Giải bài toán rác bằng công nghệ hiện đại
Với Hưng Yên, bài toán rác thải đã được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển bền vững, gắn chặt với chuyển đổi mô hình tăng trưởng và kinh tế tuần hoàn.
Thực tiễn cho thấy, các phương thức xử lý truyền thống như chôn lấp đang bộc lộ nhiều giới hạn, từ nguy cơ ô nhiễm môi trường đến sự lãng phí tài nguyên đất. Trước yêu cầu đó, Hưng Yên ưu tiên các dự án xử lý chất thải quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại, coi rác thải là một dạng tài nguyên thứ cấp có thể tái tạo giá trị.
Dự án Nhà máy đốt chất thải rắn phát điện công nghệ hiện đại được khởi công từ tháng 6/2025 không chỉ là một công trình môi trường, mà là một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển xanh của tỉnh. Dự án do liên doanh Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Dragon Ventures và Công ty cổ phần Môi trường Wangneng triển khai, với tổng vốn đầu tư hơn 1.550 tỷ đồng.
Mục tiêu của dự án không dừng ở việc xử lý rác triệt để, mà hướng tới sản xuất năng lượng sạch, giảm phụ thuộc vào chôn lấp, từng bước hình thành chu trình kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải. Khi đi vào vận hành, nhà máy có khả năng xử lý tối thiểu 600 tấn rác mỗi ngày, phát điện công suất khoảng 15 MW. Công nghệ đốt phát điện Martin (Đức) được lựa chọn với quy trình khép kín từ tiếp nhận rác, đốt, xử lý khí thải, nước rỉ rác đến tro xỉ, đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt của Việt Nam và quốc tế, vận hành tự động hóa cao.
Điểm đáng chú ý, trong triển khai dự án, những thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ hay nguồn vốn, mà ở tính đồng bộ của hạ tầng và cơ chế phối hợp. Nhà đầu tư đã hoàn tất đấu thầu quốc tế, chuẩn bị đầy đủ nguồn lực, đồng thời triển khai các hạng mục kỹ thuật ban đầu như hệ thống cấp nước, trạm biến áp, đường dây cấp điện. Tuy nhiên, để bảo đảm tiến độ, dự án cần sớm được hoàn thiện các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, bổ sung quy hoạch bãi tro bay và đầu tư đồng bộ tuyến đường kết nối phục vụ thi công, lắp đặt thiết bị và vận hành nhà máy.
Tại các cuộc kiểm tra thực địa gần đây, lãnh đạo tỉnh Hưng Yên đã yêu cầu các sở, ngành liên quan khẩn trương tháo gỡ các nút thắt về hạ tầng và thủ tục, coi đây là điều kiện tiên quyết để dự án phát huy hiệu quả. Việc bố trí nguồn vốn cho tuyến đường vào nhà máy, đẩy nhanh thẩm định thiết kế cơ sở, cấp phép xây dựng không chỉ nhằm đáp ứng tiến độ của một dự án cụ thể, mà thể hiện quyết tâm nâng cấp hệ thống xử lý chất thải theo chuẩn công nghiệp hiện đại.
Về lâu dài, nhà máy đốt rác phát điện sẽ trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái kinh tế xanh của Hưng Yên, góp phần giảm áp lực môi trường, tiết kiệm tài nguyên đất, đồng thời bổ sung nguồn năng lượng sạch phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Quan trọng hơn, dự án đặt ra yêu cầu mới về quản trị môi trường, minh bạch phát thải và sự giám sát của cộng đồng, những yếu tố đang trở thành chuẩn mực tất yếu trong quản lý phát triển bền vững.
Xử lý rác tồn đọng từ điểm nghẽn hệ thống
Lượng rác thải sinh hoạt phát sinh ngày càng tăng đang đặt ra sức ép lớn đối với hạ tầng môi trường tại Hưng Yên. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở khối lượng rác, mà ở sự chênh lệch giữa năng lực xử lý và thực tế phát sinh, một điểm nghẽn kéo dài của hệ thống xử lý rác sinh hoạt.
Hiện mỗi ngày toàn tỉnh phát sinh khoảng 450 tấn rác thải sinh hoạt, trong khi năng lực xử lý mới chỉ đáp ứng được khoảng 24%. Phần lớn lượng rác còn lại vẫn phải xử lý thông qua các bãi chôn lấp, lò đốt quy mô nhỏ hoặc tập kết tạm thời, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường và tạo áp lực lên các địa phương.
 |
Dự án Nhà máy đốt chất thải rắn phát điện công nghệ hiện đại tại xã Thái Thụy. |
Tại khu vực các xã, phường thuộc TP. Thái Bình cũ, điểm nghẽn này thể hiện rõ nét. Trung bình mỗi ngày, Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt tại phường Thái Bình tiếp nhận và xử lý khoảng 150 - 160 tấn rác của 5 phường. Dù vậy, khối lượng rác tồn đọng tại khu vực này vẫn còn khoảng 286.000 tấn, cho thấy hệ thống xử lý hiện hữu đã tiệm cận giới hạn.
Trước thực trạng đó, yêu cầu đặt ra là xử lý dứt điểm rác tồn đọng theo lộ trình phù hợp, tránh để áp lực môi trường tích tụ. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hùng Nam yêu cầu phường Thái Bình tập trung xử lý triệt để lượng rác tồn của các xã, phường thuộc TP. Thái Bình cũ theo đơn giá thống nhất mà tỉnh đang áp dụng, đồng thời áp dụng công nghệ xử lý phù hợp, bảo đảm yêu cầu về môi trường.
Ở góc độ quản lý tổng thể, lãnh đạo tỉnh xác định việc tháo gỡ điểm nghẽn không tách rời công tác phòng ngừa ô nhiễm. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao tăng cường kiểm soát, giám sát môi trường; tham mưu quy hoạch, định hướng mạng lưới xử lý rác thải, nước thải tại khu dân cư, khu và cụm công nghiệp theo hướng đồng bộ, dài hạn.
Đáng chú ý, tư duy quản lý môi trường của tỉnh đang chuyển dịch từ “xử lý khi phát sinh” sang “phòng ngừa từ nguồn”. Trong năm 2026, Hưng Yên sẽ tập trung nguồn lực, nhân lực và hoàn thiện cơ chế chính sách nhằm kiểm soát, hạn chế phát sinh ô nhiễm ngay từ đầu vào, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa lượng rác phát sinh và năng lực xử lý.
Khi hệ thống xử lý được tái cấu trúc theo hướng đồng bộ, công nghệ phù hợp được áp dụng và người dân thay đổi thói quen, tích cực phân loại rác tại nguồn, việc xử lý rác tồn đọng tại Hưng Yên sẽ không chỉ là giải pháp tình thế, mà trở thành bước đi bền vững trong quản trị môi trường.
