Theo George Soros, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu hiện nay bắt nguồn từ sự phát triển quá nóng của thị trường nhà đất Mỹ, nhưng có một sự khác biệt quan trọng so với các cuộc khủng hoảng trước đây là cuộc khủng hoảng hiện nay đánh dấu sự chấm dứt một kỷ nguyên tăng trưởng tín dụng dựa vào đồng USD. Mỗi giai đoạn khủng hoảng là một phần của quá trình tăng trưởng tín dụng lớn hơn và cuộc khủng hoảng lần này chỉ là điểm “cực điểm”.
Soros cho rằng, quá trình tăng trưởng nóng thường xoay quanh chuyện tăng trưởng tín dụng và thường có một sự lệch lạc hay quan niệm sai lầm về vấn đề này. Đây là một sự thất bại trong việc nhận ra mối liên hệ giữa việc “sẵn sàng cho vay” và “giá trị thế chấp”. Việc ngừng cung cấp tín dụng sẽ làm nhu cầu vay tăng đột biến, kéo theo giá bất động sản tăng mạnh, và điều này cũng có nghĩa là làm tăng khối lượng tín dụng cho vay vì giá trị thế chấp (bằng đất đai) đã tăng lên.
“Tăng trưởng bong bóng xảy ra khi mọi người mua nhà với hy vọng rằng, họ có thể bán lại với giá cao hơn để kiếm lời. Cuộc khủng hoảng nhà đất Mỹ hiện nay chính là một minh chứng và một cuộc khủng hoảng giống như cuộc khủng khoảng tài chính 60 năm trước thì thật là nguy hiểm”, Soros lo lắng.
Theo Soros, mỗi khi việc tăng trưởng tín dụng gặp vấn đề thì các ngân hàng trung ương sẽ can thiệp bằng việc tiếp tục bơm thêm tiền vào thị trường để tăng tính thanh khoản và tìm các giải pháp thúc đẩy kinh tế tăng trưởng. Điều này tạo ra một hệ thống giải pháp hỗ trợ không tương thích và dẫn tới việc tiếp tục khuyến khích tăng trưởng tín dụng hơn nữa.
Hệ thống giải pháp kinh tế này đã từng thành công và người ta tin rằng, đó là sự kỳ diệu của thị trường hay đó là nguyên tắc cơ bản của thị trường. Trường phái kinh tế học này tin rằng, thị trường sẽ có xu hướng tiến về điểm cân bằng và những lợi ích chung sẽ được đáp ứng bằng việc tiếp tục cho phép các thành viên thị trường theo đuổi mục tiêu riêng của họ.
“Đây thực sự là một khái niệm sai lầm, bởi vì việc các thị trường tài chính không bị sụp đổ là do sự can thiệp của cơ quan quản lý thị trường, chứ không phải là do chính thị trường quyết định (tự điều chỉnh)”, Soros nói.
Tuy nhiên, theo Soros, một điều đáng buồn là trường phái kinh tế này vẫn tiếp tục thống trị trên thế giới trong thập niên 80 của thế kỷ trước, giai đoạn mà các thị trường tài chính bắt đầu quá trình toàn cầu hoá và nước Mỹ cũng bắt đầu áp dụng chính sách tiêu dùng nhiều hơn (nhập siêu) để kích thích kinh tế tăng trưởng.
Với chính sách này, Mỹ đã khiến nhiều thị trường tài chính trên thế giới lệ thuộc vào các quyết định của mình và tiếp tục khuyến khích người tiêu dùng vay mượn nhiều hơn để chi tiêu bằng rất nhiều điều khoản vay ưu đãi hay các chương trình vay tín dụng hết sức hấp dẫn và như vậy, tăng trưởng tín dụng vẫn tiếp tục và không có dấu hiệu dừng lại.
Theo Soros, việc tín dụng tăng trưởng nóng liên tục trong một thời gian dài sẽ dẫn đến sự mất kiểm soát khi mà cơ quan quản lý thị trường không thể tính toán được những rủi ro tiềm ẩn và bắt đầu lệ thuộc vào các phương pháp quản lý rủi ro của chính các ngân hàng. Và như vậy, những gì đã sai lệch tiếp tục bị sai lệch và các ngân hàng đầu tư trong lĩnh vực nhà đất Mỹ đã phải trả giá.
