Chỉ trong vài giờ sau khi niêm yết cổ phiếu của nhà sản xuất chip nhớ CXMT được xem là “niềm hy vọng lớn nhất của Trung Quốc trong việc giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài và thách thức Mỹ trong lĩnh vực AI” - đã tăng hơn 500%, trở thành cổ phiếu có giá trị vốn hóa lớn nhất tại Trung Quốc đại lục, vượt qua Ngân hàng Công thương Trung Quốc, công ty đã giữ vị trí dẫn đầu trong nhiều năm.
Cơn sốt này là đỉnh điểm của một trong những nỗ lực mạnh mẽ nhất từ trước đến nay của Trung Quốc nhằm huy động sức mạnh từ thị trường cổ phiếu và trái phiếu trị giá 28.000 tỷ USD của nước này.
Các cơ quan quản lý đã đẩy nhanh quá trình IPO đối với những doanh nghiệp mang tính chiến lược và mở thêm nhiều kênh để các công ty này huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu. Khi cổ phiếu công nghệ lao dốc vào tháng 7, các cơ quan chức năng đã can thiệp với tốc độ bất thường nhằm khôi phục niềm tin thị trường. Mặc dù động thái này không nhằm mục tiêu cụ thể là hỗ trợ CXMT, việc cổ phiếu của công ty lên sàn vẫn là một yếu tố trong quyết định trên.
Động thái này cho thấy thị trường vốn đang được Bắc Kinh nhìn nhận theo một cách khác trong cuộc đua công nghệ. Khả năng tiếp cận nguồn vốn từ lâu là một trong những lợi thế lớn nhất của Mỹ trong lĩnh vực công nghệ. Giờ đây, Trung Quốc đang tìm cách thu hẹp khoảng cách đó, trong bối cảnh AI - một trong những lĩnh vực công nghiệp đòi hỏi nhiều vốn nhất trong lịch sử hiện đại - nổi lên như một động lực tăng trưởng kinh tế và lợi thế quân sự mới.
Theo dữ liệu được tổng hợp, các công ty công nghệ Trung Quốc đã huy động khoảng 217 tỷ USD thông qua các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) và phát hành trái phiếu trong hai năm qua. Trong khi đó, với mỗi 1 USD mà các công ty Trung Quốc huy động được, các đối thủ Mỹ huy động hơn 6 USD, dẫn đầu là những doanh nghiệp như Amazon.com Inc. và Alphabet Inc.
Khoảng cách này cũng cho thấy sự thay đổi trong cách Trung Quốc tài trợ cho các ngành công nghiệp chiến lược. Từ trước đến nay, Trung Quốc hiếm khi sử dụng thị trường vốn như một công cụ chính của chính sách công nghiệp, mà thường dựa vào trợ cấp, ưu đãi thuế và đầu tư của nhà nước. Tuy nhiên, việc tăng cường khai thác thị trường vốn mở ra khả năng tiếp cận 26.000 tỷ USD tiền tiết kiệm của người dân - nguồn tiết kiệm hộ gia đình lớn nhất thế giới - trong khi các doanh nghiệp Trung Quốc cũng được hưởng một trong những mức chi phí huy động vốn thấp nhất toàn cầu.
Trung Quốc đã cho thấy sự kết hợp giữa hỗ trợ của nhà nước và năng lực sản xuất có thể xây dựng nên những ngành công nghiệp dẫn đầu thế giới, như trường hợp ngành xe điện với BYD Co. Tuy nhiên, cuộc đua AI khó khăn hơn khi Mỹ đang tìm cách hạn chế khả năng tiếp cận của Trung Quốc đối với những loại chip tiên tiến nhất thế giới.
Chris Miller, giáo sư tại Đại học Tufts, cho biết: “Trong vài năm qua, các công ty Mỹ có khả năng tiếp cận nguồn vốn tốt hơn, nhưng chi phí tài chính đang tăng lên. Nếu các công ty Trung Quốc đạt được lợi thế bền vững trong khả năng tiếp cận vốn, điều này sẽ tạo ra một lợi thế; tuy nhiên, năng lực tính toán trong nước của Trung Quốc vẫn đắt đỏ hơn đáng kể do chất lượng chip AI của Trung Quốc thấp hơn”.
Trong bối cảnh đó, việc đẩy nhanh quá trình IPO trở thành một trong những cách để Trung Quốc đưa nguồn vốn thị trường đến nhanh hơn với các doanh nghiệp công nghệ chiến lược.
Trung Quốc đã tạo điều kiện thuận lợi cho CXMT nhiều tháng trước khi công ty chính thức lên sàn. Công ty này là doanh nghiệp đầu tiên tham gia chương trình “đánh giá sơ bộ” dành riêng cho các doanh nghiệp có tầm quan trọng chiến lược. Chương trình cho phép các cơ quan quản lý giải quyết những vấn đề then chốt trước khi công ty chính thức nộp hồ sơ IPO.
CXMT đi từ giai đoạn nộp hồ sơ đến khi bắt đầu giao dịch trong chưa đầy tám tháng - nhanh một cách bất thường đối với một quy trình vốn có thể kéo dài nhiều năm. Công ty huy động được khoảng 9,8 tỷ USD, trở thành một trong những thương vụ IPO lớn nhất của Trung Quốc trong nhiều năm qua.
