Nửa thế kỷ phát triển đã đưa TP.HCM trở thành siêu đô thị năng động. Hôm nay, Thành phố đứng trước sứ mệnh mới: vươn tầm thành Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) thế hệ mới. Không chỉ là một đề án chiến lược, đây còn là cuộc cải cách thể chế nhằm kết nối nền kinh tế Việt Nam với dòng vốn và tri thức toàn cầu, hiện thực hóa khát vọng vươn tầm châu Á bằng tư duy đột phá và những bước đi thực chất.
Bài 1: TP.HCM tạo lợi thế từ Trung tâm tài chính quốc tế thế hệ mới
Việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM (VIFC-HCMC) không chỉ nhằm hình thành một thiết chế tài chính mới, mà còn tạo "cổng kết nối" dòng vốn quốc tế với nền kinh tế Việt Nam. Theo PGS-TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, trung tâm cần được phát triển theo mô hình thế hệ mới, nơi tài chính gắn với công nghệ, đổi mới sáng tạo và phục vụ nền kinh tế thực.
 |
PGS-TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC |
HÌNH THÀNH TRUNG TÂM TÀI CHÍNH QUỐC TẾ THẾ HỆ MỚI
Thưa ông, Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị yêu cầu xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế theo hướng "thế hệ mới". Theo ông, khái niệm này nên được hiểu như thế nào?
Theo tôi, Trung tâm Tài chính quốc tế thế hệ mới là mô hình tận dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo và các mô hình tài chính mới để kết nối hiệu quả dòng vốn toàn cầu với nền kinh tế thực.
Khác với các trung tâm tài chính truyền thống chủ yếu tập trung vào luân chuyển vốn, mô hình thế hệ mới hướng tới kết nối vốn, công nghệ, dữ liệu và nhân tài toàn cầu. Đây là nơi thử nghiệm các mô hình mới như fintech, blockchain, tài sản số hóa, tài chính xanh và tài chính bền vững.
Việt Nam không có lợi thế về quy mô vốn như New York hay London, cũng chưa có lịch sử phát triển như Singapore hay Hong Kong, nhưng có lợi thế về tốc độ tăng trưởng, vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu, nguồn nhân lực công nghệ và khả năng thích ứng nhanh với xu hướng mới. Vì vậy, VIFC-HCMC cần lựa chọn con đường phát triển khác biệt, dựa trên đổi mới sáng tạo và công nghệ.
VIFC-HCMC cần làm gì để trở thành cầu nối giữa dòng vốn toàn cầu với nền kinh tế Việt Nam?
Theo tôi, có ba nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, trở thành cửa ngõ huy động vốn quốc tế cho nền kinh tế thực thông qua phát triển quỹ đầu tư, công ty quản lý quỹ, family office, thị trường trái phiếu quốc tế, trái phiếu hạ tầng, trái phiếu xanh và các công cụ huy động vốn hiện đại.
Thứ hai, xây dựng hệ sinh thái tài chính số với thanh toán xuyên biên giới, fintech, tài sản số hóa, cơ chế sandbox và các giải pháp AI trong tài chính. Đây là cơ hội để Việt Nam tạo lợi thế cạnh tranh mới.
Thứ ba, kết nối tài chính với nhân tài và công nghệ, thu hút chuyên gia quốc tế, doanh nhân công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm và các tập đoàn đổi mới sáng tạo.
Mục tiêu lớn nhất của VIFC-HCMC không chỉ là một địa điểm giao dịch tài chính, mà là nền tảng kết nối toàn cầu, đưa dòng vốn quốc tế vào các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao, qua đó thúc đẩy tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đề xuất nhiều cơ chế đột phá dành cho VIFC-HCMC. Theo ông, đâu là những cơ chế tạo khác biệt lớn nhất?
Trước hết là cơ chế đủ linh hoạt để phát triển các quỹ đầu tư, công ty quản lý quỹ, family office, thị trường trái phiếu quốc tế, trái phiếu hạ tầng, trái phiếu xanh cùng các sản phẩm tài chính hàng không, hàng hải và những công cụ tài chính mới. Đây sẽ là nền tảng huy động nguồn vốn lớn cho hạ tầng, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo.
Tiếp theo là cơ chế sandbox cho các mô hình tài chính mới. Trong bối cảnh blockchain, AI và tài sản số phát triển nhanh, việc thử nghiệm trong phạm vi kiểm soát sẽ giúp vừa thúc đẩy đổi mới vừa quản trị rủi ro hiệu quả.
Quan trọng không kém là cơ chế quản trị đặc thù, trao quyền chủ động nhiều hơn cho TP.HCM trong thu hút đầu tư, phát triển sản phẩm, thử nghiệm chính sách và xây dựng hệ sinh thái. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các trung tâm tài chính thành công đều có mức độ tự chủ rất cao.
Bên cạnh đó, Cơ quan điều hành VIFC-HCMC cần được tổ chức theo mô hình thống nhất, có các đơn vị chuyên trách về đầu tư, đào tạo, xúc tiến quốc tế và doanh nghiệp phát triển hạ tầng trực thuộc để bảo đảm sự gắn kết giữa hoạch định chính sách và triển khai thực tế.
