Nhiều ngân hàng sở hữu công ty bảo hiểm
Đại hội cổ đông thường niên 2026 của Ngân hàng ACB đã thông qua việc sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Đề án thành lập công ty con hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ. Đề án này đã được cổ đông thông qua bằng văn bản vào ngày 10/11/2025.
Tại phương án cập nhật, ACB muốn điều chỉnh cơ cấu sở hữu khi không còn trực tiếp nắm 100%, mà để hai công ty con tham gia góp vốn, gồm Công ty TNHH Quản lý nợ và Khai thác tài sản ACBA nắm 91% và Công ty Chứng khoán ACB (ACBS) nắm 9%, vốn điều lệ ban đầu là 500 tỷ đồng. Đề án đồng thời cập nhật tên gọi dự kiến là Công ty TNHH Bảo hiểm Phi nhân thọ ACB (ACB Insurance) thay cho ACBI trước đây, thời hạn hoạt động 99 năm.
Công ty Bảo hiểm Phi nhân thọ ACB cung cấp đầy đủ các nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ (tài sản, hàng hóa vận chuyển, hàng không, xe cơ giới, cháy nổ, thân tàu và trách nhiệm dân sự của chủ tàu, trách nhiệm, tín dụng và rủi ro tài chính…) và thêm các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe, tai nạn. Các kế hoạch kinh doanh của công ty bảo hiểm cũng được lượng hóa rõ, với mục tiêu tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đối với doanh thu phí bảo hiểm trên 50%/năm; biên lợi nhuận gộp trên 20% trong giai đoạn 2026 - 2030, tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) trên 20%; quy mô tài sản đạt khoảng 2.000 tỷ đồng và chiếm trên 1,5% thị phần sau 5 năm…
Trước ACB, một số ngân hàng đã triển khai hoặc đang lên kế hoạch góp vốn, sở hữu công ty bảo hiểm.
Tháng 10/2024, Techcombank đã ra mắt CTCP Bảo hiểm Phi nhân thọ Techcom (TechcomInsurance). Công ty này có vốn điều lệ 500 tỷ đồng. Tới tháng 7/2025, Techcombank tiếp tục nhận được giấy phép thành lập CTCP Bảo hiểm Nhân thọ Kỹ thương (TCLife). TCLife có vốn điều lệ 1.300 tỷ đồng; trong đó, Techcombank sở hữu 80% vốn điều lệ, tương đương 1.040 tỷ đồng; phần còn lại thuộc về các doanh nghiệp trong hệ sinh thái Vingroup.
Theo kế hoạch, TCLife chưa có lãi trong hai năm đầu. Từ năm thứ 3 trở đi, Công ty bắt đầu ghi nhận lợi nhuận, với kỳ vọng đạt lãi ròng 605 tỷ đồng. Đến năm thứ 5, lợi nhuận lũy kế có thể lên tới 1.195 tỷ đồng, tương ứng tỷ suất sinh lời khoảng 23,4%. Về quy mô tổng tài sản, Công ty kỳ vọng sẽ đạt 16.081 tỷ đồng vào năm thứ 5 hoạt động, gấp 22 lần thời điểm mới thành lập.
Sau 5 năm thâu tóm Bảo hiểm phi nhân thọ OPES, mới đây, Hội đồng quản trị VPBank đã thông qua nghị quyết về việc mua 102,8 triệu cổ phiếu OPES (tương đương 1.028 tỷ đồng) trong đợt tăng vốn của công ty bảo hiểm này. Thương vụ có thể được triển khai theo nhiều đợt, tùy thuộc vào kế hoạch chào bán của OPES. Đồng thời, VPBank có quyền mua phần cổ phiếu còn lại nếu các cổ đông khác không thực hiện quyền mua, với điều kiện không thấp hơn mức ưu đãi ban đầu.
Được biết, quý đầu năm nay, OPES đạt 261 tỷ đồng lợi nhuận, tăng gần 3 lần so với cùng kỳ nhờ tăng trưởng ở mảng bảo hiểm gốc.
VietABank cũng có kế hoạch lấn sân sang mảng bảo hiểm, chứng khoán khi muốn thành lập, góp vốn hoặc mua lại công ty con, công ty liên kết hoạt động trong lĩnh vực này.
Tham vọng mở rộng thị phần, gia tăng nguồn thu
Mục tiêu thành lập công ty bảo hiểm phi nhân thọ của ACB, theo chia sẻ của Hội đồng quản trị Ngân hàng, nhằm tăng khả năng khai thác khách hàng hiện hữu, nhất là tệp khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), cá nhân thông qua bán chéo sản phẩm giữa ngân hàng và hệ sinh thái công ty con; đồng thời, đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi thông qua việc bổ sung các dòng thu từ phí bảo hiểm, đầu tư từ quỹ bảo hiểm, dịch vụ giám định, tái bảo hiểm - phù hợp bối cảnh biên lãi tín dụng thu hẹp; mở rộng phạm vi hoạt động của ACB sang lĩnh vực tài chính ngoài ngân hàng.
Ông Từ Tiến Phát, Tổng giám đốc ACB cho hay, dù nhu cầu bảo hiểm có chững lại trong thời gian qua nhưng về dài hạn vẫn rất lớn. Quý I/2026, doanh thu hoạt động bancassurance của ACB đã hồi phục với mức tăng 33% so với cùng kỳ và kỳ vọng mảng này đóng góp hơn 1.000 tỷ đồng doanh thu trong năm nay.
