Nguồn cung thắt chặt, giá phân bón tiếp tục neo cao
Giá phân bón thế giới bắt đầu nhích lên từ đầu năm nay khi Trung Quốc - một trong những nhà sản xuất phân bón lớn nhất thế giới - chủ động siết hạn ngạch xuất khẩu năm 2026 nhằm ưu tiên thị trường nội địa. Tuy nhiên, căng thẳng Trung Đông mới là nhân tố đẩy giá phân bón tăng dựng đứng. Đến ngày 1/4, giá urê đã tăng tới 83% so với đầu năm và khoảng 50% kể từ khi căng thẳng Trung Đông leo thang, lên mức 717,74 USD/tấn.
Trong nước, đến trung tuần tháng 3, giá urê Cà Mau bình quân đạt khoảng 14.700 đồng/kg, tăng 23% so với cùng kỳ và cao hơn 13% so với tháng 2. Cùng xu hướng, urê Phú Mỹ được ghi nhận ở mức trung bình 13.650 đồng/kg, tương ứng tăng 22,9% so với cùng kỳ và 10% so với tháng liền trước. Ở phân khúc DAP, mặt bằng giá cũng có xu hướng nhích lên, với mức dao động trong tháng 3 từ 19.300 - 25.000 đồng/kg, tăng khoảng 10% so với cùng kỳ.
Tại hội nghị về thị trường phân bón cuối tháng 3 do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tổ chức, lãnh đạo nhiều doanh nghiệp cho biết, họ buộc phải điều chỉnh giá bán khi chi phí sản xuất tăng cao.
Ông Phan Văn Tâm, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền (mã BFC) chia sẻ, với giá nguyên liệu đầu vào tăng mạnh, từ ngày 26/3, Công ty đã phải tăng giá 5-10% tùy loại sản phẩm do chi phí đầu vào gia tăng. Dự kiến, từ ngày 6/4, doanh nghiệp sẽ tiếp tục điều chỉnh giá bán phù hợp với diễn biến chi phí đầu vào, đồng thời phối hợp với các đối tác sản xuất để đảm bảo ổn định nguồn cung.
Tương tự, trong tháng 3, Công ty cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao (mã LAS) đã tăng giá bán khoảng 3%.
Hiện tại, khoảng 80% giá thành sản xuất DAP đến từ các nguyên liệu chính như lưu huỳnh, amoniac và quặng apatit, phần lớn phụ thuộc vào nhập khẩu, làm gia tăng mức độ nhạy cảm với biến động thị trường quốc tế. Đồng thời, chi phí sản xuất urê cũng chịu áp lực từ giá năng lượng. Khí tự nhiên - nguyên liệu đầu vào chính - thường biến động theo giá dầu, khiến chi phí sản xuất urê tăng mạnh khi giá dầu đi lên. Chưa kể, các yếu tố như logistics và bao bì cũng đồng loạt tăng, làm gia tăng áp lực lên giá thành sản phẩm.
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tiếp diễn, các tổ chức phân tích cho rằng, giá phân bón sẽ duy trì xu hướng tăng trong nửa đầu năm 2026, trước khi neo ở mặt bằng cao trong giai đoạn sau đó.
Động lực chính đến từ nhu cầu lớn trên thị trường quốc tế, đặc biệt khi Ấn Độ tiếp tục mở thầu nhập khẩu khoảng 1,5 triệu tấn urê trước tháng 3, trong khi nhu cầu tiêu thụ tại quốc gia này vẫn ở mức cao. Đồng thời, căng thẳng tại Trung Đông làm gia tăng chi phí bảo hiểm và logistics, qua đó đẩy chi phí phân bón toàn cầu đi lên.
Bên cạnh đó, Trung Quốc duy trì chính sách hạn chế xuất khẩu trong nửa đầu năm 2026, trong khi EU áp dụng mức thuế nhập khẩu mới đối với phân bón từ Nga và Belarus, với lộ trình tăng từ 6,5% lên khoảng 100% vào năm 2028. Các yếu tố này góp phần siết chặt nguồn cung trên thị trường quốc tế.
Ở chiều cầu, Công ty Chứng khoán ACB (ACBS) kỳ vọng, nhu cầu phân bón sẽ tiếp tục tăng nhờ giá nông sản ở mức tích cực, đặc biệt với các cây trồng chủ lực như lúa, cà phê, hạt điều. Nhu cầu thế giới năm 2026 được dự báo phục hồi nhẹ, với mức tăng khoảng 1,5%/năm, chủ yếu đến từ Nam Á, Đông Nam Á và Nam Mỹ. Trong khi đó, các thị trường nông sản lớn như Brazil, Ấn Độ và Indonesia được kỳ vọng tăng nhẹ lượng bón NPK nhằm cải tạo đất sau các vụ mùa trước.
Nikkei Asia dự báo, Đông Nam Á đang chuẩn bị đối mặt với tình trạng thiếu phân bón khi giá tăng vọt trước xung đột tại Iran, trong bối cảnh phần lớn khu vực phụ thuộc vào nhập khẩu qua eo biển Hormuz. Mức độ nghiêm trọng hiện nay thậm chí được đánh giá vượt xa giai đoạn sau xung đột Nga - Ukraine năm 2022.
