Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) đề nghị khi đưa sandbox vào chứng khoán, cần quy định rõ giới hạn trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ.
Sáng 28/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Bên cạnh yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý cho các sản phẩm, dịch vụ mới, nhiều đại biểu tập trung vào đề xuất áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong hoạt động chứng khoán, đề nghị làm rõ trách nhiệm các bên để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Quy định rõ giới hạn trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ
Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) đề nghị quy định rõ giới hạn trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ, tránh chuyển rủi ro của tổ chức sang khách hàng.
Theo đại biểu, việc tham gia thử nghiệm cần dựa trên nguyên tắc tự nguyện, nhà đầu tư được cung cấp đầy đủ thông tin và cảnh báo về phạm vi, mức độ rủi ro.
Tài sản khách hàng phải được quản lý tách biệt; dữ liệu cá nhân và dữ liệu giao dịch cần được bảo vệ; đồng thời phải có cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại và phương án xử lý tài sản, hợp đồng khi hoạt động thử nghiệm bị tạm dừng hoặc kết thúc.
Đại biểu cho rằng Chính phủ có thể quy định cụ thể về hạn mức người tham gia, giá trị giao dịch, phạm vi và thời gian thử nghiệm đối với từng giải pháp. Tuy nhiên, các nguyên tắc bảo vệ khách hàng, tiêu chí dừng thử nghiệm và trách nhiệm của các bên cần được xác định ngay trong luật.
Đáng chú ý, việc nhà đầu tư chấp nhận những rủi ro thông thường sau khi được cung cấp đầy đủ thông tin không đồng nghĩa với việc tổ chức cung cấp dịch vụ được miễn trách nhiệm bồi thường khi có lỗi, vi phạm hoặc xảy ra sự cố hệ thống thuộc trách nhiệm của mình.
Về vấn đề này, đại biểu Tô Ái Vang (đoàn TP. Cần Thơ) cũng đề nghị làm rõ ranh giới giữa rủi ro công nghệ khách quan và sai phạm chủ quan. Theo đại biểu, nếu cơ chế miễn trừ trách nhiệm chưa rõ ràng, các cơ quan quản lý có thể e ngại khi phê duyệt những mô hình công nghệ tài chính có tính đột phá.
 |
Đại biểu Tô Ái Vang (đoàn TP. Cần Thơ) |
Từ nhu cầu huy động vốn phục vụ chuyển đổi mô hình phát triển và thích ứng với biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long, đại biểu cho rằng các mô hình huy động vốn dựa trên nền tảng công nghệ tài chính mới cần có cơ chế thử nghiệm phù hợp.
Đại biểu kiến nghị xem xét miễn trừ trách nhiệm dân sự, hành chính đối với thiệt hại phát sinh do yếu tố khách quan từ công nghệ trong trường hợp tổ chức, cá nhân đã tuân thủ đầy đủ quy trình kiểm soát rủi ro được phê duyệt; đồng thời nghiên cứu cơ chế bảo hiểm rủi ro công nghệ để bảo vệ nhà đầu tư.
Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Phương Thủy (đoàn TP. Hà Nội) đề nghị bảo đảm tính thống nhất giữa cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong dự thảo Luật Chứng khoán với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng như pháp luật về công nghiệp công nghệ số.
Đại biểu lưu ý sự khác biệt về thời hạn thử nghiệm giữa quy định tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo với dự thảo nghị định kèm hồ sơ dự án luật. Theo đó, luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quy định thời hạn thử nghiệm tối đa ba năm, được gia hạn một lần không quá ba năm, trong khi dự thảo nghị định quy định thời hạn năm năm và có thể gia hạn nhiều lần.
Đại biểu đề nghị làm rõ căn cứ pháp lý, tính cần thiết của sự khác biệt này, đồng thời xác định cụ thể thẩm quyền cho phép thử nghiệm những hoạt động chưa được pháp luật quy định hoặc có nội dung khác với quy định hiện hành.
 |
Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (đoàn TP. Hà Nội) |
Nêu ví dụ hệ thống trí tuệ nhân tạo đưa ra khuyến nghị đầu tư sai gây thiệt hại cho khách hàng, đại biểu nhấn mạnh cần phân biệt giữa rủi ro khách quan trong quá trình thử nghiệm và thiệt hại do doanh nghiệp vi phạm, che giấu rủi ro hoặc không thực hiện biện pháp phòng ngừa cần thiết. Việc miễn một loại trách nhiệm cũng không đồng nghĩa với đương nhiên được miễn các loại trách nhiệm khác.
Về vấn đề này, đại biểu Bùi Xuân Hải (đoàn Hải Phòng) cũng đề nghị xác lập giới hạn pháp lý ngay trong luật, trong đó làm rõ việc tham gia thử nghiệm phải trên cơ sở tự nguyện, có đầy đủ thông tin và cảnh báo rủi ro; tài sản khách hàng phải được quản lý tách biệt, dữ liệu được bảo vệ và có phương án giải quyết quyền lợi khi thử nghiệm kết thúc
Đại biểu nhấn mạnh, việc tự chịu rủi ro không được loại trừ trách nhiệm bồi thường đối với trường hợp có lỗi, vi phạm, gian lận hoặc sự cố thuộc trách nhiệm của tổ chức thực hiện.
Kiểm soát xung đột lợi ích khi mở rộng dịch vụ của công ty chứng khoán
Đại biểu Dương Khắc Mai cũng lưu ý yêu cầu kiểm soát xung đột lợi ích khi mở rộng dịch vụ của công ty chứng khoán, trong đó có dịch vụ đại diện người sở hữu trái phiếu và đại lý quản lý tài sản bảo đảm.
Theo đại biểu, một công ty chứng khoán có thể đồng thời tư vấn, bảo lãnh, phân phối trái phiếu, đại diện người sở hữu trái phiếu và quản lý tài sản bảo đảm. Khi đó, cần có quy định về công bố và kiểm soát xung đột lợi ích, cũng như quy trình xử lý khi lợi ích của tổ chức cung cấp dịch vụ không thống nhất với lợi ích của trái chủ.
Đại biểu đề nghị người sở hữu trái phiếu được tra cứu thông tin, tham gia ý kiến và yêu cầu thay thế người đại diện khi cần thiết. Tài sản bảo đảm do công ty chứng khoán quản lý theo hợp đồng cũng cần được hạch toán, lưu ký và theo dõi tách biệt với tài sản của công ty, không được sử dụng để thực hiện nghĩa vụ riêng của công ty, trừ trường hợp xử lý theo thỏa thuận và quy định pháp luật.
