Sáng 2/11, tiếp chương trình Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.
Đảm bảo quyền lợi tương ứng với trách nhiệm, chi phí phát sinh
Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Hoàng Minh Hiếu (đoàn Nghệ An) đề nghị hoàn thiện nguyên tắc bảo đảm đầu tư đối với cơ chế hỗ trợ chi phí quy định tại khoản 4 Điều 17.
Theo đại biểu, trong bối cảnh thực thi Quy tắc thuế tối thiểu toàn cầu, chính sách thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao buộc phải chuyển dịch từ hỗ trợ thuế sang hỗ trợ chi phí trực tiếp sau đầu tư, gắn với kết quả thực hiện cam kết.
Dự thảo Luật Đầu tư đã có quy định theo hướng này. Tuy nhiên, khoản 4 Điều 17 mới quy định chế tài thu hồi hỗ trợ khi nhà đầu tư vi phạm cam kết, trong khi chưa có quy định tương ứng để bảo vệ nhà đầu tư khi chính sách hỗ trợ bị thay đổi.
"Cơ chế bảo đảm đầu tư tại Điều 12 Luật Đầu tư hiện hành chỉ áp dụng đối với trường hợp thay đổi văn bản quy phạm pháp luật. Trong khi đó, các khoản hỗ trợ chi phí trên thực tế lại được xác lập bằng văn bản quyết định cá biệt", đại biểu phân tích.
Dẫn kinh nghiệm của Thái Lan và Indonesia, đại biểu cho biết, các gói hỗ trợ chi phí từ Quỹ Nâng cao năng lực cạnh tranh hoặc Thỏa thuận khung đầu tư được cố định theo giấy chứng nhận khuyến khích; đồng thời có cơ chế không điều chỉnh hồi tố theo hướng bất lợi đối với các dự án đã được cấp phép.
Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung vào Điều 12 nguyên tắc: Trường hợp ưu đãi, hỗ trợ đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định cho một dự án cụ thể mà chính sách sau đó thay đổi theo hướng bất lợi thì quyền lợi đã phát sinh tương ứng với phần nghĩa vụ, chi phí và cam kết mà nhà đầu tư đã thực hiện hợp pháp phải được bảo đảm... Đối với thời gian còn lại, cần có cơ chế chuyển tiếp phù hợp trên nguyên tắc bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư.
Bổ sung cơ chế phòng ngừa đầu tư "chui", đầu tư "núp bóng"
Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn Đồng Nai) cho rằng cần bổ sung cơ chế phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn tình trạng đầu tư "núp bóng", đầu tư "chui" và lợi dụng hoạt động đầu tư để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xâm hại an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.
Theo đại biểu, bên cạnh những nhà đầu tư chân chính, hoạt động đầu tư cũng có thể bị một số tổ chức, cá nhân lợi dụng để che giấu chủ thể thực sự kiểm soát doanh nghiệp, hợp thức hóa dòng tiền bất hợp pháp, thâu tóm tài sản, doanh nghiệp hoặc quyền kiểm soát các lĩnh vực, địa bàn nhạy cảm.
 |
Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn Đồng Nai) |
Các thủ đoạn như: Nhờ người Việt đứng tên thành lập doanh nghiệp, góp vốn hoặc mua cổ phần; sử dụng nhiều tầng doanh nghiệp trung gian để che giấu chủ sở hữu thực sự; chia nhỏ tỉ lệ sở hữu, sở hữu nhằm né tránh thủ tục thẩm tra; chuyển vốn qua nhiều tổ chức, cá nhân để che giấu nguồn gốc tài sản.
"Việc lợi dụng đầu tư không chỉ dừng lại ở hành vi trốn tránh điều kiện đầu tư mà còn có thể phục vụ rửa tiền, buôn lậu, sản xuất hoặc kinh doanh hàng giả, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, chuyển giao công nghệ trái phép, thu thập thông tin và xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội", đại biểu nêu.
