Ngân sách hỗ trợ gần 8 tỷ đồng
Bảo hiểm nông nghiệp tại Việt Nam đã có hành trình triển khai gần 40 năm, từng bước hình thành khung chính sách và cơ chế vận hành tương đối rõ ràng. Giai đoạn 2011-2013, Chính phủ triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp theo Quyết định số 315/QĐ-TTg.
Trên cơ sở tổng kết kết quả thí điểm, Nghị định số 58/2018/NĐ-CP của Chính phủ về bảo hiểm nông nghiệp được ban hành, tạo nền tảng pháp lý cho việc triển khai bảo hiểm nông nghiệp trong giai đoạn tiếp theo.
Thực tế triển khai cho thấy chính sách này bước đầu phát huy hiệu quả trong việc hỗ trợ người sản xuất nông nghiệp giảm thiểu rủi ro tài chính trước thiên tai, dịch bệnh. Một số sản phẩm bảo hiểm đã được phát triển cho các nhóm cây trồng, vật nuôi và thủy sản chủ lực. Tuy nhiên, quy mô thị trường vẫn còn khá nhỏ so với nhu cầu thực tế.
Theo số liệu thống kê, trong giai đoạn triển khai theo Quyết định số 22/2019/QĐ-TTg, đã có 16.731 hộ nông dân và tổ chức sản xuất tham gia bảo hiểm nông nghiệp với tổng giá trị bảo hiểm khoảng 146,33 tỷ đồng. Tổng phí bảo hiểm đạt 6,87 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 5,72 tỷ đồng. Số tiền bồi thường chi trả cho các trường hợp xảy ra rủi ro hơn 197 triệu đồng.
Ở giai đoạn tiếp theo theo Quyết định số 13/2022/QĐ-TTg, có 3.280 hộ và tổ chức tham gia bảo hiểm nông nghiệp với tổng giá trị bảo hiểm khoảng 65 tỷ đồng. Tổng phí bảo hiểm đạt 2,38 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ khoảng 2,14 tỷ đồng. Phạm vi đối tượng được hỗ trợ cũng từng bước được mở rộng sang nhiều loại cây trồng, vật nuôi và thủy sản hơn.
Theo ông Phạm Văn Đức, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, mặc dù đã đạt một số kết quả, việc triển khai bảo hiểm nông nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế do đặc thù rủi ro cao của sản xuất nông nghiệp trước thiên tai, dịch bệnh.
Doanh nghiệp bảo hiểm chịu áp lực tài chính lớn, trong khi nhận thức của người dân còn hạn chế, sản phẩm bảo hiểm chưa đa dạng và cơ chế hỗ trợ hiện nay chủ yếu tập trung vào hộ nghèo, cận nghèo. Vì vậy, việc sửa đổi Nghị định số 58/2018/NĐ-CP được xem là cần thiết nhằm hoàn thiện chính sách và mở rộng thị trường bảo hiểm nông nghiệp.
 |
Đề xuất nâng trần hỗ trợ phí
Dự thảo sửa đổi Nghị định số 58/2018/NĐ-CP đang được xây dựng theo hướng tăng tính linh hoạt của chính sách và tạo điều kiện để thị trường bảo hiểm nông nghiệp phát triển bền vững hơn.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung cơ sở pháp lý cho các sản phẩm bảo hiểm theo chỉ số thời tiết hoặc chỉ số viễn thám. Đây là mô hình bảo hiểm hiện đại đã được nhiều quốc gia áp dụng nhằm giảm thiểu tranh chấp trong xác định thiệt hại.
Theo cơ chế này, việc chi trả bồi thường không dựa hoàn toàn vào đánh giá thiệt hại thực tế tại từng hộ sản xuất mà dựa trên các dữ liệu khách quan như lượng mưa, nhiệt độ hoặc hình ảnh viễn thám.
Khi các chỉ số này vượt ngưỡng rủi ro đã được xác định trước, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ thực hiện chi trả.
Cách tiếp cận này giúp rút ngắn thời gian giải quyết bồi thường, giảm chi phí giám định và hạn chế tranh chấp.
Dự thảo cũng đề xuất mở rộng đối tượng sản phẩm được hỗ trợ bảo hiểm. Bên cạnh các loại cây trồng, vật nuôi và thủy sản cụ thể như trước đây, chính sách mới dự kiến bổ sung nhóm sản phẩm nông nghiệp chủ lực của từng địa phương.
Điều này tạo điều kiện để các địa phương chủ động hơn trong việc thiết kế chính sách hỗ trợ phù hợp với đặc thù sản xuất.
Một điểm đáng chú ý khác là đề xuất nâng trần hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp.
Theo đó, mức hỗ trợ tối đa có thể lên tới 95% đối với hộ nghèo, 90% đối với hộ cận nghèo, 50% đối với cá nhân sản xuất nông nghiệp không thuộc diện nghèo và 30% đối với các tổ chức sản xuất nông nghiệp đáp ứng điều kiện.
Cơ chế hỗ trợ này được kỳ vọng sẽ giúp tăng khả năng tiếp cận bảo hiểm của người sản xuất, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp và tổ chức sản xuất nông nghiệp tham gia thị trường.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng trao quyền chủ động nhiều hơn cho chính quyền địa phương. Theo đó, UBND cấp tỉnh có thể quyết định địa bàn được hỗ trợ, đối tượng được hỗ trợ, loại rủi ro được hỗ trợ cũng như mức hỗ trợ cụ thể trong từng giai đoạn, trên cơ sở cân đối ngân sách và nhu cầu thực tế.
Các doanh nghiệp bảo hiểm cho rằng việc phát triển bảo hiểm nông nghiệp cần hệ thống dữ liệu đầy đủ, minh bạch về khí tượng, sản xuất, mã số vùng trồng, vùng nuôi và sự kết nối giữa ngành nông nghiệp với ngành tài chính để đánh giá rủi ro, tính phí và bồi thường chính xác. Đồng thời, cần mở rộng đối tượng được hỗ trợ phí bảo hiểm và tăng cường truyền thông để nâng cao nhận thức của người dân, qua đó mở rộng thị trường bảo hiểm nông nghiệp.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thiên tai và dịch bệnh diễn biến khó lường, bảo hiểm nông nghiệp được xem là một công cụ tài chính quan trọng giúp ổn định thu nhập cho người sản xuất, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.
Việc hoàn thiện khung pháp lý cho bảo hiểm nông nghiệp vì vậy không chỉ nhằm mở rộng thị trường bảo hiểm mà còn góp phần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả cho ngành nông nghiệp Việt Nam trong dài hạn.
