Doanh nghiệp đồng loạt trở lại thị trường vốn
Mùa đại hội đồng cổ đông năm nay đang cho thấy một bức tranh khác biệt của thị trường vốn Việt Nam. Nếu những năm trước, câu chuyện huy động vốn thường gắn nhiều với tín dụng ngân hàng hoặc trái phiếu doanh nghiệp, thì năm 2026 đang chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của thị trường chứng khoán với vai trò là kênh cung cấp vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp.
Theo Báo cáo “Kế hoạch Huy động vốn cổ phần năm 2026” của FiinGroup vừa công bố, tổng hợp từ các kế hoạch đã được trình hoặc thông qua tại đại hội đồng cổ đông tính đến ngày 25/5/2026, tổng giá trị huy động vốn thông qua phát hành cổ phần và IPO của các doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch dự kiến đạt khoảng 289.500 tỷ đồng. Quy mô này tăng 86,5% so với lượng vốn thực tế huy động trong năm 2025 và vượt xa mức trung bình của 5 năm gần đây.
Đây cũng là mức cao nhất kể từ sau giai đoạn thị trường chứng khoán bùng nổ năm 2021. Con số gần 290.000 tỷ đồng không đơn thuần phản ánh nhu cầu vốn của doanh nghiệp. Ở một góc độ rộng hơn, nó cho thấy thị trường chứng khoán đang dần lấy lại vai trò vốn có là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
 |
Trong nhiều năm qua, doanh nghiệp Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Trong khi đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp trải qua giai đoạn điều chỉnh sâu sau những biến động từ năm 2022. Bối cảnh đó khiến nhu cầu tìm kiếm nguồn vốn dài hạn thông qua thị trường cổ phiếu ngày càng trở nên rõ nét hơn.
Điều đáng chú ý là làn sóng huy động vốn lần này không chỉ diễn ra ở một vài doanh nghiệp riêng lẻ mà xuất hiện trên diện rộng ở nhiều ngành nghề khác nhau. Từ ngân hàng, chứng khoán, bất động sản cho tới sản xuất công nghiệp, nhiều doanh nghiệp đều đang chuẩn bị cho các kế hoạch phát hành quy mô lớn nhằm phục vụ chiến lược tăng trưởng trong những năm tới.
Một điểm nhấn đáng chú ý khác nằm ở thị trường IPO. Theo FiinGroup, giá trị IPO dự kiến trong năm 2026 vào khoảng 22.400 tỷ đồng, thấp hơn mức 38.600 tỷ đồng của năm trước. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn vào cấu trúc thị trường, sự thay đổi đáng quan tâm không nằm ở quy mô mà ở bản chất của các thương vụ IPO. Nếu trong các chu kỳ trước, IPO thường gắn với tiến trình cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, thì các kế hoạch IPO hiện nay lại mang màu sắc khác. Động lực chính đang chuyển dần sang khu vực tư nhân thông qua các thương vụ tái cấu trúc, tách doanh nghiệp thành viên hoặc huy động vốn cho các mảng kinh doanh mới.
Sự thay đổi này phản ánh một bước phát triển mới của khu vực doanh nghiệp tư nhân Việt Nam. Khi quy mô hoạt động ngày càng lớn hơn, nhu cầu huy động vốn không còn chỉ nhằm giải quyết bài toán tài chính ngắn hạn mà gắn trực tiếp với chiến lược phát triển dài hạn, mở rộng hệ sinh thái và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Nói cách khác, thị trường vốn đang chứng kiến sự dịch chuyển từ quá trình cổ phần hóa sang quá trình tái cấu trúc và tăng trưởng của khu vực doanh nghiệp tư nhân. Đây được xem là một tín hiệu tích cực đối với sự phát triển của thị trường chứng khoán bởi động lực tăng trưởng đang đến từ nhu cầu nội tại của doanh nghiệp thay vì phụ thuộc vào các yếu tố hành chính như trong giai đoạn trước.
Ngân hàng dẫn đầu cuộc đua tăng vốn
Nếu IPO phản ánh sự chuyển động của khu vực doanh nghiệp tư nhân thì làn sóng phát hành cổ phiếu năm nay lại cho thấy một câu chuyện khác: nhu cầu vốn đang gia tăng mạnh mẽ trong toàn bộ hệ thống tài chính.
Theo FiinGroup, nhóm ngân hàng tiếp tục là lực lượng dẫn đầu với tổng quy mô kế hoạch phát hành khoảng 128.000 tỷ đồng. Đây là mức cao nhất từ trước tới nay, cao gấp hơn 7 lần so với năm 2025 và cao hơn 71,6% so với mức trung bình 5 năm gần đây. Những con số này cho thấy ngành ngân hàng đang bước vào chu kỳ tăng vốn mạnh nhất trong lịch sử.
Đằng sau các kế hoạch phát hành quy mô lớn là nhu cầu củng cố vốn cấp 1, mở rộng bảng cân đối kế toán và chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng tín dụng mới. Trong bối cảnh tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động vốn, việc nâng cao năng lực tài chính đang trở thành yêu cầu mang tính chiến lược đối với nhiều ngân hàng.
 |
Nhiều ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV, VPBank, HDBank hay MB đều đã công bố hoặc chuẩn bị triển khai các phương án tăng vốn với quy mô đáng kể. Đáng chú ý, phần lớn các kế hoạch này được thực hiện thông qua phát hành riêng lẻ hoặc phát hành cho cổ đông hiện hữu thay vì dựa hoàn toàn vào lợi nhuận giữ lại như trước.
