Hàng chục dự án bất động sản tại TP.HCM “dài cổ” chờ giải cứu nhiều năm qua. Trong ảnh: Dự án Khu dân cư Bình Khánh, diện tích 32,224 ha, đang chờ gỡ vướng pháp lý để tiếp tục triển khai
Nhiều dự án vẫn “đắp chiếu” sau chỉ đạo tháo gỡ
Tháng 2/2020, ông Nguyễn Thành Phong, khi đó là Chủ tịch UBND TP.HCM đã có cuộc họp với hơn 10 doanh nghiệp bất động sản để lắng nghe lãnh đạo doanh nghiệp nói về những dự án mà doanh nghiệp đang bị vướng pháp lý. Trong cuộc họp đối thoại này, ông Lê Hữu Nghĩa, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại - Xây dựng Lê Thành (Công ty Lê Thành) cho biết, doanh nghiệp ông đang gặp nhiều khó khăn khi lập thủ tục đầu tư dự án nhà ở xã hội 2.100 căn hộ tại xã Tân Kiên, huyện Bình Chánh (cũ). Hơn 11 tháng nộp hồ sơ xin quyết định chủ trương đầu tư nhưng vẫn không giải quyết được.
Cũng phát biểu tại cuộc họp, bà Nguyễn Thị Như Loan, khi đó là Tổng giám đốc Công ty cổ phần Quốc Cường Gia Lai, đề nghị các sở, ngành sớm giải quyết thủ tục đầu tư xây dựng đối với 6 dự án đang bị ách tắc nhiều tháng qua, trong đó quan trọng nhất là dự án tại xã Phước Kiển (huyện Nhà Bè cũ).
Bà Loan cho biết, dự án tại xã Phước Kiển có diện tích 91 ha đã được UBND Thành phố chấp thuận đầu tư từ năm 2017 và quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 của dự án cũng đã được phê duyệt từ tháng 4/2017, nhưng tới năm 2020 vẫn mắc kẹt vì pháp lý.
Đại diện Tập đoàn Novaland than thở, những khó khăn ở Dự án Khu dân cư Bình Khánh, diện tích 32,224 ha (nay là phường An Khánh, TP.HCM) đang khiến công ty kiệt sức. Theo đó, dự án đã được cấp phép xây dựng, Novaland cũng đã xây dựng xong hầm móng dự án và bán nhà cho khách hàng, nhưng rồi tới năm 2018, UBND TP.HCM yêu cầu dừng triển khai vì Thành phố tổ chức rà soát các dự án chung của Thủ Thiêm, quận 2, dự án Bình Khánh cũng như các dự án bất động sản khác bị rà soát kéo dài, dẫn đến chậm triển khai và phát sinh nhiều hệ quả, đặc biệt là phát sinh chi phí vốn cho đầu tư, xây dựng...
Tương tự, Tập đoàn Hà Đô cho biết, năm 2017, doanh nghiệp mua một quỹ đất tại quận 8 (cũ), sau đó xin pháp lý cũng như xây dựng khu nhà mẫu để chuẩn bị cho việc xây dựng và bán hàng. Nhưng dự án dù đã xong nhà mẫu mà chưa thể triển khai, bởi vướng pháp lý chuyển đổi mục đích sử dụng đất.
Kết thúc cuộc họp hôm đó, ông Nguyễn Thành Phong chỉ đạo, tới ngày 30/4/2020, các sở, ngành phải xử lý xong những khó khăn mà các doanh nghiệp đang gặp phải. Thế nhưng, quá ngày 30/4 năm đó thì tất cả các dự án vẫn chưa thể triển khai.
Và rồi, từ năm 2020 tới nay, UBND TP.HCM liên tục tổ chức các cuộc gặp mặt doanh nghiệp bất động sản để bàn chuyện “giải cứu” dự án. Thậm chí, năm 2021, ông Nguyễn Thành Phong đã lập ra Tổ công tác tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của các dự án bất động sản trên địa bàn.
