Trong nửa đầu năm, tín dụng tăng cao hơn huy động vốn, gây áp lực lên mặt bằng lãi suất
Nhu cầu vốn tăng trong nửa cuối năm
Với vai trò là nhà cung ứng vốn chủ đạo cho nền kinh tế, tăng trưởng tín dụng tại các ngân hàng tiếp tục tăng trong nửa đầu năm, nhiều nơi tăng trưởng 2 con số. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho hay, tính đến ngày 29/7, tổng dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt 20,15 triệu tỷ đồng, so với cuối năm ngoái tăng 8,38%. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng huy động vốn vẫn chậm, hụt hơn 2 triệu tỷ đồng so với tăng trưởng tín dụng.
Nhu cầu tín dụng tiếp tục dự báo tăng cao hơn huy động vốn trong nửa cuối năm 2026, khi doanh nghiệp bước vào mùa kinh doanh cao điểm, khiến việc giảm lãi suất trở nên thách thức. Bên cạnh tăng lãi suất tiền gửi tiết kiệm truyền thống, nhiều ngân hàng liên tục đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi với mức lãi suất hấp dẫn, nhất là ở các kỳ hạn ngắn.
Kết thúc nửa đầu năm nay, BIDV tiếp tục giữ vị trí quán quân về cho vay khách hàng với hơn 2,5 triệu tỷ đồng, tăng 5,4% so với cuối năm trước và cách biệt hơn 400.000 tỷ đồng so với nhà băng xếp vị trí thứ hai là VietinBank.
Vietcombank là ngân hàng xếp cuối trong nhóm Big 4 về số dư cho vay khách hàng với 1,73 triệu tỷ đồng, tăng 3,4% so với cuối năm ngoái. Trong khi đó, ở nhóm ngân hàng tư nhân, MB là ngân hàng dẫn đầu với quy mô cho vay hơn 1,2 triệu tỷ đồng, tăng tới 13,2% trong nửa đầu năm. Kế đến, VPBank cũng đã chính thức vượt mốc 1 triệu tỷ đồng dư nợ, tăng 23% so với đầu năm. Techcombank xếp vị trí tiếp theo với 847.336 tỷ đồng, tăng 10,4%.
Ba ngân hàng khác góp mặt trong danh sách Top 10 ngân hàng cho vay khách hàng nhiều nhất hệ thống là ACB, SHB và HDBank lần lượt tăng 8,6%, 7,3% và 20,6% so với đầu năm nay. Theo thống kê của NHNN, các tổ chức tín dụng (TCTD) đánh giá nhu cầu tín dụng tổng thể của khách hàng trong 6 tháng đầu năm tiếp tục cải thiện, nhưng vẫn thấp hơn so với mức kỳ vọng. Phần lớn các TCTD tiếp tục xu hướng “không thay đổi” hoặc “nới lỏng” nhẹ tiêu chuẩn tín dụng, trong đó tập trung nới lỏng nhẹ với khách hàng cá nhân hơn là đối với doanh nghiệp và các lĩnh vực ưu tiên.
Trong 6 tháng cuối năm, các TCTD kỳ vọng nhu cầu tín dụng tổng thể của khách hàng tiếp tục được cải thiện, tập trung ở nhóm khách hàng doanh nghiệp và nhu cầu vay của lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Bốn lĩnh vực kinh tế được nhiều TCTD lựa chọn là động lực tăng trưởng tín dụng nhất trong 6 tháng đầu năm 2026 và dự kiến cho năm 2026-2027 là xây dựng; công nghiệp chế biến, chế tạo; bán buôn và bán lẻ; sản xuất thức ăn và đồ uống.
Các TCTD cũng dự báo, những yếu tố vĩ mô như triển vọng tăng trưởng kinh tế; sự thay đổi nhu cầu đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, hay xu hướng thay đổi lãi suất cho vay sẽ ảnh hưởng tích cực đến sự gia tăng nhu cầu tín dụng của doanh nghiệp trong 6 tháng cuối năm.
 |
Thanh khoản chưa hết áp lực
Trong khi tín dụng tăng trưởng tích cực thì huy động vốn của ngân hàng vẫn hụt hơi khi tốc độ tăng trưởng huy động vốn vẫn chậm, hụt hơn 2 triệu tỷ đồng so với tăng trưởng tín dụng. Lấy thí dụ tại Techcombank, tính đến cuối tháng 6, cho vay khách hàng đạt 847.336 tỷ đồng, tăng 10,4%, trong khi đó, tổng tiền gửi khách hàng chỉ tăng 7% so với cuối năm trước, đạt 662.448 tỷ đồng.
Theo Báo cáo cập nhật ngành ngân hàng của SSI Research, tính đến hết quý II, tỷ lệ dư nợ cho vay trên tiền gửi (LDR) toàn ngành vẫn ở mức cao 102,4%, phản ánh áp lực huy động vốn vẫn hiện hữu. Dù vậy, con số này đã cải thiện so với tỷ lệ 113% cuối quý I/2026. Song các ngân hàng chưa hết lo ngại áp lực về thanh khoản trong nửa cuối năm, nhất là khi nhu cầu vốn tín dụng thường tăng.
Chủ tịch HĐQT Vietcombank (VCB) Nguyễn Thanh Tùng nêu khó khăn mà ngân hàng thương mại đang phải đối mặt khi nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng cao. Các vấn đề gồm huy động đủ tiền để cung ứng vốn tín dụng; chênh lệch giữa nguồn vốn huy động và nhu cầu cho vay ra; nguy cơ chi phí vốn tăng; áp lực về nguồn cung ngoại tệ và tỷ giá, cùng những vướng mắc liên quan đến tài sản bảo đảm. Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở khả năng huy động nguồn tiền tương ứng với mục tiêu tăng trưởng tín dụng.
