Bão địa chính trị thổi bay những kịch bản cũ
Ngay trước khi căng thẳng mới bùng phát, thị trường tài chính toàn cầu đã trong trạng thái cảnh giác cao.
Ông Daniel Ivascyn, Giám đốc đầu tư của Pimco cho biết, Quỹ đã chủ động giảm bớt đầu tư vào tín dụng doanh nghiệp và tăng nắm giữ các tài sản tương đương tiền mặt, nhằm phòng ngừa rủi ro từ thị trường tín dụng tư nhân cũng như những xáo trộn tiềm tàng do trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra.
Tuy nhiên, sự bùng nổ xung đột tại Trung Đông, đặc biệt với sự tham gia của Mỹ, Israel và Iran, đã tạo ra một cú sốc hoàn toàn mới.
Theo kinh nghiệm lịch sử, khi rủi ro địa chính trị tăng cao, nhà đầu tư thường tìm đến trái phiếu chính phủ Mỹ như một “hầm trú ẩn”, khiến giá tăng và lợi suất giảm. Nhưng lần này, diễn biến lại khác.
Ngay sau khi cuộc tấn công xảy ra, giá dầu thô tăng vọt, kéo theo lo ngại lạm phát - “kẻ thù” của trái phiếu - thay vì lo ngại suy thoái. Kết quả là lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,21%, thay vì giảm như thông lệ.
Nguyên nhân là giá năng lượng tăng đã thổi bùng nỗi lo lạm phát, trong bối cảnh mức giá chung vốn đã cao hơn mong muốn của các ngân hàng trung ương.
Ông Bhanu Baweja, chiến lược gia trưởng tại UBS cảnh báo, nếu giá dầu duy trì ở mức cao, vấn đề có thể vượt khỏi câu chuyện lạm phát và chuyển thành khủng hoảng tăng trưởng. Khi đó, giá dầu tăng sẽ đẩy lạm phát lên, rồi bóp nghẹt tiêu dùng - hiện tượng mà các nhà kinh tế gọi là “phá hủy nhu cầu”.
Bài toán khó của Fed
Thị trường đang ở trạng thái nửa vào nửa ra, với vô số rủi ro đan xen.
Tình hình càng phức tạp khi báo cáo gần đây cho thấy, bảng lương phi nông nghiệp của Mỹ bất ngờ sụt giảm. Sự kết hợp giữa giá cả leo thang do dầu mỏ và thị trường lao động suy yếu làm dấy lên nguy cơ đình lạm - tình trạng lạm phát cao đi kèm tăng trưởng trì trệ và thất nghiệp gia tăng.
Ông Jeffrey Rosenberg, quản lý danh mục cấp cao tại BlackRock nhận định, giá dầu tăng càng mạnh và kéo dài thì nguy cơ “phá hủy nhu cầu” càng lớn, khiến thị trường trái phiếu trở nên chông chênh.
Trong bối cảnh đó, kế hoạch chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng trở nên khó đoán hơn. Trước đây, thị trường kỳ vọng, Fed sẽ cắt giảm lãi suất trong năm 2026, nhưng lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2% và rủi ro gián đoạn năng lượng khiến triển vọng này trở nên bất định.
Dù vậy, sự suy yếu của thị trường lao động đã khiến nhiều nhà đầu tư quay lại kỳ vọng Fed có thể thực hiện khoảng hai đợt cắt giảm lãi suất nhẹ trong năm nay.
Ông George Catrambone, Trưởng bộ phận thu nhập cố định tại DWS Americas mô tả tình trạng này: “Thị trường đang ở trạng thái nửa vào nửa ra, với vô số rủi ro đan xen”.
Chiến lược phòng thủ của các định chế tài chính lớn
Trong môi trường đầy bất định, nhiều nhà quản lý quỹ đang triển khai chiến lược phòng thủ linh hoạt.
Ông Kevin Flanagan của WisdomTree áp dụng chiến lược “tạ đôi”, phân bổ dòng tiền vào hai đầu kỳ hạn trái phiếu - rất ngắn và khá dài - đồng thời kết hợp trái phiếu lãi suất thả nổi để tránh đặt cược vào một kịch bản lãi suất duy nhất.
Trong khi đó, ông Ian Lyngen của BMO Capital Markets lo ngại, chi phí chiến tranh sẽ làm phình to thâm hụt ngân sách Mỹ, buộc Bộ Tài chính tăng quy mô phát hành trái phiếu, từ đó gây áp lực lên thị trường.
Ông Roger Hallam, Trưởng bộ phận lãi suất toàn cầu của Vanguard cho rằng, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm nhiều khả năng sẽ dao động trong vùng 3,75-4,25%. Nếu lợi suất tiến sát mức trên của vùng này, ông sẽ xem đó là cơ hội mua vào, do kỳ vọng lạm phát dài hạn vẫn khá ổn định.
Ông Jack McIntyre từ Brandywine Global cảnh báo, kịch bản lạm phát cao đi kèm tăng trưởng yếu là một “fat tail - đuôi béo” - một thuật ngữ tài chính chỉ sự kiện hiếm khi xảy ra nhưng có thể gây thiệt hại lớn.
Dù vậy, với các nhà đầu tư dài hạn như ông Daniel Ivascyn, mức lợi suất hiện tại của trái phiếu Mỹ vẫn mang lại lợi suất thực tương đối hấp dẫn.
Trong bối cảnh thị trường bị chi phối bởi hàng loạt biến số - từ xung đột địa chính trị, chính sách của Fed đến sự trỗi dậy của AI - giới đầu tư buộc phải duy trì sự thận trọng và sẵn sàng thích ứng.