Tuy nhiên, trở lại gặp gỡ những doanh nghiệp đã từng kêu cứu từ năm 2020 tới nay để xem các dự án đã được “giải cứu” hay chưa, phóng viên Báo Tài Chính - Đầu tư nhận được những tiếng thở dài từ phía lãnh đạo các doanh nghiệp này.
Bà Lưu Thị Thanh Mẫu, Tổng giám đốc Công ty Phúc Khang Corp không giấu nỗi thất vọng, từ năm 2019 bà đã có đơn cầu cứu UBND TP.HCM giải quyết và khơi thông pháp lý cho 2 dự án, nhưng rồi chỉ nhận được những lời hứa.
Cụ thể, doanh nghiệp này triển khai tiếp Dự án Diamond Lotus Lakeview tại quận Tân Phú (cũ), diện tích 11.458 m2, gồm 3 tháp 21 tầng với khoảng 1.000 căn hộ. Tòa A và C đã được Phúc Khang mở bán vào tháng 7/2016, tòa B được bán vào tháng 4/2017. Nhưng sau đó dự án phải dừng triển khai xây dựng.
Bà Mẫu cho biết, lý do dự án dù đã được triển khai thi công xong hầm móng, nhưng lại không tiếp tục được cấp phép xây dựng là do việc chuyển đổi nguồn gốc đất từ đất sản xuất sang đất nhà ở. Và cũng từ năm 2017 tới nay, dù bà đã cầu cứu cũng như tham gia các cuộc họp đối thoại để giải cứu dự án mà UBND TP.HCM tổ chức, song hiện dự án vẫn chưa thể triển khai.
Một dự án khác mà Phúc Khang Corp chờ giải cứu từ năm 2019 tới nay là Dự án Rome Diamond Lotus tại TP. Thủ Đức (cũ), dù được ra mắt vào năm 2019, song tới nay vẫn chưa thể triển khai xây dựng và mở bán cho khách hàng. Lý do được doanh nghiệp đưa ra là vẫn chờ cơ quan chức năng của TP.HCM cấp phép…
Trở lại với Tập đoàn Novaland, về Dự án Khu dân cư Bình Khánh, phía Novaland cho biết, hiện dự án này vẫn chưa được xây dựng trở lại, các cuộc “giải cứu” vẫn đang tiếp tục. Còn ông Lê Hữu Nghĩa, Giám đốc Công ty Lê Thành than thở, dự án nhà ở xã hội 2.100 căn hộ tại xã Tân Kiên vẫn chưa thể xây dựng được và vẫn trong giai đoạn thủ tục “giải cứu”.
Các doanh nghiệp như Hà Đô, Quốc Cường Gia Lai… cũng cho biết, hiện doanh nghiệp vẫn chưa thể triển khai được các dự án cầu cứu từ năm 2020 tới nay.
Doanh nghiệp lại tiếp tục chờ
Các doanh nghiệp bất động sản cho biết, việc chờ đợi giải cứu Dự án quá lâu đang đẩy doanh nghiệp vào tình trạng “sống dở, chết dở”. Họ đều bày tỏ mong muốn các cơ quan chức năng quyết liệt hơn nữa, sớm khơi thông pháp lý Dự án để có thể triển khai xây dựng trở lại, giúp doanh nghiệp hồi sinh.
Trong thời gian chờ giải cứu dự án từ năm 2020 tới nay, nhiều doanh nghiệp đã gục ngã. Đơn cử, Phúc Khang Corp từ một doanh nghiệp dẫn đầu cả nước về phát triển công trình bất động sản xanh, nhưng từ năm 2022 tới nay, vì không có dự án mới triển khai, doanh nghiệp đã phải cắt giảm 70% nhân sự, số còn lại được doanh nghiệp này cho làm việc tại nhà hoặc 1 tuần lên công ty làm việc 3 buổi. Ngoài ra, công ty đối mặt với các khoản nợ từ việc vay để mua đất và xây dựng dự án tại Thủ Đức và quận Tân Phú (cũ).
