Chiều 9/8, tiếp chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).
Luật hoá trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội, mạng viễn thông...
Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn Đồng Nai), Phó giám đốc Học viện An ninh nhân dân, đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội, mạng viễn thông và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đối với người sử dụng tại Việt Nam.
Ông Kiên dẫn chứng, thời gian qua xuất hiện nhiều vụ việc vi phạm trên mạng xã hội, trong đó có một số đối tượng được cho là "giang hồ mạng", người có ảnh hưởng trên mạng xã hội có hành vi đe dọa, khủng bố tinh thần, sử dụng ngôn từ phản cảm, đưa thông tin sai lệch, chưa kiểm chứng, gây ảnh hưởng đến trật tự xã hội và nhận thức của người sử dụng.
Mặc dù cơ quan chức năng đã xử lý và phối hợp với các nền tảng để gỡ bỏ nội dung vi phạm, đại biểu cho rằng cần đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của chính các nền tảng này trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.
"Những nền tảng mạng xã hội này hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam, phải thực hiện theo đúng quy định pháp luật Việt Nam và phải có trách nhiệm xã hội với công dân Việt Nam", đại biểu nhấn mạnh.
Từ đó, ông đề nghị dự thảo Luật quy định rõ trách nhiệm của các nền tảng số trong việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về hình thức, nội dung.
Theo ông, có thể yêu cầu nền tảng số hiển thị cảnh báo pháp luật khi người dùng mở ứng dụng hoặc sử dụng dòng chữ chạy, phụ đề để cảnh báo các hành vi vi phạm. Việc một số nền tảng truyền hình từng hiển thị cảnh báo về hành vi cá độ, đặt cược bóng đá, qua đó giúp người xem nhận diện hành vi vi phạm và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.
Đối với các nền tảng AI, đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề nghị khi cung cấp thông tin pháp luật phải dẫn nguồn; trường hợp thông tin chưa được kiểm chứng cần có cảnh báo rõ ràng để người sử dụng nhận biết.
Đối với các doanh nghiệp viễn thông, truyền thông, ông Kiên cho rằng, cần phối hợp với cơ quan chức năng gửi cảnh báo đến người dân khi phát sinh các vấn đề cần lưu ý, tương tự việc cảnh báo phòng, chống cháy nổ, cuộc gọi lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật giao thông.
Theo đại biểu Nguyễn Trung Kiên, việc xác lập rõ trách nhiệm của các nền tảng số, mạng xã hội, AI và doanh nghiệp viễn thông sẽ góp phần đổi mới phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật, tăng khả năng tiếp cận và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người dân trong môi trường số.
Cần luật hoá trách nhiệm của chủ sử dụng lao động
Dự thảo Luật đã thiết kế một mục riêng đối với các đối tượng đặc thù được phổ biến giáo dục pháp luật. Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (đoàn Tây Ninh) đánh giá, đây là một điểm mới có ý nghĩa thực tiễn rất quan trọng.
“Bởi vì nếu phổ biến, giáo dục pháp luật được thực hiện theo một phương thức chung cho tất cả các nhóm đối tượng thì khó có thể bảo đảm khả năng tiếp cận pháp luật thực chất đối với những nhóm có điều kiện, hoàn cảnh, trình độ hoặc khả năng tiếp cận pháp luật khác nhau”, bà Dung nói.
 |
Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (đoàn Tây Ninh) đề nghị luật hoá trách nhiệm của chủ sử dụng lao động trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật. |
Tuy vậy, đại biểu cho rằng, quy định này vẫn cần hoàn thiện theo hướng chuyển từ tư duy “ưu tiên”, “phối hợp”, “hỗ trợ, tạo điều kiện” sang xây dựng một cơ chế bảo đảm thực hiện có tính bắt buộc, có chủ thể chịu trách nhiệm và có điều kiện bảo đảm.
Nhấn mạnh quy định tại khoản 2 Điều 16 của dự thảo xác định “người lao động trong khu công nghiệp, khu chế xuất và người lao động có mức lương bằng mức lương tối thiểu vùng là một trong những nhóm đối tượng đặc thù”, đại biểu cho rằng rất cần thiết và hoàn toàn phù hợp với thực tiễn.
Tuy nhiên, theo đại biểu, khi đã xác định là “đối tượng đặc thù” thì không nên chỉ dừng lại với ý nghĩa phân loại mà phải đồng thời thiết lập cơ chế để bảo đảm nhóm đối tượng đó thực sự được tiếp cận pháp luật.
Cụ thể, góp ý vào khoản 3 Điều 18 dự thảo Luật nêu “Người sử dụng lao động có trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ, tạo điều kiện cho cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động… và thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế”, đại biểu cho rằng quy định này chưa đủ mạnh.
Nhấn mạnh chính doanh nghiệp là nơi tập trung người lao động, doanh nghiệp quản lý thời gian làm việc, điều kiện làm việc và có khả năng trực tiếp bố trí thời gian, địa điểm, phương thức để người lao động tiếp cận pháp luật, đại biểu cho rằng, nếu Nhà nước tổ chức các chương trình phổ biến pháp luật nhưng người sử dụng lao động không bố trí thời gian, không phối hợp, không tạo điều kiện cho người lao động tham gia thì việc phổ biến pháp luật rất khó đạt hiệu quả.
Từ đó, đại biểu đề nghị, điều chỉnh từ quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động là “phối hợp, hỗ trợ, tạo điều kiện” sang việc người sử dụng lao động “phải có trách nhiệm pháp lý trực tiếp” trong việc bảo đảm người lao động của mình được phổ biến, giáo dục pháp luật.
Đại biểu nhấn mạnh, khi đó, trách nhiệm của doanh nghiệp không nhất thiết phải tự mình giảng dạy pháp luật mà có thể: tự tổ chức phổ biến pháp luật hoặc phối hợp tổ chức; tổ chức trực tiếp hoặc thông qua nền tảng số, lồng ghép trong chương trình đào tạo, tập huấn, hội nghị người lao động hoặc các hoạt động phù hợp khác…
Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị, bổ sung thêm ở Điều 18 “quy định cứng” là trong các chương trình mục tiêu quốc gia, trong các đề án có liên quan đến các đối tượng đặc thù được nêu tại Điều 16 Luật này, phải có tiêu chí bắt buộc về tiếp cận pháp luật của các đối tượng đặc thù để bảo đảm có thêm nguồn lực về ngân sách, kinh phí và nhân lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của đối tượng đặc thù được bảo đảm toàn diện hơn.
“Phổ biến giáo dục pháp luật phải được coi là một “hạ tầng mềm” của các chương trình chính sách xã hội”, bà Dung nhấn mạnh.
