80,76% đại biểu Quốc hội tán thành thông qua dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật sáng 20/11

80,76% đại biểu Quốc hội tán thành thông qua dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật sáng 20/11

Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ được điều chỉnh một số quy định của luật khi khẩn cấp

0:00 / 0:00
0:00
(ĐTCK) Luật Văn bản quy phạm pháp luật vừa được Quốc hội thông qua thiết lập cơ chế đặc biệt để Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ ban hành nghị quyết điều chỉnh quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội trong tình huống thực sự khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp.

Sáng 20/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật với 403/473 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, bằng 80,76% tổng số đại biểu Quốc hội.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là cơ chế cho phép Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ ban hành nghị quyết điều chỉnh một số quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội trong những tình huống khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp.

Theo báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật được Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tại phiên họp, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, chỉnh lý quy định theo hướng thiết lập cơ chế kiểm soát nhiều lớp đối với việc ban hành nghị quyết theo cơ chế đặc biệt này.

Theo đó, cơ chế chỉ được áp dụng trong những trường hợp thực sự khẩn cấp, cấp bách, Quốc hội không thể họp được, cần phải ban hành ngay vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích chung của cộng đồng và thuộc những nội dung đã được cấp có thẩm quyền đồng ý.

Đối với trường hợp ban hành nghị quyết của Chính phủ, còn phải có sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Một giới hạn quan trọng khác là phạm vi điều, khoản của luật, nghị quyết được phép điều chỉnh và đối tượng áp dụng phải được xác định rõ. Thời gian có hiệu lực của văn bản ban hành theo cơ chế này không quá một năm. Đồng thời, cơ quan ban hành phải trình Quốc hội xem xét, quyết định việc sửa đổi, bổ sung các quy định có liên quan của luật, nghị quyết tại kỳ họp gần nhất. Trường hợp Quốc hội không thông qua, văn bản điều chỉnh đương nhiên hết hiệu lực.

Luật cũng yêu cầu bảo đảm văn bản có hiệu lực và được công bố kịp thời, nội dung nghị quyết phải đủ rõ để có thể thực hiện ngay.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tại phiên họp

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tại phiên họp

Bên cạnh cơ chế xử lý tình huống khẩn cấp, Luật Văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh quy trình xây dựng luật theo hướng phân công rõ trách nhiệm chuyên môn của các bộ, cơ quan ngang bộ ngay từ giai đoạn xem xét hồ sơ chính sách.

Theo đó, 8 bộ, cơ quan ngang bộ có trách nhiệm cho ý kiến bằng văn bản trong thời hạn 15 ngày đối với hồ sơ chính sách theo lĩnh vực được phân công, thay cho việc Bộ Tư pháp tổ chức hội đồng thẩm định hoặc cuộc họp thẩm định ở giai đoạn này.

Cụ thể, Bộ Tư pháp có ý kiến về tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật của chính sách, sự cần thiết và tính hợp lý của thủ tục hành chính.

Bộ Ngoại giao xem xét tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan; Bộ Quốc phòng và Bộ Công an đánh giá các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, trật tự.

Bộ Tài chính có trách nhiệm cho ý kiến về nguồn tài chính và việc phòng ngừa, khắc phục sơ hở, bất cập trong chính sách có thể dẫn đến lãng phí.

Trong khi đó, Bộ Nội vụ xem xét các nội dung về phân quyền, phân cấp, nguồn nhân lực và lồng ghép vấn đề bình đẳng giới; Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá việc ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Thanh tra Chính phủ cho ý kiến về việc phòng ngừa, khắc phục những sơ hở, bất cập trong quy định pháp luật có thể bị lợi dụng để tham nhũng, tiêu cực đã được nhận diện qua hoạt động thanh tra.

Quốc hội thống nhất thông qua Luật Văn bản quy phạm pháp luật sáng 20/11

Quốc hội thống nhất thông qua Luật Văn bản quy phạm pháp luật sáng 20/11

Việc phân công này nhằm đưa cơ quan quản lý chuyên ngành tham gia trực tiếp vào quá trình đánh giá chính sách, đồng thời xác định rõ trách nhiệm đối với chất lượng ý kiến. Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, phương án này giúp đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian soạn thảo dự án, tránh trùng lặp quy trình thẩm định và phát huy trách nhiệm chuyên môn của từng cơ quan.

Tuy nhiên, khâu thẩm định dự án luật do Bộ Tư pháp chủ trì trước khi Chính phủ quyết định trình Quốc hội vẫn được duy trì. Theo đó, việc thẩm định tiếp tục xem xét, đánh giá chính sách sau khi đã được thể hiện thành các quy định cụ thể, qua đó kiểm soát cả việc lựa chọn chính sách và quá trình chuyển hóa chính sách thành quy phạm pháp luật, bảo đảm chất lượng dự án luật trình Quốc hội. Nội dung này đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành tại Kết luận số 386/KL-UBTVQH.

Ngoài hai thay đổi lớn trên, Luật được chỉnh lý, bổ sung một số nội dung về kỹ thuật lập pháp và tổ chức thi hành pháp luật. Đáng chú ý, dự thảo bổ sung khái niệm “quy phạm pháp luật”, hoàn thiện các nguyên tắc xây dựng và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật; bổ sung quy định về thành phần hồ sơ dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết và trách nhiệm của các cơ quan của Quốc hội trong việc thẩm tra dự án, dự thảo.

Đáng chú ý, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ cũng chỉnh lý theo hướng tiếp tục duy trì 5 hình thức văn bản từng được dự kiến lược bỏ, gồm nghị quyết của Quốc hội, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quyết định của Chủ tịch nước, nghị quyết của Chính phủ và nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, việc duy trì các hình thức văn bản này nhằm bảo đảm các cơ quan có công cụ pháp lý phù hợp để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong giai đoạn hiện nay; phương án tinh gọn sẽ tiếp tục được nghiên cứu gắn với quá trình sửa đổi, bổ sung Hiến pháp.

Một nội dung khác được bổ sung là quy định về thứ bậc hiệu lực pháp lý của văn bản trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tại Điều 4. Dự thảo xác định thứ bậc từ Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội, các văn bản của Chủ tịch nước và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đến nghị định, nghị quyết của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ, văn bản của các cơ quan tư pháp ở Trung ương, văn bản của chính quyền địa phương cấp tỉnh và cấp xã.

Luật Văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Đối với các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết thuộc Chương trình lập pháp năm 2027 mà dự thảo đã được thẩm định trước thời điểm Luật có hiệu lực, việc thực hiện tiếp tục theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15.

Tin bài liên quan