Không ít nhà thầu trong nước đã và đang gặp phải rắc rối và chịu thua thiệt khi xảy ra tranh chấp với tổng thầu nước ngoài, do chính cách làm việc thiếu chuyên nghiệp. Nếu nhà thầu trong nước không nâng cao năng lực chuyên môn và năng lực pháp lý, họ sẽ tiếp tục phải chịu nhiều thua thiệt ngay trên chính sân nhà.
Nhà thầu Việt
Vi phạm hợp đồng, một thầu phụ bị phạt 10,8 tỷ đồng
TAND TP. Hà Nội vừa đưa ra xét xử vụ án kinh doanh thương mại tranh chấp hợp đồng thầu phụ giữa tổng thầu Trung Quốc, Công ty TNHH Kiến Thành Bắc Kinh BUGG và nhà thầu phụ Việt Nam, Công ty TNHH Comin Việt Nam.
Theo hồ sơ vụ án, tổng thầu BUGG đã ký hợp đồng thầu phụ với Công ty Comin Việt Nam để thi công gói thầu 3A, hệ thống điện và phòng cháy chữa cháy cho Dự án Hồ Tây Vàng. Chủ đầu tư là Công ty TNHH Hà Việt Tungshing, đơn vị giám sát và quản lý là Công ty TNHH AIC. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, giữa các bên đã xảy ra tranh chấp và tổng thầu BUGG đã đệ đơn khởi kiện thầu phụ Comin, đòi bồi thường thiệt hại và phạt chậm tiến độ thi công.
Hợp đồng thầu phụ có tổng giá trị 4,76 triệu USD, được điều chỉnh tùy theo thực tế thi công, quyết toán. Bản tiến độ thi công quy định, thời hạn hoàn thành gói thầu là 31/5/2008 và không có thỏa thuận khác về thời gian thi công. Tuy nhiên, Công ty Comin Việt Nam đã thi công chậm tiến độ và để tạo điều kiện cho Công ty, BUGG và chủ đầu tư đã chủ động gia hạn tiến độ hoàn thành đến ngày 31/8/2009. Đến ngày 10/8/2010, Comin mới hoàn thành công việc, thể hiện ở chứng chỉ tiếp nhận công trình do AIC cấp. Như vậy, nhà thầu phụ đã thi công chậm 344 ngày (so với tiến độ đã được gia hạn).
Theo nguyên đơn, chiếu theo điều khoản tại hợp đồng thầu phụ đã ký giữa hai bên về chậm tiến độ (mỗi ngày chậm tiến độ, thầu phụ Comin Việt Nam sẽ bị phạt 25.000 USD, nhưng tổng giá trị phạt không quá 5% tổng giá trị hợp đồng), tổng thầu đòi thầu phụ nộp phạt vi phạm tiến độ 5% giá trị hợp đồng, tương ứng 238.291 USD, tức 4,97 tỷ đồng.
Đơn vị quản lý và giám sát Dự án Hồ Tây Vàng, AIC cho biết, trong Hợp đồng có ghi rõ, nếu nhà thầu nhận thấy đầu việc nào đã xong thì đệ trình lên quản lý Dự án xem xét phê duyệt và mỗi lần phê duyệt sẽ giảm khối lượng công việc phải làm. Nhưng đến 10/8/2010, Comin mới đệ trình hồ sơ để AIC xem xét phê duyệt. Trong quá trình đó, AIC có nhiều văn bản nhắc nhở.
Không những thế, BUGG còn yêu cầu Comin phải bồi thường những thiệt hại do việc chậm tiến độ gây ra. Cụ thể, khi Comin chậm tiến độ dẫn đến phát sinh tiền lương quản lý của BUGG và AIC. Do BUGG là tổng thầu nên đã phải trả thay số tiền mà Comin phải trả cho AIC là 94.496 USD; lương kỹ sư, giám đốc của BUGG là 173.870 USD. Trong hợp đồng thầu phụ, có điều khoản về cam kết giữa AIC và Comin quy định về nghĩa vụ bồi thường của Comin Việt
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, Comin Việt Nam còn vi phạm các quy định vệ sinh an toàn công trường nên AIC phải đưa đơn vị vệ sinh khác vào dọn dẹp và quản lý công trường dẫn đến phát sinh chi phí vệ sinh là 3.188 USD. BUGG cũng đòi Comin Việt
Tổng cộng các khoản Comin Việt
Được biết, tổng thầu và nhà thầu phụ chưa thực hiện quyết toán hợp đồng thầu phụ. Tuy nhiên, do bị đơn không có mặt tại phiên xử nên nguyên đơn đã không yêu cầu đối trừ công nợ để chốt số tiền phải thanh toán. Sau khi nghị án, HĐXX đã chấp nhận đơn khởi kiện của BUGG.
Thiếu chuyên nghiệp và thiếu ý thức pháp luật
Đây không phải lần đầu tiên xảy ra tranh chấp giữa tổng thầu nước ngoài và nhà thầu phụ Việt Nam, nhất là khi các nhà thầu nước ngoài vào Việt Nam ngày càng nhiều, cạnh tranh mạnh với nhà thầu trong nước và dần chiếm lĩnh đến trên 90% thị trường, đặc biệt là các gói thầu EPC. Sau khi thắng thầu, nhiều nhà thầu nước ngoài thường chia nhỏ gói thầu và “bán lại” các gói thầu nhỏ cho nhà thầu trong nước làm thầu phụ để hưởng chênh lệch. Thực trạng đáng buồn về sự lép vế của nhà thầu trong nước ngay trên sân nhà đã được phản ánh rất nhiều trên các phương tiện truyền thông. Đáng buồn hơn, khi trở thành nhà thầu phụ, không ít nhà thầu trong nước gặp phải rắc rối và chịu thua thiệt khi xảy ra tranh chấp với tổng thầu, vì cách làm việc thiếu chuyên nghiệp, thiếu kinh nghiệm quản lý, điều hành.
Theo một thẩm phán TAND TP. Hà Nội, nhiều trường hợp, nhà thầu trong nước có trình độ quản lý, năng lực thi công yếu và nhất là tác phong làm việc thiếu chuyên nghiệp dẫn đến thường xuyên vi phạm hợp đồng, chưa chú ý đến các yếu tố có thể sử dụng như là chứng cứ tự bảo vệ khi có tranh chấp với tổng thầu xảy ra. Ví dụ, trong một trường hợp tranh chấp khác, tổng thầu đòi phạt chậm tiến độ, thầu phụ Việt Nam cho rằng mình không vi phạm so với tiến độ cuối cùng, nhưng lại không đưa ra được bằng chứng về việc các bên thỏa thuận về tiến độ cuối cùng, mà cho biết đó là thỏa thuận miệng, dẫn đến HĐXX không có căn cứ để xem xét. Trong khi đó, tổng thầu và đơn vị giám sát đều làm việc rất chặt chẽ, mọi phát sinh đều được thông báo bằng văn bản, căn cứ vào các thỏa thuận văn bản để xử lý. Các hợp đồng thầu chính, thầu phụ, phụ lục hợp đồng thường rất phức tạp, nhiều điều khoản và được lập bằng nhiều ngôn ngữ, nếu nhà thầu trong nước không nâng cao năng lực chuyên môn và năng lực pháp lý thì phải chịu thiệt hại ngay trên chính sân nhà.