Theo tôi, điểm khác biệt lớn nhất mà Luật Đô thị đặc biệt có thể mang lại không nằm ở từng chính sách riêng lẻ, mà ở việc tạo ra một không gian thể chế đủ linh hoạt để TP.HCM cạnh tranh với các trung tâm tài chính trong khu vực về tốc độ đổi mới, khả năng huy động vốn và năng lực thu hút nhân tài quốc tế.
 |
Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam. Ảnh: PV |
MẮT XÍCH ĐỂ VIFC-HCMC VẬN HÀNH THỰC CHẤT
Sau hơn nửa năm thành lập, VIFC-HCMC đang ở giai đoạn nào và đâu là những việc cần ưu tiên để bước vào vận hành thực chất?
Giai đoạn xây dựng nền tảng thể chế của VIFC-HCMC cơ bản đã hoàn thành, nhưng để chuyển từ giai đoạn "thiết kế" sang "vận hành thực chất", theo tôi có ba mắt xích cần được đẩy nhanh.
Thứ nhất, triển khai các sản phẩm tài chính cốt lõi. Một trung tâm tài chính không được đánh giá bằng số lượng văn bản pháp lý mà bằng số lượng giao dịch, dòng vốn và sản phẩm tạo ra. Vì vậy, VIFC-HCMC cần sớm đưa vào vận hành các quỹ đầu tư, công ty quản lý quỹ, family office, trái phiếu quốc tế, trái phiếu xanh, tài trợ thương mại xuyên biên giới, tài chính hàng hải và hàng không.
Thứ hai, hoàn thiện hạ tầng thị trường và hạ tầng công nghệ, gồm nền tảng thanh toán xuyên biên giới, hệ thống giao dịch tài sản số hóa, cơ chế sandbox cho fintech, trung tâm dữ liệu tài chính và nền tảng kết nối nhà đầu tư quốc tế.
Thứ ba, phát triển hệ sinh thái nhân lực và dịch vụ hỗ trợ, bao gồm luật sư quốc tế, kiểm toán, tư vấn, chuyên gia quản lý quỹ, fintech, quản trị rủi ro cùng đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, tăng cường hợp tác với các trường đại học, viện đào tạo quốc tế và các định chế tài chính hàng đầu để xây dựng nguồn nhân lực đạt chuẩn quốc tế.
Quan trọng không kém là tạo ra những "quick wins" - các câu chuyện thành công đầu tiên. Khi những quỹ đầu tư, thương vụ huy động vốn quốc tế hay giao dịch tài chính xanh, tài sản số đầu tiên được triển khai hiệu quả, niềm tin của nhà đầu tư sẽ được củng cố.
Nhiều tổ chức tài chính quốc tế đã bày tỏ sự quan tâm đến VIFC-HCMC, thậm chí có những cam kết hợp tác và dòng vốn đăng ký ban đầu. Điều gì sẽ quyết định khả năng chuyển những cam kết đó thành các giao dịch thực?
Yếu tố quyết định đầu tiên là tốc độ triển khai và tính nhất quán của chính sách. Nhà đầu tư quốc tế đánh giá cao quyết tâm cải cách của Chính phủ và TP.HCM, nhưng quan tâm hơn cả là khả năng thực thi. Vì vậy, các cơ chế đặc thù, sản phẩm tài chính mới, chương trình sandbox và thủ tục cấp phép cần được triển khai minh bạch, đúng tiến độ. Bên cạnh đó, cần hình thành hệ sinh thái tài chính hoàn chỉnh với khung pháp lý minh bạch, cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả.
Tiếp theo là chất lượng dự án và sản phẩm tài chính. Dòng vốn quốc tế luôn sẵn có, nhưng các dự án đủ tiêu chuẩn để hấp thụ nguồn vốn này không nhiều. Do đó, cần xây dựng danh mục dự án chất lượng cao trong các lĩnh vực hạ tầng, năng lượng xanh, logistics, công nghệ, hàng không, hàng hải và đổi mới sáng tạo.
Chỉ sau thời gian ngắn hoạt động, VIFC-HCMC đã ghi nhận nhiều cam kết hợp tác và quan tâm đầu tư quy mô hàng tỷ USD. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là khả năng tạo ra những giao dịch đầu tiên thành công. Khi các thương vụ tiên phong được triển khai hiệu quả, chúng sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, thu hút thêm nhiều định chế tài chính quốc tế. Vì vậy, ưu tiên hiện nay là tập trung vào các "quick wins" - những sản phẩm và giao dịch có thể triển khai sớm để tạo niềm tin cho thị trường.
Nhiều trung tâm tài chính trên thế giới phải mất hàng chục năm để xây dựng uy tín. Theo ông, VIFC-HCMC cần làm gì để thuyết phục các định chế tài chính toàn cầu?
Các trung tâm như London, New York, Singapore hay Hong Kong đều cần nhiều thập kỷ để xây dựng uy tín. Tuy nhiên, quá trình này có thể được rút ngắn nếu lựa chọn đúng chiến lược và tận dụng lợi thế của thời đại số. Điều quan trọng không phải là quảng bá TP.HCM sẽ trở thành trung tâm tài chính, mà là chứng minh nhà đầu tư có thể đầu tư an toàn, hiệu quả và sinh lợi ngay từ hôm nay.
VIFC-HCMC nên theo đuổi mô hình trung tâm tài chính thế hệ mới, gắn tài chính với công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo lợi thế ở fintech, tài sản số hóa, blockchain, AI, tài chính xanh, hàng không và hàng hải. Nếu liên tục tạo ra các giao dịch thành công, duy trì môi trường pháp lý ổn định và kết nối hiệu quả dòng vốn quốc tế với nền kinh tế thực, TP.HCM sẽ từng bước trở thành điểm đến chiến lược của dòng vốn toàn cầu tại châu Á - Thái Bình Dương.
