Thủy sản Việt Nam không cạnh tranh trực diện với sản phẩm nội địa Mỹ

Theo Vasep, thủy sản Việt Nam xuất sang Mỹ không cạnh tranh trực diện với sản phẩm nội địa Mỹ.

Thủy sản Việt Nam không cạnh tranh trực diện với sản phẩm nội địa Mỹ

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep) đã có văn bản gửi Cục Phòng vệ thương mại đề xuất các lập luận và kiến nghị liên quan đến nhóm sản phẩm thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Mỹ.

Theo thông tin Cục Phòng vệ thương mại cung cấp, Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa từ Việt Nam, đồng thời xem xét miễn trừ đối với một số nhóm sản phẩm nếu đáp ứng các tiêu chí như: Mỹ không sản xuất đủ, không có nguồn cung thay thế phù hợp, việc áp thuế có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng hoặc không đóng góp đáng kể vào mục tiêu loại bỏ lao động cưỡng bức.

Đây là cơ sở quan trọng để xem xét nhóm thủy sản Việt Nam theo tiêu chí sản phẩm thực phẩm thiết yếu, có vai trò ổn định nguồn cung cho thị trường Mỹ.

Theo Vasep, thủy sản Việt Nam là nguồn cung thực phẩm quan trọng đối với thị trường Mỹ trong bối cảnh nước này phải nhập khẩu từ 70–85% nhu cầu tiêu thụ thủy sản.

Nhiều sản phẩm của Việt Nam có đặc điểm sinh học, phương thức sản xuất và phân khúc tiêu dùng khác biệt với sản phẩm nội địa Mỹ, do đó không phải là đối thủ cạnh tranh trực tiếp mà đóng vai trò bổ sung, góp phần ổn định nguồn cung thực phẩm cho người tiêu dùng Mỹ.

Vasep cũng nhấn mạnh ngành thủy sản Việt Nam đang tuân thủ nghiêm các quy định về lao động, trách nhiệm xã hội, truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn quốc tế. Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng các chương trình đánh giá như BSCI, SMETA, SA8000, ASC, BAP, MSC và các cuộc kiểm toán độc lập của khách hàng quốc tế.

Hiệp hội cho rằng việc áp thuế bổ sung 12,5% không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp Việt Nam mà còn làm gia tăng chi phí nhập khẩu, gây xáo trộn chuỗi cung ứng, tác động đến nhà nhập khẩu, hệ thống bán lẻ và người tiêu dùng Mỹ.

Vì vậy, Vasep đề nghị phía Mỹ đánh giá trên cơ sở rủi ro thực tế của từng ngành hàng, tăng cường đối thoại kỹ thuật và xem xét miễn trừ đối với các sản phẩm thủy sản thiết yếu của Việt Nam.

Mỹ là thị trường nhập khẩu thủy sản hàng đầu của Việt Nam trong nhiều năm qua, với kim ngạch 1,8 – 2,1 tỷ USD/năm. Năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Mỹ đạt 1,9 tỷ USD, tăng so với 1,8 tỷ USD năm 2024. Trong đó, các nhóm hàng chính gồm tôm, cá tra, cá ngừ, cua ghẹ, mực – bạch tuộc, nhuyễn thể và các loại cá biển khác.

Nỗ lực tuân thủ của ngành thủy sản Việt Nam

Vasep đề nghị phía Mỹ ghi nhận nỗ lực tuân thủ của ngành thủy sản Việt Nam về lao động, trách nhiệm xã hội, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, kiểm soát vùng nuôi, tàu khai thác, cơ sở thu mua, nhà cung cấp và nhà máy chế biến.

Hiện, nhiều doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đã áp dụng các chương trình đánh giá trách nhiệm xã hội, kiểm toán lao động và chứng nhận bền vững theo yêu cầu của khách hàng và thị trường nhập khẩu.

Do đó, việc áp thuế bổ sung đại trà theo quốc gia đối với toàn bộ sản phẩm thủy sản Việt Nam là chưa phản ánh đúng đặc thù quản trị chuỗi cung ứng và mức độ tuân thủ thực tế của ngành thủy sản xuất khẩu.

Bên cạnh khâu chế biến, các doanh nghiệp thủy sản xuất khẩu cũng ngày càng chú trọng kiểm soát chuỗi cung ứng nguyên liệu, bao gồm hồ sơ vùng nuôi, tàu khai thác, cơ sở thu mua, nhà cung cấp, nhà máy chế biến, kho lạnh và logistics.

Đồng thời, cơ quan Hiệp hội đại diện cho các doanh nghiệp thủy sản đề nghị Cục Phòng vệ thương mại sử dụng các lập luận nêu trên trong quá trình trao đổi, tham vấn, bình luận bằng văn bản và làm việc kỹ thuật với USTR, nhằm chứng minh rằng việc áp thuế bổ sung đối với thủy sản Việt Nam có thể gây tác động bất lợi tới chính chuỗi cung ứng thực phẩm và người tiêu dùng Mỹ, trong khi không trực tiếp góp phần xử lý vấn đề lao động cưỡng bức.

Vasep cũng kiến nghị tiếp tục thúc đẩy đối thoại kỹ thuật giữa các cơ quan liên quan của Việt Nam và Mỹ thay vì áp dụng biện pháp thuế bổ sung.

Trường hợp USTR vẫn xem xét biện pháp thuế, Vasep đề nghị có cơ chế miễn trừ hoặc loại trừ đối với các nhóm thủy sản chủ lực của Việt Nam, đặc biệt là các sản phẩm mà Mỹ phụ thuộc lớn vào nhập khẩu và nguồn cung nội địa không đáp ứng đủ nhu cầu thị trường.