“Tôi mong chờ năm 2026, hai dự án cầu cứu được thông qua để chúng tôi có thể trở lại xây dựng, bán hàng để có doanh thu khôi phục lại doanh nghiệp”, bà Mẫu bày tỏ.
Công ty Gotec Land, một doanh nghiệp bất động sản từng nổi tiếng với các dự án hạng sang tại TP.HCM, sau thời gian dài chờ giải cứu dự án Shizen Home tại quận 7 (cũ) không thành công, thậm chí đầu năm 2023 doanh nghiệp này có thư cầu cứu Thủ tướng Chính phủ vì nếu không được giải cứu gỡ vướng dự án, doanh nghiệp sẽ đối mặt với việc phá sản bởi đã chi tiền mua quỹ đất, xây dựng xong hầm móng và bán nhà cho khách hàng, thì năm 2021 bị buộc dừng triển khai xây dựng để TP.HCM xác minh vụ chuyển nhượng đất dự án. Tới nay, dự án vẫn chưa thể triển khai lại, doanh nghiệp hiện đã phải cắt giảm 80% nhân sự, dời trụ sở sang nơi khác để tiết kiệm chi phí. Ngoài ra, các khoản nợ của doanh nghiệp cũng chậm chi trả và đối mặt với nguy cơ mất trắng dự án vì thế chấp vay vốn.
Tập đoàn Novaland cũng lâm vào cảnh khó khăn, khi doanh nghiệp có hàng chục dự án đợi giải cứu. Chính vì chưa được giải cứu nên từ năm 2023 tới nay, doanh nghiệp không có dự án mới mở bán. Cuộc khủng hoảng tài chính diễn ra, doanh nghiệp này đã phải liên tục bán quỹ đất, bán dự án, cũng như chấp nhận bị ngân hàng siết nợ dự án vì không có tiền trả nợ khoản vay.
Tập đoàn Hưng Thịnh Land - một doanh nghiệp được biết tới khi từ năm 2014 tới năm 2020 đã đưa ra thị trường hàng chục dự án bất động sản. Song cũng vì nhiều dự án chưa được giải cứu pháp lý mà từ năm 2023 tới nay, doanh nghiệp này lâm vào cảnh khó khăn về tài chính, các dự án mới không thể triển khai, doanh nghiệp đã phải cắt giảm nhân sự, bán bớt quỹ đất để “tự cứu mình trước khi trời cứu”.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) thống kê, hiện trên địa bàn Thành phố có 30 dự án đã ngưng thi công với quy mô sử dụng đất lên đến 2.103.082,4 m2 (210,3 ha), với 21.676 căn nhà, gồm 18.826 căn hộ và 2.850 nhà thấp tầng.
Theo ông Châu, lý do chính khiến các dự án khó được giải cứu đến từ câu chuyện tính tiền sử dụng đất. Nguyên nhân xuất phát từ việc hàng loạt doanh nghiệp cổ phần hóa trong giai đoạn 2007-2021 rơi vào tình trạng dừng triển khai chỉ vì thiếu phương án sử dụng đất được phê duyệt.
Nhiều khu đất có giá trị, nằm trong quy hoạch mới, nhưng không thể chuyển mục đích sử dụng vì vướng một phần nhỏ đất công, dẫn tới lãng phí tài nguyên và khiến cán bộ Nhà nước không dám ký vì lo ngại trách nhiệm. Việc bổ sung quy định giao đất, cho thuê đất đối với phần diện tích nhỏ hẹp do Nhà nước quản lý (đất công xen cài trong dự án), theo Chủ tịch HoREA, sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý, giúp đất đai được đưa vào khai thác, thay vì bị bỏ hoang.