Đại diện VCB cho biết, ngân hàng đang thực hiện định hướng của Chính phủ và NHNN về ổn định mặt bằng lãi suất huy động, trong bối cảnh nhu cầu vay vốn của nền kinh tế tiếp tục gia tăng. Do đó, tốc độ huy động vốn chưa hoàn toàn theo kịp nhu cầu tín dụng.
Từ thực tế chênh lệch giữa tăng trưởng huy động và cho vay tại các ngân hàng, không ít nhà băng đã điều chỉnh nhẹ lãi suất sau khi bị “tuýt còi” và giảm nhẹ. Thậm chí, một số ngân hàng chỉ niêm yết bảng lãi suất 6-7%/năm cho kỳ hạn từ 6-12 tháng, nhưng thực tế đã trả cho khách hàng đến 9%/năm cho kỳ hạn 6 tháng và 9,1%/năm cho kỳ hạn 12 tháng, nếu khách hàng đã gửi tiết kiệm trước đó.
Nhận định về lãi suất, Tổng giám đốc MB Phạm Như Ánh cho rằng, do thanh khoản hệ thống có cải thiện một chút, nhưng chưa đáng kể nên mặt bằng lãi suất khó giảm. Ông Ánh phân tích, trong bối cảnh hiện tại, khi phát triển mạnh kinh tế để đạt mục tiêu tăng trưởng thì nhu cầu vốn sẽ rất lớn, từ nhu cầu đầu tư của doanh nghiệp, cá nhân, cũng như từ các siêu dự án. Nhu cầu lớn trong khi về phía cung thì hạn chế nên theo đúng quy luật cung - cầu, mặt bằng lãi suất sẽ phải tăng theo.
Ông Vũ Thế Quân, Trưởng phòng Phân tích, Công ty cổ phần Chứng khoán Vietcap cho rằng, lãi suất tăng chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới nhu cầu vốn của nền kinh tế, đặc biệt với một số phân khúc khách hàng hay sản phẩm nhạy cảm với biến động lãi suất như cho vay mua nhà. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 8,5% trong nửa đầu năm cho thấy thực tế là nhu cầu vốn vẫn đang lớn.
Ông Quân cũng kỳ vọng, mặt bằng lãi suất sẽ được duy trì tương đối ổn định so với mức hiện tại trong nửa cuối năm 2026 nhờ một số yếu tố như khoảng cách tín dụng - huy động dần thu hẹp khi lãi suất đã tăng đáng kể trong thời gian qua sẽ khiến tăng trưởng tín dụng chậm lại và tăng trưởng huy động cải thiện; ngân hàng và doanh nghiệp tăng cường vay nước ngoài, Chính phủ đẩy nhanh đầu tư công. Dù vậy, theo ông Quân, nếu xung đột Trung Đông không hạ nhiệt sẽ kéo theo áp lực lạm phát gia tăng trong các tháng tới, mặt bằng lãi suất rất có thể còn tiếp tục tăng.
Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN), ông Phạm Chí Quang cũng cho rằng, bình quân 5 năm 2021-2025, tốc độ tăng trưởng tín dụng cao hơn 3,8% so với tốc độ tăng trưởng huy động vốn, vì vậy đã kéo giãn tỷ lệ LDR của các ngân hàng thương mại. Tỷ lệ LDR hiện dao động khoảng 112-114% - là mức rất lớn, khoảng 11-12 đồng cho vay đang lấy từ các nguồn khác, không phải từ tiền gửi. Tuy nhiên, đây không phải là áp lực thanh khoản, mà là vấn đề cân đối vốn.
“Thanh khoản của toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam vẫn rất dồi dào, đảm bảo 100% người dân khi đến rút tiền gửi và lãi, các ngân hàng đều có thể đáp ứng được thanh khoản, duy trì ‘mạch máu’ thông suốt cho nền kinh tế. Thế nhưng, việc đảm bảo các tỷ lệ an toàn về kỹ thuật trong thời gian qua cũng rất thách thức, nhất là các ngân hàng có khó khăn trong việc cân đối nguồn vốn và sử dụng vốn, dẫn đến lãi suất có xu hướng tăng, đặc biệt từ cuối tháng 11/2025 đến nay. Trong bối cảnh đó, NHNN đã phối hợp với các bộ, ngành triển khai nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn cho hệ thống, qua đó góp phần cải thiện, tăng cường thanh khoản”, ông Quang khẳng định.
Từ thực trạng giải ngân đầu tư công chậm, số dư tiền gửi kho bạc tăng nhanh, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 168/NQ-CP, cho phép Bộ Tài chính được chủ động quyết định hạn mức sử dụng ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi để gửi có kỳ hạn tại các ngân hàng thương mại, có thể vượt mức 50% ngân quỹ tạm thời nhàn rỗi (quy định hiện tại tối đa là 50%).
Trước đó, NHNN cũng ban hành Thông tư 25/2026/TT-NHNN, cho phép các ngân hàng được tính 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào mẫu số khi xác định tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR). Sau khi Nghị quyết 168/NQ-CP ra đời, thời gian tới, NHNN tiếp tục nghiên cứu điều chỉnh để hỗ trợ thanh khoản hệ thống tốt hơn.
