Dầu diesel đã khan hiếm trong nhiều năm do sự gián đoạn từ các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga và các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với xuất khẩu của Nga. Cuộc chiến giữa Israel và Mỹ với Iran càng làm trầm trọng thêm những lo ngại về nguồn cung khi Iran đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hóa ở eo biển Hormuz, tuyến đường mà từ 10% đến 20% nguồn cung dầu diesel vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua.
"Dầu diesel là sản phẩm dễ bị ảnh hưởng nhất bởi cuộc xung đột này về mặt cấu trúc…Dầu diesel là nền tảng của vận tải hàng hóa, nông nghiệp, khai thác mỏ và hoạt động công nghiệp, khiến nó trở thành loại dầu nhạy cảm nhất với các yếu tố vĩ mô trong hệ thống”, Shohruh Zukhritdinov, người sáng lập Nitrol Trading cho biết.
Nhà phân tích năng lượng Philip Verleger ước tính rằng sự thiếu hụt nguồn cung dầu diesel do gián đoạn vận chuyển ở eo biển Hormuz vào khoảng 3 - 4 triệu thùng mỗi ngày, tương đương khoảng 5 - 12% tổng lượng tiêu thụ toàn cầu. Ông cho biết sẽ có thêm 500.000 thùng dầu diesel mỗi ngày bị gián đoạn do xuất khẩu từ các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông bị chặn.
"Bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz, Iran đã cắt đứt xuất khẩu dầu thô giàu chất chưng cất như nhiên liệu máy bay và dầu diesel từ Trung Đông”, ông cho biết.
Kết quả là giá dầu diesel đã tăng nhanh hơn nhiều so với giá dầu mỏ và xăng kể từ khi cuộc xung đột ở Trung Đông leo thang, và có thể tăng gấp đôi ở mức bán lẻ nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa trong thời gian dài.
Hợp đồng tương lai diesel tại Mỹ đã tăng hơn 28 USD/thùng trong giai đoạn từ ngày 27/2 đến 10/3, so với mức tăng hơn 16 USD/thùng của hợp đồng tương lai dầu thô Mỹ trong cùng kỳ.
Những diễn biến tương tự cũng được ghi nhận tại trung tâm giao dịch châu Á Singapore và trung tâm giao dịch châu Âu Amsterdam-Rotterdam-Antwerp, dẫn đến biên lợi nhuận dầu diesel cao hơn trên toàn cầu.
Hoạt động kinh tế có thể bị ảnh hưởng
Cú sốc giá dầu diesel có khả năng gây ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu. Theo nhà phân tích James Noel-Beswick của Sparta Commodities, nếu xu hướng này kéo dài trong bất kỳ khoảng thời gian nào, việc tăng giá dầu diesel và nhiên liệu máy bay sẽ gây ra sự sụt giảm nhu cầu và làm chậm hoạt động kinh tế.
"Chi phí vận chuyển cho hầu hết mọi thứ đều tăng lên, điều này chắc chắn sẽ sớm ảnh hưởng đến giá thực phẩm và hàng tiêu dùng. Nếu giá dầu diesel vẫn ở mức cao, rủi ro lớn nhất là làn sóng lạm phát do chi phí đẩy thứ hai," Dean Lyulkin, giám đốc điều hành của Cardiff cho biết.
Sự tăng vọt giá dầu diesel có thể tác động ngay lập tức đến giá lương thực bằng cách buộc nông dân ở Mỹ phải giảm tốc độ gieo trồng ngay khi mùa vụ bắt đầu.
"Một cú sốc nhiên liệu kéo dài do giá dầu diesel có thể gây ra tình trạng đình trệ kinh tế vì nó làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa và sản xuất lương thực và hàng hóa, đồng thời gây khó khăn cho người tiêu dùng", Shaia Hosseinzadeh, nhà sáng lập OnyxPoint Global Management cho biết.
Biên lợi nhuận sản xuất dầu diesel tăng vọt
Tại châu Á – một trong những khu vực nhập khẩu nhiên liệu lớn từ Trung Đông – biên lợi nhuận đối với diesel hàm lượng lưu huỳnh 10 ppm hiện ở khoảng 33 USD/thùng, cao hơn khoảng 12 USD so với trước khi xung đột ở Trung Đông leo thang. Trước đó, biên lợi nhuận này đã chạm mức cao nhất trong ba năm rưỡi là 48 USD/thùng vào ngày 4/3.
Theo dữ liệu của Quantum Commodities Intelligence, tại châu Âu, giá dầu diesel có hàm lượng lưu huỳnh cực thấp giao ngay tại trung tâm thương mại Amsterdam-Rotterdam-Antwerp đã tăng gần 55% kể từ ngày 27/2 lên khoảng 1.165 USD/tấn.
Theo Alex Hodes, giám đốc chiến lược thị trường tại StoneX, châu Âu là một trong những động lực lớn nhất của giá dầu diesel với tư cách là nhà nhập khẩu hàng đầu, khu vực này đặc biệt phụ thuộc vào nhập khẩu từ Trung Đông do những nỗ lực nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Nga.
“Trước đây, dầu diesel thường được bán với giá cao hơn dầu thô khoảng 20-25 USD/thùng, nhưng hiện nay chúng ta đã thấy mức này lên tới 30-65 USD/thùng và thậm chí cao hơn nữa…Biên lợi nhuận vượt trội của loại nhiên liệu này về cơ bản có thể trang trải toàn bộ chi phí cho các nhà máy lọc dầu của Mỹ và nước ngoài”, Tom Kloza, cố vấn cấp cao của nhà cung cấp nhiên liệu Gulf Oil cho biết.