Không chỉ ngân hàng, các công ty chứng khoán cũng đang thể hiện nhu cầu vốn rất lớn. Theo FiinGroup, nhóm dịch vụ tài chính dự kiến huy động khoảng 48.200 tỷ đồng, tăng mạnh so với năm trước. Nhu cầu này chủ yếu đến từ các công ty chứng khoán trong bối cảnh hoạt động cho vay ký quỹ, tự doanh và đầu tư công nghệ đòi hỏi nguồn lực tài chính ngày càng lớn hơn.
Sự gia tăng quy mô vốn của các công ty chứng khoán phần nào phản ánh kỳ vọng vào triển vọng dài hạn của thị trường. Khi thanh khoản thị trường tăng lên và nhu cầu sử dụng đòn bẩy của nhà đầu tư mở rộng, năng lực tài chính sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của các công ty chứng khoán.
Một nhóm ngành khác cũng ghi nhận nhu cầu huy động vốn đáng kể là bất động sản. Theo thống kê của FiinGroup, các doanh nghiệp bất động sản dự kiến huy động khoảng 37.300 tỷ đồng trong năm nay, tăng 68% so với năm trước. Sau giai đoạn tái cơ cấu mạnh mẽ, nhiều doanh nghiệp địa ốc đang quay trở lại thị trường vốn nhằm củng cố năng lực tài chính và chuẩn bị nguồn lực cho các dự án mới.
Nhìn tổng thể, làn sóng huy động vốn đang diễn ra đồng thời ở cả ngân hàng, chứng khoán và bất động sản cho thấy nhu cầu mở rộng quy mô hoạt động đang xuất hiện trên diện rộng trong nền kinh tế. Điều đó cũng phản ánh kỳ vọng của doanh nghiệp vào một chu kỳ tăng trưởng mới sau nhiều năm tập trung vào tái cơ cấu và củng cố bảng cân đối kế toán.
Nửa cuối năm và bài toán hấp thụ gần 50 tỷ cổ phiếu mới
Theo FiinGroup, khoảng 70% kế hoạch phát hành hiện vẫn chưa được triển khai. Điều đó đồng nghĩa phần lớn lượng vốn dự kiến huy động cũng như phần lớn cổ phiếu mới vẫn đang chờ được đưa ra thị trường trong những tháng còn lại của năm. Đây mới là phép thử thực sự đối với thị trường chứng khoán.
Theo ước tính, tổng khối lượng cổ phiếu phát hành mới trong năm 2026, bao gồm cả phát hành vốn cổ phần và phát hành chia tách, dự kiến đạt khoảng 48,2 tỷ cổ phiếu, tăng 26% so với năm trước. Đáng chú ý hơn, lượng cổ phiếu phát hành nhằm mục đích tăng vốn dự kiến tăng tới 91,6% so với năm 2025. Đây là tốc độ tăng rất mạnh và phản ánh cường độ huy động vốn chưa từng thấy trong nhiều năm gần đây.
Tính theo quy mô thị trường, lượng cổ phiếu phát hành mới tương đương khoảng 17,1% tổng số cổ phiếu đang lưu hành vào cuối năm 2025. Điều này đồng nghĩa nhà đầu tư sẽ phải đối mặt với áp lực hấp thụ nguồn cung rất lớn trong thời gian tới.
Trong lịch sử thị trường chứng khoán, những giai đoạn bùng nổ phát hành thường đi kèm với rủi ro pha loãng lợi nhuận trên mỗi cổ phần nếu tốc độ tăng trưởng lợi nhuận không theo kịp tốc độ tăng vốn.
 |
Đối với nhà đầu tư, điều quan trọng không chỉ là doanh nghiệp phát hành bao nhiêu cổ phiếu mà còn là sử dụng nguồn vốn đó như thế nào. Những doanh nghiệp có khả năng chuyển hóa vốn mới thành tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận và giá trị doanh nghiệp sẽ tạo ra giá trị thực cho cổ đông. Ngược lại, việc phát hành chỉ để cải thiện thanh khoản hoặc xử lý áp lực tài chính ngắn hạn có thể khiến hiệu quả sử dụng vốn bị đặt dấu hỏi.
Theo đánh giá của FiinGroup, áp lực hấp thụ nguồn cung mới sẽ diễn ra trong bối cảnh thanh khoản thị trường vẫn chưa phục hồi hoàn toàn, dòng vốn ngoại chưa thực sự quay trở lại mạnh mẽ và triển vọng lợi nhuận giữa các nhóm ngành đang có sự phân hóa ngày càng rõ rệt. Điều đó khiến năm 2026 trở thành một phép thử quan trọng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam.
Sau nhiều năm được kỳ vọng trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, thị trường đang đứng trước cơ hội chứng minh năng lực hấp thụ một lượng vốn mới rất lớn. Nếu thành công, đây sẽ là bước tiến quan trọng trong quá trình nâng tầm thị trường vốn Việt Nam. Nhưng nếu dòng tiền không theo kịp tốc độ phát hành, áp lực pha loãng và áp lực nguồn cung sẽ trở thành những yếu tố mà cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư phải tính tới trong phần còn lại của năm.