Trong nước, ACBS ước tính, sản lượng tiêu thụ năm nay sẽ duy trì đà tăng nhẹ 2%, đạt 10,7 triệu tấn. Trong cơ cấu sản phẩm, phân bón urê vẫn giữ nhu cầu ổn định. Tiêu thụ phân bón hữu cơ trong nước được dự báo tăng trưởng khoảng 15%/năm, chiếm gần 28% tổng thị trường.
Cổ phiếu phân bón lên mặt bằng giá cao, dư địa dần thu hẹp
Khi định giá không còn hấp dẫn, dư địa tăng của cổ phiếu phân bón sẽ trở nên chọn lọc hơn.
Đà tăng của giá phân bón nhanh chóng lan tỏa sang thị trường chứng khoán, nhiều cổ phiếu phản ánh phần lớn kỳ vọng và thiết lập các đỉnh lịch sử mới.
Tính chung 3 tháng đầu năm nay, DCM tăng khoảng 39%, DPM tăng 28%, BFC tăng 33%, trong khi LAS và DDV tăng một chữ số. Các mức tăng này đã bao gồm nhịp điều chỉnh trong tháng 3; trên thực tế, biên độ tăng từ đầu năm đến thời điểm lập đỉnh còn cao hơn đáng kể.
Đến nay, nhiều mã như DCM, DPM, BFC đã đánh mất các đường MA10 và MA20, phản ánh áp lực ngắn hạn gia tăng. Dù vậy, việc giá duy trì trên MA200 cho thấy, xu hướng tăng trung và dài hạn chưa bị phá vỡ. Đáng chú ý, nhóm cổ phiếu phân bón đang giao dịch trên một mặt bằng giá mới cao hơn, tương đồng với giai đoạn sau tháng 4/2022 - khi cổ phiếu bước vào điều chỉnh sau nhịp tăng mạnh (quý II/2021 - tháng 3/2022) nhưng vẫn hình thành nền giá cao hơn so với trước đó.
Ông Ngô Minh Đức, Giám đốc Công ty cổ phần Phát triển Vốn và Đầu tư LCTV đánh giá, diễn biến giá cổ phiếu cho thấy thị trường đã phần nào phản ánh các yếu tố tích cực. Trong tháng 3, nhóm cổ phiếu phân bón cũng ghi nhận sự điều chỉnh mạnh. Trong bối cảnh đó, khi tham gia nhóm cổ phiếu này, nhà đầu tư cần đồng thời xem xét cả yếu tố hỗ trợ từ giá hàng hóa và mức định giá.
“Nếu định giá về vùng thấp hoặc rất thấp, có thể cân nhắc chiến lược đầu tư dài hạn theo chu kỳ. Ngược lại, nếu định giá vẫn ở mức cao hoặc chưa thực sự hấp dẫn, chiến lược phù hợp hơn là giao dịch ngắn hạn, do rủi ro và biến động giá thường lớn ở vùng giá cao”, ông Đức nói.
Ở góc độ cơ bản, triển vọng kết quả kinh doanh tích cực được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ và cải thiện định giá của nhóm cổ phiếu phân bón.
Theo dự phóng của Công ty Chứng khoán Vietcombank, kết quả kinh doanh quý I/2026 của DCM được dự báo khả quan trong bối cảnh giá phân bón liên tục tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị làm hạn chế nguồn cung khí và phân bón toàn cầu. Doanh nghiệp có lợi thế sử dụng khí tự nhiên trong nước làm nguyên liệu đầu vào, qua đó giúp ổn định chi phí sản xuất. Nhờ vậy, DCM có thể đẩy mạnh xuất khẩu khi giá phân bón thế giới duy trì ở mức cao, đồng thời tận dụng giai đoạn nhu cầu nội địa thấp do trái mùa để tối ưu sản lượng và biên lợi nhuận.
Cụ thể, doanh thu quý I ước đạt 6.147 tỷ đồng, tăng 72% so với cùng kỳ; lợi nhuận trước thuế ước đạt 1.306 tỷ đồng, tăng 188%. Cả năm 2026, doanh thu dự kiến đạt 19.678 tỷ đồng, tăng 24%, và lợi nhuận trước thuế có thể đạt 3.140 tỷ đồng, tăng 44%.
Tương tự, kết quả kinh doanh của DPM cũng được dự báo khả quan nhờ diễn biến thuận lợi của giá phân bón toàn cầu. Doanh nghiệp có lợi thế về nguồn khí tự nhiên trong nước, giúp ổn định chi phí đầu vào. Trong bối cảnh giá phân bón thế giới ở mức cao, DPM có thể gia tăng xuất khẩu, đồng thời tối ưu sản lượng và biên lợi nhuận khi nhu cầu nội địa suy giảm theo yếu tố mùa vụ.
Trong quý I, doanh thu của DPM ước đạt 5.684 tỷ đồng, tăng 36% so với cùng kỳ; lợi nhuận trước thuế ước đạt 607 tỷ đồng, tăng 140%. Cả năm 2026, doanh thu dự kiến đạt 18.960 tỷ đồng, tăng 29% và lợi nhuận trước thuế dự kiến đạt 2.275 tỷ đồng, tăng 77%.
Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần lưu ý, rủi ro có thể phát sinh nếu giá bán urê bình quân thấp hơn kỳ vọng, chi phí khí đầu vào cao hơn dự kiến, hoặc tỷ trọng đóng góp lớn hơn từ các nguồn khí giá cao.
