Tỷ lệ cầm cố, mỗi nơi một kiểu
Từ cuối tháng 8/2008, khi VN-Index cán đích 550 điểm, CTCK Gia Phát (GPS) đã triển khai dịch vụ "Tiếp sức NĐT". Sau khi bắt tay với Ngân hàng BIDV - Chi nhánh Quang Trung (nơi công ty này mở tài khoản tiền của NĐT), Gia Phát cung cấp dịch vụ ứng tiền ngày T và dịch vụ cho vay cầm cố chứng khoán. Đối với dịch vụ ứng tiền, NĐT sẽ chịu lãi suất 0,756%/ngày. Dịch vụ cho vay cầm cố chứng khoán được áp dụng trong thời hạn 3 tháng với lãi suất cho vay 20,4%/năm (tương đương 1,7%/tháng), thấp hơn mức lãi suất trần là 21% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Hàng ngày, Ngân hàng BIDV - Chi nhánh Quang Trung sẽ cung cấp cho Gia Phát một danh sách cổ phiếu cầm cố với từng tỷ lệ cụ thể. Chẳng hạn, trong ngày 8/9, khi cổ phiếu ACB có giá khớp là 90.100 đồng thì khách hàng được vay 21.640 đồng/CP, cổ phiếu SSI giá 73.500 đồng được vay 19.211 đồng/CP, cổ phiếu NTL giá 77.500 đồng được vay 19.551 đồng/CP. Như vậy, tại Gia Phát, tùy từng mã cổ phiếu, NĐT sẽ được vay trên dưới 20% thị giá cổ phiếu.
Với tỷ lệ cho vay cao hơn, những ngày này Sacombank đang tích cực để sớm cho ra một danh mục cổ phiếu cầm cố. Theo chương trình cho vay đầu tư chứng khoán của Sacombank, khách hàng có thể được vay đến 30% thị giá cổ phiếu. Thời gian vay trong 2 tháng, tuy nhiên nếu giá chứng khoán giảm xuống thấp hơn 30% giá trị cho vay thì NĐT phải nộp tài sản bổ sung, nếu không, Ngân hàng sẽ giải chấp để thu hồi nợ. Hiện tại, Sacombank kết hợp với CTCK Sài Gòn Thương Tín (SBS) để triển khai sản phẩm này. Với hạn mức tín dụng là 300 tỷ đồng, mỗi khách hàng có cơ hội vay tối đa là 5 tỷ đồng tại Sacombank.
Cùng thời điểm này, Eximbank cũng quyết định tăng hạn mức cho vay kinh doanh chứng khoán từ hơn 200 tỷ đồng lên đến 800 tỷ đồng, đi cùng với danh mục nhận cầm cố khoảng 100 cổ phiếu niêm yết và chưa niêm yết. CTCK Gia Quyền (EPS), đơn vị hợp tác với Eximbank cho biết, trước đây giá trị cầm cố lên đến 40 - 50% thị giá. Hiện EPS đang chuẩn bị danh sách cổ phiếu có tính thanh khoản cao và Eximbank sẽ cung cấp hạn mức cho mỗi cổ phiếu cụ thể.
CTCK An Bình (ABS) cũng đang tích cực chuẩn bị cho ra đời sản phẩm cầm cố chứng khoán trên cơ sở hợp tác với Ngân hàng An Bình (ABB). Hiện ABS đang triển khai dịch vụ cho khách hàng mua chứng khoán chậm nộp tiền đến ngày T+2 không phải trả lãi. Đối với khách hàng ký hợp đồng tư vấn đầu tư ABS VIP Gold và ABS VIP Silver của ABS sẽ được ABB hỗ trợ thu xếp vốn mua chứng khoán trong vòng 2 ngày không phải trả lãi suất, với hạn mức bằng 70% tổng giá trị chứng khoán hiện có trong tài khoản hoặc bằng hạn mức ABS cấp cho.
Bao nhiêu là ngưỡng an toàn?
Theo ông Nguyễn Trí Thanh, Phó tổng giám đốc GPS, việc CTCK tìm kiếm giải pháp hỗ trợ tài chính cho NĐT nhằm gia tăng giá trị, cơ hội đầu tư bởi hiện nay thị trường đang khởi sắc trở lại. Việc hợp tác giữa GPS và Ngân hàng BIDV - Chi nhánh Quang Trung cho NĐT vay kinh doanh chứng khoán dựa trên những tính toán về độ an toàn của thị trường cũng như hạn mức cho vay đầu tư chứng khoán tối đa theo quy định của NHNN. Theo ông Thanh, với tỷ lệ cho vay như hiện nay và tình hình thị trường đang khởi sắc lại (khó có thể xuống sâu như trước), khoản tín dụng này tương đối an toàn.
Trên thực tế, mỗi ngân hàng, tùy theo hệ thống phân loại rủi ro và phân tích sẽ đưa ra tính toán riêng, đảm bảo việc cho vay đầu tư chứng khoán được an toàn.
Phần lớn ngân hàng đều cho NĐT vay khỏang 20% - 30% thị giá cổ phiếu trong khoảng thời gian không dài. Theo các ngân hàng, khả năng thị trường xấu đến mức như trước đây (liên tục giảm giá trong hơn 1 tháng như hồi cuối tháng 5 - đầu tháng 6) là rất khó xảy ra. "Giá cổ phiếu chưa giảm đến mức phải giải chấp thì khách hàng đã đến hạn trả nợ. Vì thế, không có áp lực về giải chấp trên thị trường", một lãnh đạo ngân hàng cho biết.
Tuy nhiên, ngưỡng nào là an toàn khi các CTCK kết hợp với tổ chức tín dụng cho vay cầm cố chứng khoán với tỷ lệ thấp nhưng nếu thị trường xấu, tất cả đều bị giải chấp thì hậu quả sẽ rất nặng nề. TTCK đã chứng kiến những phiên trượt dài bởi những lệnh bán khổng lồ áp đảo lượng cầu. Do đó, cho vay cầm cố chứng khoán rất cần sự thận trọng của các ngân hàng cũng như sự giám sát của các cơ quan như UBCK và NHNN.
