Những dấu hiệu của một con sóng tăng bền vững
Thứ nhất, phải có một nhịp rũ bỏ đủ mạnh kèm thanh khoản bùng nổ. Trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam, các con sóng tăng lớn thường xuất hiện sau những giai đoạn bi quan cực độ. Đó là lúc nhà đầu tư nhỏ lẻ hoảng loạn bán ra, trong khi dòng tiền lớn âm thầm hấp thụ lượng hàng này.
Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là thanh khoản đột biến, thường gấp 2-3 lần mức trung bình 20 phiên. Điều này từng xuất hiện tại đáy cuối năm 2022 hay nhịp giảm mạnh liên quan đến câu chuyện thuế quan đầu năm 2025. Những phiên “climax volume” thường diễn ra sau một phiên bán tháo mạnh và ngay sau đó là lực cầu hấp thụ quyết liệt.
Sau khi quá trình này hoàn tất, thị trường mới có nền tảng để hình thành xu hướng tăng bền vững.
Thứ hai, dòng tiền phải tập trung vào nhóm vốn hóa lớn. Sau giai đoạn tạo đáy, tiền thường đi theo trình tự khá rõ ràng. Đầu tiên là nhóm VN30, đặc biệt là các cổ phiếu ngân hàng dẫn dắt thị trường. Tiếp theo mới đến nhóm chứng khoán, thép và doanh nghiệp vốn hóa trung bình. Cuối cùng, khi tâm lý hưng phấn lan rộng, dòng tiền mới tìm đến các cổ phiếu nhỏ hay các cổ phiếu mang tính đầu cơ.
Đây là quy luật đã lặp lại trong hầu hết các chu kỳ tăng trưởng lớn.
Thứ ba, cần một câu chuyện vĩ mô đủ mạnh để hỗ trợ.
Năm 2021 là câu chuyện tiền rẻ; năm 2023 là kỳ vọng giảm lãi suất; còn năm 2025 là câu chuyện thuế quan được giải tỏa, cùng kỳ vọng nâng hạng thị trường.
Nói cách khác, dòng tiền lớn luôn cần một chất xúc tác đủ mạnh để duy trì niềm tin trong trung và dài hạn.
Thị trường đang thiếu điều gì?
Nếu đối chiếu với ba điều kiện trên, có thể thấy thị trường hiện nay vẫn chưa hội tụ đầy đủ những yếu tố của một con sóng tăng lớn.
Thứ nhất, thị trường đang đi theo kịch bản đi ngang chán nản. Thanh khoản duy trì ở mức thấp và giảm dần, phản ánh tâm lý chán nản hơn là hoảng loạn. Nhà đầu tư chưa bán mạnh nhưng cũng chưa sẵn sàng giải ngân. Đây là trạng thái “kiệt sức” của dòng tiền hơn là “đầu hàng”.
Thứ hai, dòng tiền đang đi sai thứ tự. Tuần vừa qua xuất hiện nhiều cổ phiếu tăng mạnh và tạo lợi nhuận ngắn hạn khá tốt, nhưng dòng tiền lại tập trung vào các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ và các cổ phiếu chứng khoán vốn hóa tầm trung. Trong khi đó, nhóm ngân hàng dẫn dắt thị trường vẫn chưa thu hút được dòng tiền đủ lớn. Điều này cho thấy dòng tiền hiện tại mang tính đầu cơ ngắn hạn nhiều hơn là dòng tiền tổ chức đang xây dựng một xu hướng tăng mới.
Thứ ba, bối cảnh vĩ mô kém thuận lợi hơn kỳ vọng. Thị trường đang chứng kiến quan điểm khá cứng rắn từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Dù giữ nguyên lãi suất trong kỳ họp tháng 6, Fed vẫn phát tín hiệu thận trọng với lạm phát. Kỳ vọng giảm lãi suất trong năm 2026 vì thế đã suy yếu đáng kể. Đây không phải là tín hiệu tích cực đối với các tài sản rủi ro trên toàn cầu.
Việt Nam muốn duy trì mặt bằng lãi suất thấp nhưng khó đi ngược xu hướng chung. Vì vậy, môi trường tiền tệ hiện chưa thực sự hỗ trợ thị trường chứng khoán.
Tóm lại, diễn biến tích cực trong tuần 15-19/6 là tín hiệu đáng khích lệ khi nhiều cổ phiếu đã bắt đầu tạo lợi nhuận ngắn hạn cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, khi các điều kiện cần thiết vẫn chưa hội tụ đầy đủ, thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục vận động trong trạng thái đi ngang với thanh khoản thấp.