Cũng theo CEO ACB, thời gian tới, Ngân hàng sẽ phát triển công ty bảo hiểm phi nhân thọ theo mô hình Insurtech - ứng dụng công nghệ để phân phối sản phẩm thông qua nền tảng của ACB và các công ty trong hệ sinh thái. Giai đoạn đầu, Ngân hàng sẽ tập trung phục vụ khách hàng trong hệ sinh thái ACB.
“Chúng tôi nhìn nhận đây là khoản đầu tư mang lại hiệu quả tổng thể cho Tập đoàn, không chỉ riêng một công ty bảo hiểm. ACB dự kiến ra mắt công ty bảo hiểm trong năm nay, đóng góp đáng kể vào hoạt động từ năm 2026 trở đi”, ông Phát nói thêm.
Trước đây, ngân hàng chủ yếu đóng vai trò trung gian trong mô hình bancassurance - phân phối sản phẩm của các công ty bảo hiểm để hưởng hoa hồng. Những hợp đồng độc quyền trị giá hàng nghìn tỷ đồng từng được xem là nguồn thu quan trọng, góp phần gia tăng thu nhập ngoài lãi của các nhà băng trong nhiều năm. Tuy nhiên, mô hình này dần bộc lộ những giới hạn. Giai đoạn khủng hoảng niềm tin của thị trường bảo hiểm cách đây vài năm phần nào liên quan đến kênh phân phối qua ngân hàng, khi chất lượng tư vấn và trải nghiệm khách hàng không được kiểm soát đồng bộ. Trong khi đó, các ngân hàng dù nắm giữ tệp khách hàng lớn nhưng lại không chủ động trong thiết kế sản phẩm, vận hành dịch vụ và phải chia sẻ phần lớn lợi nhuận với đối tác bảo hiểm. Điều này đang thúc đẩy một sự dịch chuyển rõ rệt từ vai trò “bán hộ” sang tham gia trực tiếp vào toàn bộ chuỗi giá trị bảo hiểm ở nhiều ngân hàng.
Techcombank là một ví dụ đáng chú ý cho xu hướng này. Cuối năm 2024, Ngân hàng chấm dứt hợp đồng phân phối bảo hiểm độc quyền kéo dài hơn một thập kỷ, chấp nhận khoản chi phí 1.800 tỷ đồng để tất toán trước hạn. Sau đó, Ngân hàng nhanh chóng thành lập hai pháp nhân riêng trong lĩnh vực bảo hiểm, bao gồm cả nhân thọ và phi nhân thọ. Theo chia sẻ của lãnh đạo Techcombank tại Hội nghị nhà đầu tư đầu năm 2026, việc tự xây dựng hệ sinh thái bảo hiểm giúp Ngân hàng kiểm soát toàn bộ quy trình, từ thiết kế sản phẩm, phân phối đến dịch vụ sau bán và chi trả bồi thường. Đây được xem là nền tảng để phát triển các sản phẩm mang thương hiệu riêng và nâng cao hiệu quả khai thác trong dài hạn.
Theo Techcombank, không chỉ lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ mà thị trường bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam còn rất nhiều tiềm năng và cơ hội để phát triển. Bởi Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn dân số vàng, với hơn 50% dân số thuộc độ tuổi lao động, là đối tượng trụ cột rất cần được bảo vệ, trong khi tỷ lệ dân số đang được bảo vệ bởi hợp đồng bảo hiểm nhân thọ là tương đối thấp, với tỷ lệ phí bảo hiểm nhân thọ trên GDP đạt 1,2% và 12,44 triệu hợp đồng có hiệu lực vào thời điểm cuối năm 2023.
VCBS nhận định, việc thành lập công ty bảo hiểm, chứng khoán hay quản lý quỹ là xu hướng dài hạn của các ngân hàng, nhằm giảm sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng trong bối cảnh biên lãi thuần (NIM) chịu áp lực thu hẹp. Dù vậy, giới phân tích cũng cho rằng, việc lấn sân sang lĩnh vực bảo hiểm không phải là “con đường ngắn” dẫn đến tăng trưởng cho ngân hàng, kể cả về nguồn thu ngoài lãi. Đây là lĩnh vực có đặc thù vận hành khác biệt đáng kể so với ngân hàng, đòi hỏi năng lực chuyên môn sâu về định phí, quản trị rủi ro. Nếu định phí không chính xác hoặc kiểm soát bồi thường kém, doanh nghiệp bảo hiểm có thể tăng trưởng doanh thu nhưng lợi nhuận lại suy giảm. Ngoài ra, áp lực mở rộng nhanh để giành thị phần cũng tiềm ẩn rủi ro dài hạn.
Ngân hàng có lợi thế về dữ liệu, công nghệ, năng lực quản trị rủi ro và định hướng dài hạn rõ ràng sẽ có cơ hội tạo ra giá trị bền vững. Ngược lại, nếu chỉ coi đây là kênh mở rộng doanh thu ngắn hạn, rủi ro về hiệu quả và uy tín có thể sớm bộc lộ. Làn sóng ngân hàng tham gia sâu vào lĩnh vực bảo hiểm, vì vậy, không chỉ là câu chuyện mở rộng hoạt động, mà còn là phép thử đối với năng lực quản trị, chuyển đổi mô hình, từ ngân hàng truyền thống sang một định chế tài chính đa dịch vụ.
