Theo Cập nhật Kinh tế định kỳ 6 tháng mới nhất của World Bank về khu vực Đông Á và Thái Bình Dương (EAP) vừa công bố sáng nay, tăng trưởng của khu vực vẫn không đồng đều giữa các nền kinh tế và các lĩnh vực. Báo cáo đồng thời xem xét triển vọng kinh tế ngắn hạn của khu vực và vai trò mang tính chuyển đổi của AI trong việc định hình lực lượng lao động và các nền kinh tế trong tương lai.
Khu vực Đông Á và Thái Bình Dương được dự báo tăng trưởng 4,5% trong năm 2026, cho thấy khả năng chống chịu trước những trở ngại từ môi trường toàn cầu. Trong đó, một số nền kinh tế trong khu vực đã tăng trưởng nhanh hơn dự kiến trong năm 2026, nhờ sản xuất và xuất khẩu hàng hóa công nghệ cao, những lĩnh vực đang thúc đẩy làn sóng hoạt động liên quan đến AI trên toàn cầu.
Dự báo tăng trưởng năm 2026 của Việt Nam được điều chỉnh tăng 1,1 điểm phần trăm lên 7,4%, Malaysia tăng 0,7 điểm phần trăm lên 5,1%, còn Thái Lan tăng 0,7 điểm phần trăm lên 2,0%.
Trong khi đó, các quốc đảo Thái Bình Dương được dự báo tăng trưởng 2,2%, thấp hơn 0,5 điểm phần trăm so với dự báo trước đó. Trung Quốc, nền kinh tế lớn nhất khu vực, được dự báo tăng trưởng 4,4%, trong bối cảnh nhu cầu trong nước vẫn bị hạn chế bởi thị trường lao động yếu và những điều chỉnh đang diễn ra trong lĩnh vực bất động sản.
Từ lợi thế sản xuất đến ứng dụng AI rộng khắp
Theo ông Carlos Felipe Jaramillo, Phó chủ tịch World Bank phụ trách khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, sự hội nhập sâu rộng của khu vực vào các chuỗi giá trị toàn cầu cùng sức năng động của nền kinh tế đã giúp khu vực có vị thế thuận lợi để hưởng lợi từ sự gia tăng hoạt động liên quan đến AI trên toàn cầu.
“Thách thức hiện nay là chuyển lợi thế của khu vực trong sản xuất các hàng hóa liên quan đến AI thành việc ứng dụng AI rộng khắp, qua đó nâng cao năng suất và tạo ra nhiều việc làm hơn, với chất lượng tốt hơn, cho hàng triệu người. Nếu các quốc gia hành động mạnh mẽ ngay từ bây giờ, AI có thể trở thành một động lực mạnh mẽ cho cơ hội, thu nhập gia tăng và một tương lai thịnh vượng hơn cho tất cả”, ông Carlos Felipe Jaramillo nói.
Phần phân tích chuyên sâu về AI trong báo cáo cho thấy một số nền kinh tế đang hưởng lợi từ việc cung cấp các hàng hóa làm nền tảng cho làn sóng đầu tư AI toàn cầu. Tuy nhiên, mức độ lan tỏa của công nghệ này sang các lĩnh vực rộng hơn của nền kinh tế vẫn chưa đồng đều. Mức độ ứng dụng AI của cá nhân và doanh nghiệp đang tăng lên, nhưng vẫn thấp hơn các nền kinh tế phát triển. Các doanh nghiệp đang phải đối mặt với chi phí cao, hạn chế về chuyên môn, cùng những quan ngại về an ninh và quyền riêng tư.
Đối với phần lớn các quốc gia, World Bank cho rằng những lợi ích lớn nhất trong ngắn hạn sẽ đến từ “Small AI”, tức việc ứng dụng và điều chỉnh các công nghệ hiện có, đặc biệt là những công cụ AI dễ tiếp cận hơn.
AI đang định hình lại nhu cầu về kỹ năng
Theo World Bank, AI hiện chưa tạo ra tác động đáng kể đối với các công việc có thể tự động hóa, nhưng đã bắt đầu làm thay đổi nhu cầu về kỹ năng. Các doanh nghiệp ngày càng tìm kiếm chuyên môn về AI cùng với năng lực phân tích và kỹ năng xã hội. AI đặc biệt hiệu quả trong việc hỗ trợ những công việc đòi hỏi tư duy phức tạp và khả năng phán đoán. Tuy nhiên, chỉ 13% số việc làm trong khu vực thuộc nhóm này, so với 39% tại các nền kinh tế phát triển.
Báo cáo cho rằng để duy trì tăng trưởng và thúc đẩy các công việc có năng suất cao hơn, khu vực cần hành động trên ba lĩnh vực.
Thứ nhất, tạo điều kiện cho việc ứng dụng AI, thông qua môi trường kinh doanh thuận lợi, hạ tầng năng lượng và hạ tầng số, nguồn tài chính và các kỹ năng cho phép người lao động hưởng lợi từ AI.
Thứ hai, điều chỉnh AI phù hợp với điều kiện địa phương để tạo ra việc làm tốt hơn, bằng cách sử dụng các công cụ ngôn ngữ địa phương với chi phí phù hợp trong những lĩnh vực có khả năng tạo việc làm trên quy mô lớn và cho người lao động ở nhiều trình độ kỹ năng, như du lịch và nông nghiệp.
Thứ ba, phát huy vai trò then chốt của Chính phủ với tư cách người sử dụng và cơ quan quản lý AI, nhằm cải thiện dịch vụ công, nền tảng số, các quy định và hợp tác khu vực.
Ở góc độ khu vực tư nhân, ông Sarvesh Suri, Phó chủ tịch khu vực châu Á và Thái Bình Dương của IFC, cho rằng khu vực tư nhân có thể đóng vai trò trung tâm trong việc biến tiềm năng của AI thành nhiều việc làm hơn và tốt hơn trên khắp Đông Á và Thái Bình Dương.
“Bằng cách huy động nguồn vốn tư nhân cho hạ tầng số và năng lượng, mở rộng nguồn tài chính cho doanh nghiệp và đầu tư vào kỹ năng của lực lượng lao động, các quốc gia có thể thúc đẩy việc ứng dụng AI trên toàn nền kinh tế, đồng thời giúp các doanh nghiệp nhỏ trở nên cạnh tranh hơn, năng động hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn”, ông Sarvesh Suri nói.
