Tuần trước, chính quyền Tổng thống Trump đã thực hiện “một trong những động thái bãi bỏ quy định lớn nhất trong lịch sử Mỹ” khi chấm dứt kết luận gây nguy hại đưa ra vào năm 2009 — văn bản đã chính thức và có giá trị pháp lý xác định khí CO₂ là mối đe dọa đối với sức khỏe cộng đồng.
Quy định này trước đó là nền tảng pháp lý cốt lõi trao cho chính quyền liên bang tại Mỹ thẩm quyền hạn chế phát thải khí nhà kính. Vì vậy, động thái này đồng nghĩa với việc hủy bỏ toàn bộ các tiêu chuẩn khí thải đối với ô tô và xe tải có hiệu lực ngay lập tức, kéo theo những tác động rất lớn đối với thị trường xe điện, ngành công nghiệp ô tô chạy xăng và cả vấn đề khí hậu.
Việc chấm dứt kết luận gây nguy hại chỉ là hành động mới nhất trong một loạt các chính sách chống xe điện và chống biến đổi khí hậu mà Tổng thống Trump đã thực hiện kể từ khi nhậm chức vào năm ngoái. Trước đó, chính quyền Tổng thống Trump đã thu hồi khoản tín dụng thuế liên bang trị giá 7.500 USD thời cựu Tổng thống Joe Biden dành cho xe điện. Kết quả là ngành công nghiệp xe điện trong nước và quốc tế đã cho thấy những dấu hiệu khó khăn lớn, ngay cả trước khi các tiêu chuẩn khí thải bị bãi bỏ trong tháng này.
Do những thay đổi chính sách cùng với bối cảnh trước đây được định hình bởi sự nhiệt tình có phần quá mức quá đối với quá trình chuyển đổi xanh, các nhà sản xuất xe điện hiện đang công bố những khoản lỗ khổng lồ và cắt giảm các chương trình liên tục. Trên phạm vi toàn cầu, một số báo cáo cho thấy các nhà sản xuất xe điện đã ghi nhận khoản lỗ 65 tỷ USD kể từ khi chính sách ưu đãi thuế cho xe điện của Mỹ kết thúc vào mùa thu năm ngoái.
Trong đó, Ford gần đây đã công bố khoản ghi giảm giá trị tài sản (writedown) 19,5 tỷ USD và hủy bỏ kế hoạch sản xuất mẫu bán tải điện F-150. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ giới hạn ở các hãng xe Mỹ mà nhiều doanh nghiệp châu Âu cũng đặt kỳ vọng lớn vào thị trường Mỹ. Stellantis có trụ sở tại Hà Lan từng lên kế hoạch để xe điện chiếm một nửa doanh số của hãng tại Mỹ vào năm 2030.
Trong khi đó, các dự báo hiện nay cho thấy nhu cầu xe điện tại Mỹ trong vài năm tới chỉ chiếm khoảng 5% thị trường xe mới. Do đó, Stellantis đã chịu khoản thiệt hại 26 tỷ USD sau khi hủy bỏ một số mẫu xe thuần điện và khôi phục động cơ 5.7 lít cho thị trường Mỹ.
Trong khi thị trường xe điện đang gặp khó khăn, chính quyền Tổng thống Trump hứa hẹn rằng những thay đổi chính sách này sẽ mang lại lợi ích lớn cho các nhà sản xuất ô tô truyền thống. Chính quyền ước tính rằng “mức tiết kiệm chi phí trung bình hơn 2.400 USD mỗi xe cho các nhà sản xuất truyền thống”.
Mặc dù sự thu hẹp của thị trường xe điện có liên quan mật thiết đến sự thay đổi hoàn toàn trong chính sách xe điện giữa chính quyền cựu Tổng thống Biden và Tổng thống Trump, nhưng nó cũng phản ánh những vấn đề rộng hơn trong ngành: đánh giá quá cao nhu cầu xe điện, không sản xuất được các mẫu xe điện giá cả phải chăng và cơ sở hạ tầng sạc điện chưa phát triển đầy đủ. Tóm lại, các nhà sản xuất ô tô đã quá vội vàng và không tạo ra thị trường thực tế cho người tiêu dùng.
“Mọi người đều bị cuốn vào sự hưng phấn kiểu ‘hãy nhìn vào mức định giá mà Tesla đạt được’… và họ đã không mang theo được khách hàng”, nhà phân tích Stephen Reitman của Bernstein cho biết.
Tuy nhiên, bất chấp sự sụt giảm mạnh mẽ trên thị trường xe điện toàn cầu, xe điện vẫn chưa hoàn toàn hết hy vọng. Trong khi tình hình có vẻ ảm đạm hơn bao giờ hết đối với xe điện tại Mỹ, đặc biệt là sau khi các nhà lập pháp gần đây đã cắt giảm quyền điều tiết khí thải, các thị trường xe điện khác trên thế giới vẫn đang phát triển mạnh mẽ.
Trong khi nhiều nhà sản xuất ô tô châu Âu đang chao đảo vì đánh mất thị trường Mỹ, nhu cầu vẫn mạnh mẽ và đang tăng trưởng ở những thị trường khác. Tại Liên minh châu Âu, doanh số bán xe điện hoàn toàn đã vượt qua doanh số bán xe chạy bằng xăng lần đầu tiên trong lịch sử vào tháng 12. Và các thị trường mới nổi đang cho thấy nhu cầu mạnh mẽ đối với xe điện, vượt qua các thị trường ô tô truyền thống trong quá trình này.
Tổ chức nghiên cứu Ember cho biết các thị trường mới nổi đang đón nhận xe điện một cách mạnh mẽ, đặc biệt là ở Đông Nam Á, Ấn Độ, Mexico và Brazil. Đến năm 2025, hơn 25% doanh số bán xe mới tại các thị trường mới nổi là xe điện.
“Các thị trường mới nổi sẽ định hình tương lai của thị trường ô tô toàn cầu. Những lựa chọn được đưa ra ngay bây giờ về cơ sở hạ tầng sạc và hỗ trợ ban đầu sẽ quyết định tốc độ tiếp tục của đà tăng trưởng này. Tất nhiên, một môi trường chính sách hỗ trợ là yếu tố then chốt”, báo cáo tháng 12 của Ember cho biết.
