Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình các dự án - Ảnh:QH.
Sáng 7/11, Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư 3 dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc trọng điểm gồm: Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong) và Quảng Ngãi - Kon Tum.
Thừa ủy quyền Thủ tướng trình các dự án, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, tính chung 3 dự án có tổng chiều dài khoảng 430,5 km, được đầu tư theo quy mô 4 làn xe cao tốc, tốc độ thiết kế từ 80 - 100 km/h; tổng mức đầu tư (sơ bộ) 162.393 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách trung ương 158.342 tỷ đồng (giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến cân đối bố trí 119.398 tỷ đồng); vốn ngân sách địa phương 4.051 tỷ đồng.
Cụ thể, dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum có chiều dài khoảng 132 km, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 48.283 tỷ đồng (ngân sách trung ương khoảng 46.236 tỷ đồng, ngân sách tỉnh Quảng Ngãi khoảng 2.047 tỷ đồng).
Dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong) có chiều dài khoảng 119 km, sơ bộ tổng mức đầu tư 50.990 tỷ đồng (ngân sách trung ương 48.986 tỷ đồng, ngân sách tỉnh Lai Châu 2.004 tỷ đồng).
Dự án cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên có chiều dài 179,5 km, sơ bộ tổng mức đầu tư 63.120 tỷ đồng.
Về hình thức đầu tư, theo báo cáo của Chính phủ, các dự án đã nghiên cứu phương án đầu tư theo phương thức đối tác công tư, loại hợp đồng BOT; kết quả tính toán cho thấy với mức vốn nhà nước hỗ trợ khoảng 50% - 70% sơ bộ tổng mức đầu tư vẫn không xác định được thời gian hoàn vốn.
Bên cạnh đó, các dự án đi qua khu vực miền núi, biên giới, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế rất khó khăn; là công trình thiết yếu, liên vùng, cần giảm chi phí vận tải, góp phần thu hút đầu tư. Do vậy, Chính phủ đề xuất đầu tư 3 dự án theo hình thức đầu tư công.
Bộ trưởng cho biết, công tác chuẩn bị đầu tư thực hiện trong các năm 2026 - 2027; phấn đấu khởi công xây dựng vào cuối năm 2027. Phấn đấu cơ bản hoàn thành dự án năm 2030 và chính thức hoàn thành, đưa vào khai thác sử dụng từ năm 2031.
Để bảo đảm tiến độ và đẩy nhanh hiệu quả đầu tư, Chính phủ kiến nghị Quốc hội cho phép áp dụng một số nhóm cơ chế, chính sách đặc thù. Như, ủy quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án trong thời gian Quốc hội không họp. Cho phép triển khai xây dựng khu tái định cư trên cơ sở hồ sơ thiết kế sơ bộ trong Báo cáo nghiên cứu khả thi; đồng thời giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm chủ đầu tư thực hiện tiểu dự án di dời các công trình điện có điện áp từ 110 kV trở lên.
Cùng với đó là áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu tư vấn, khảo sát, thiết kế, thi công hạ tầng tái định cư, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật... thuộc dự án. Trường hợp dự án có nội dung khác với quy hoạch có liên quan thì dự án được phê duyệt trước mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh quy hoạch ngay; sau khi duyệt dự án mới tiến hành rà soát, cập nhật quy hoạch. Cho phép UBND cấp tỉnh quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với khu vực bãi đổ chất thải rắn xây dựng xác định trong hồ sơ khảo sát và giao mặt bằng cho nhà thầu.
Thẩm tra, thống nhất sự cần thiết đầu tư các dự án nhằm tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, tăng cường kết nối liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực Tây Bắc, song Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội lưu ý, do địa hình miền núi phức tạp, chi phí cao, đề nghị ở bước lập Báo cáo nghiên cứu khả thi phải khảo sát địa chất chi tiết, đánh giá kỹ hiện tượng địa chất karst, đứt gãy và điều kiện thủy văn tại khu vực lòng chảo để bảo đảm an toàn khai thác và khả năng tiêu thoát lũ.
Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý tối ưu hóa trắc học, tăng cường giải pháp cầu cạn, hầm xuyên núi tại các vị trí phù hợp để giảm thiểu ảnh hưởng đến rừng tự nhiên và rừng phòng hộ đầu nguồn; bảo đảm đủ kinh phí và quỹ đất trồng rừng thay thế. Công tác xây dựng hạ tầng thiết yếu và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cần được chú trọng, bảo đảm điều kiện sống của người dân tại nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ…
Đề nghị của cơ quan thẩm tra với Chính phủ còn có rà soát tính khả thi của phương án bố trí 100% ngân sách trung ương (đặc biệt là phần vốn dự kiến bố trí sau năm 2030), bảo đảm không làm ảnh hưởng đến khả năng cân đối vốn cho các dự án cấp thiết khác.
Về các cơ chế đặc thù, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát kỹ, chỉ áp dụng chỉ định thầu đối với trường hợp thật sự đặc biệt; xác định rõ phạm vi, đối tượng, điều kiện và trách nhiệm tổ chức thực hiện, tránh tạo khoảng trống pháp lý hoặc nguy cơ thất thoát, lãng phí.
Cuối giờ sáng nay, Quốc hội sẽ thảo luận tổ về chủ trương đầu tư 3 dự án nói trên.