Khi các ngân hàng đầu tư gặp khó khăn về tín dụng, ngân hàng trung ương lập tức bơm thêm tiền vào để “hỗ trợ”, tuy nhiên điều này càng khiến cuộc khủng hoảng vốn trầm trọng lại càng thêm trầm trọng.
“Tăng trưởng tín dụng chỉ nên được tiến hành trong một giai đoạn nhất định vì một số công cụ tài chính mới sẽ tỏ ra bất hợp lý và không bền vững. Trong khi đó, mong muốn kích thích tăng trưởng kinh tế Mỹ (bơm thêm tiền) lại không được thế giới hoan nghênh vì sẽ khiến dự trữ USD của họ bị mất giá trị”, Soros nói.
Soros cũng cho rằng, suy thoái kinh tế ở các nước phát triển như Mỹ, Anh là điều không thể tránh khỏi và sẽ kéo theo suy thoái kinh tế toàn cầu; việc lựa chọn USD là phương tiên cất giữ cũng sẽ không còn là ưu tiên hàng đầu hiện nay.
Lời cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh các ngân hàng đầu tư trên thế giới gặp rất nhiều khó khăn và đã thua lỗ hàng tỷ USD do dính dáng tới việc cho vay, đầu tư vào các loại chứng khoán, tài sản có liên quan tới lĩnh vực nhà đất Mỹ vốn đang gặp rất nhiều vấn đề.
Lời cảnh cáo cũng được đưa ra chỉ sau ít giờ khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đột ngột cắt giảm mạnh lãi suất mà Soros miêu tả như là một sự “hoảng loạn” thực sự. “Hành động cắt giảm đột ngột của FED là không đúng thời điểm vì mọi người sẽ nghĩ rằng, chắc chắn có vấn đề gì đó nghiêm trọng sắp xảy ra”, ông nói.
Các hộ gia đình Mỹ đang gặp khó khăn trong vấn đề nhà cửa sẽ tác động rất mạnh đến tâm lý các nhà đầu tư tiền tệ (USD) trên thế giới. “Đây không phải là một cuộc khủng hoảng bình thường. Nó sẽ chấm dứt 60 năm liên tục tăng trưởng tín dụng dựa vào đồng USD. Phần lớn thế giới sẽ không còn mặn mà trong việc cất giữ USD”, Soros dự báo.
Soros cho rằng, các ngân hàng trung ương trên thế giới đang đánh mất khả năng kiểm soát thị trường tài chính của mình khi quá lệ thuộc vào các quyết định của FED và các thị trường tài chính cần phải đưa ra quyết định riêng phù hợp với họ.
“Chúng ta cần phải hành động để cứu các thị trường tài chính nếu không, “bóng ma” suy thoái những năm 30 của thế kỷ trước sẽ hiện ra. Tôi cho rằng, năm 2008 vẫn chưa phải là năm tồi tệ nhất. Vấn đề tồi tệ thực sự có thể sẽ xảy ra vào năm 2009”, Soros nói.
Tuy nhiên, Soros cho rằng, các thị trường mới nổi, đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ và những nước sản xuất dầu mỏ sẽ vượt qua được đợt suy thoái kinh tế toàn cầu này nhờ các chính sách tài chính linh hoạt và không quá lệ thuộc vào các quyết định của FED. “Thị trường mới nổi sẽ tiếp tục phát triển mạnh”, Soros dự báo.
Tỷ phú người Mỹ George Soros, 77 tuổi, là người sáng lập Công ty Quản lý quỹ đầu tư Soros Fund Management LLC và hiện sở hữu 17 tỷ USD tài sản, là một trong những nhà đầu tư tài chính thành công nhất trên thế giới.
Năm 1992, ông kiếm được 1 tỷ USD nhờ việc đánh cược rằng, đồng bảng Anh sẽ mất giá và Chính phủ Anh sẽ không đưa đồng bảng Anh tham gia rổ tiền tệ chung châu Âu. Ông cũng được coi là người “trục lợi” từ cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ ở châu Á năm 1997 sau khi phát hiện những dấu hiệu bất ổn của các thị trường tài chính khi đó bằng việc nhanh chóng rút vốn đầu tư tài chính ồ ạt ra khỏi khu vực này khiến nó sụp đổ.
Tuy nhiên, trong lĩnh vực chính trị, ông tỏ ra là người không có duyên khi không thể ngăn cản Tổng thống Mỹ George Bush giành thắng lợi trong nhiệm kỳ hai khi quyết định chi hàng tỷ USD cho một chiến dịch “chống lại” ông Bush.
