Theo SGI Capital, đà tăng của lợi suất trái phiếu chính phủ toàn cầu đang phản ánh những rủi ro mang tính cơ cấu, xuất phát từ thâm hụt ngân sách kéo dài, nợ công lớn và nhu cầu phát hành trái phiếu ngày càng tăng. Trong bối cảnh lạm phát chịu sức ép từ giá năng lượng, các ngân hàng trung ương lớn có thể tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, khiến chi phí vốn quốc tế tăng lên.
Diễn biến này có thể tác động đến Việt Nam thông qua áp lực tỷ giá, lãi suất và dòng vốn. SGI Capital đánh giá, kinh tế Việt Nam sau ba quý năm 2026 ghi nhận nhiều kết quả tích cực, với tăng trưởng GDP hướng tới mục tiêu hai chữ số, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) duy trì đà tăng và sản xuất công nghiệp, xây dựng tiếp tục đóng vai trò động lực.
Tuy nhiên, việc cân bằng giữa ổn định lãi suất, tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng sẽ trở nên khó khăn hơn nếu lạm phát và lãi suất toàn cầu tiếp tục đi lên. Theo đánh giá của SGI Capital, lạm phát trong nước chịu sức ép từ giá xăng dầu đã vượt 5% so với cùng kỳ trong tháng 9/2026 và có thể duy trì trên mức lãi suất điều hành đến cuối năm.
Trên thị trường chứng khoán, áp lực đã thể hiện rõ qua diễn biến thanh khoản. Giá trị giao dịch bình quân trong tháng gần nhất đã giảm xuống dưới 15.000 tỷ đồng/phiên, dù Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp và triển khai đợt mua vào đầu tiên.
Dòng vốn ngoại cũng chưa cho thấy sự cải thiện bền vững. Trong tháng 9, khối ngoại chỉ duy trì mua ròng trong một tuần quanh thời điểm nâng hạng, trước khi quay lại xu hướng bán ròng mạnh đã kéo dài từ đầu năm. SGI Capital cho rằng, diễn biến lạm phát và lãi suất tăng trên toàn cầu có thể là một trong những nguyên nhân chính của đợt rút vốn mới.
Trong khi đó, nhu cầu phát hành cổ phiếu mới của các doanh nghiệp niêm yết vẫn ở mức cao, khiến áp lực cung vốn tiếp tục dồn lên nhà đầu tư trong nước. Lãi suất huy động cao và có xu hướng tăng cũng làm giảm sức hấp dẫn tương đối của chứng khoán, hạn chế khả năng thu hút dòng tiền mới ngay cả khi định giá đã trở nên hấp dẫn hơn.
Nhóm phân tích cũng lưu ý, hiệu ứng tích cực từ sự kiện nâng hạng thường xuất hiện trong khoảng 6 - 12 tháng trước thời điểm chính thức, trong khi 3 - 6 tháng sau đó có thể là giai đoạn thị trường điều chỉnh và tích lũy. Đây là nhận định về diễn biến thường gặp của thị trường, không đồng nghĩa việc nâng hạng chắc chắn dẫn đến một nhịp điều chỉnh theo đúng khung thời gian này.
Rủi ro margin gia tăng
Rủi ro đáng chú ý nhất trên thị trường hiện nay là dư nợ margin tiếp tục duy trì ở mức rất cao trong khi thanh khoản suy yếu và mặt bằng lãi suất không thuận lợi.
SGI Capital dự báo, trong quý IV/2026, thị trường có thể chịu thêm áp lực khi nhu cầu thanh khoản tăng cao vào cuối năm, nhiều khoản vay và khoản đầu tư đến thời điểm tất toán. Nếu lãi suất huy động tiếp tục tăng, một bộ phận nhà đầu tư có thể rút vốn khỏi chứng khoán, làm gia tăng nguy cơ bán giải chấp và tạo vòng xoáy giảm giá cổ phiếu.
Rủi ro này còn có thể lan truyền giữa các thị trường tài sản. Đặc biệt là giao dịch bất động sản đang suy giảm sâu có thể tạo áp lực chéo lên chứng khoán, vốn là kênh có khả năng thanh khoản cao hơn. Những khoản vay lớn được sử dụng để đầu cơ tài sản trong giai đoạn tiền rẻ sẽ đối mặt với áp lực đáo hạn và chi phí lãi vay tăng, làm tăng nguy cơ xảy ra các đổ vỡ cục bộ.
Bên cạnh yếu tố dòng tiền, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp cũng là vấn đề cần theo dõi. SGI Capital dự phóng kết quả kinh doanh quý III/2026 nhìn chung tích cực so với cùng kỳ, nhưng tốc độ tăng trưởng có thể chậm lại so với các quý trước và mức độ phân hóa giữa các ngành sẽ rõ nét hơn.
Nhóm dầu khí, cao su, đường có thể hưởng lợi từ đà tăng giá hàng hóa, trong khi bất động sản, chứng khoán và ngân hàng chịu ảnh hưởng lớn hơn từ mặt bằng lãi suất. Theo SGI Capital, một số nhóm ngành nhạy cảm với lãi suất có thể đã đi qua đỉnh tăng trưởng lợi nhuận.
Đáng lưu ý, những cổ phiếu có tính chu kỳ cao thường ghi nhận P/E thấp khi lợi nhuận ở vùng đỉnh.
"Tuy nhiên, mức định giá này không nhất thiết đồng nghĩa cổ phiếu đang rẻ, bởi lợi nhuận có thể suy giảm trong các quý tiếp theo. Trong chu kỳ lãi suất tăng, nhóm cổ phiếu có beta cao chỉ thực sự hấp dẫn và an toàn hơn cho đầu tư dài hạn khi định giá P/B trở về vùng thấp trong lịch sử", SGI Capital nhấn mạnh.
Trên thị trường, sự phân hóa đang diễn ra ngày càng mạnh. SGI Capital ghi nhận số lượng cổ phiếu giảm về vùng đáy một năm tăng nhanh, trong khi các mã lập đỉnh mới chỉ tập trung ở một số cổ phiếu thuộc những ngành hưởng lợi từ giá dầu tăng. Tâm lý nhà đầu tư cũng có xu hướng chuyển từ kỳ vọng sang thất vọng và lo lắng sau hơn một năm kết quả đầu tư không như mong đợi.
SGI Capital cảnh báo, nếu lãi suất huy động tiếp tục tăng, dòng tiền rời khỏi thị trường có thể gia tăng, kéo theo nguy cơ bán giải chấp ở những tài khoản sử dụng đòn bẩy cao. Trong bối cảnh đó, quản trị rủi ro cần được đặt lên hàng đầu.
Nhìn lại lịch sử thị trường, quỹ đánh giá những nhà đầu tư kiểm soát tốt rủi ro có nhiều khả năng tận dụng được cơ hội khi thị trường xuất hiện các đợt bán tháo và giá tài sản giảm sâu. Vì vậy, thay vì chỉ dựa vào mức định giá thấp hoặc kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận trong quá khứ, nhà đầu tư cần đánh giá đồng thời triển vọng kinh doanh, sức khỏe tài chính và khả năng chịu đựng chi phí vốn của doanh nghiệp.