Từ đó, ông đề nghị bổ sung quy định hoạt động đầu tư kinh doanh phải bảo đảm tính minh bạch về chủ thể đầu tư, chủ sở hữu hưởng lợi, nguồn vốn và mục đích đầu tư; không được lợi dụng hoạt động đầu tư để che giấu chủ thể thực sự kiểm soát hoạt động đầu tư, hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có, thực hiện hành vi vi phạm pháp luật hoặc xâm phạm quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội.
Đồng thời, bổ sung quy định cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu nhà đầu tư cung cấp, xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người thực sự kiểm soát tổ chức kinh tế, nguồn gốc vốn góp và các bên có liên quan trong trường hợp cần thiết, đặc biệt đối với giao dịch tại địa bàn, lĩnh vực nhạy cảm về quốc phòng, an ninh.
Cần có cơ chế kiểm soát đối với cả trường hợp nhà đầu tư sử dụng người khác đứng tên, ủy quyền hoặc thông qua nhiều tầng tổ chức trung gian để che giấu quyền sở hữu và quyền kiểm soát thực tế.
Cùng với đó, bổ sung quy định về phối hợp chia sẻ thông và các điều khoản về quản lý nhà nước về đầu tư, bảo đảm cơ quan đăng ký đầu tư có cơ chế phối hợp với cơ quan thuế, hải quan và các cơ quan liên quan để xác minh thông tin, nhận diện dấu hiệu bất thường về chủ thể, dòng tiền và mục đích đầu tư.
Đối với dự án, giao dịch có dấu hiệu liên quan đến rửa tiền, buôn lậu, lừa đảo hoặc xâm phạm an ninh quốc gia, cần có cơ chế chuyển thông tin, kiểm tra, xác minh và áp dụng biện pháp ngăn chặn theo thẩm quyền, trình tự và điều kiện do pháp luật quy định.
Cải cách thủ tục tại Cổng một cửa đầu tư quốc gia
Về Cổng một cửa đầu tư quốc gia, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (TP.HCM) đề nghị quy định rõ nguyên tắc một lần khai báo, một mã hồ sơ, một đầu mối chịu trách nhiệm và thời hạn giải quyết ở từng bước.
Các cơ quan cần sử dụng chung dữ liệu, không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại giấy tờ đã có; thông tin cơ bản về thủ tục, điều kiện, tiến độ và tình trạng hồ sơ của nhà đầu tư cần được tra cứu miễn phí, đồng thời có cơ chế xử lý khi giải quyết hồ sơ quá hạn.
 |
Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (TP.HCM) |
Đại biểu Hầu A Lềnh (Lào Cai) cũng đề nghị làm rõ giá trị pháp lý, phạm vi sử dụng của dữ liệu trên hệ thống Cổng một cửa đầu tư quốc gia và nguyên tắc xử lý khi thông tin không thống nhất với quyết định, giấy chứng nhận hoặc hồ sơ pháp lý do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
Đồng thời, cần phân định trách nhiệm cập nhật, kiểm tra, xác thực, đính chính thông tin và làm rõ nguyên tắc thu phí khai thác dữ liệu.
Trong khi đó, đại biểu Hoàng Minh Hiếu cho biết, nội dung này đã được nhiều đại biểu góp ý tại phiên thảo luận Tổ và Bộ Tài chính đã có giải trình. Tuy nhiên, dưới góc độ kỹ thuật lập pháp, cần làm rõ triệt để một số vấn đề, như việc sử dụng khái niệm “thông tin gốc về dự án đầu tư” hay “dữ liệu gốc” theo Luật Dữ liệu; nguyên tắc bảo vệ nhà đầu tư khi dữ liệu được cập nhật chậm hoặc xảy ra sai sót từ phía cơ quan quản lý hành chính.
Đại biểu cũng lưu ý, khoản 5 Điều 46 dự thảo Luật quy định tổ chức, cá nhân khai thác thông tin tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư phải nộp phí. Trong khi đó, Điều 38 Luật Dữ liệu quy định tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng dữ liệu của chính mình trong cơ sở dữ liệu do cơ quan nhà nước quản lý thì không phải nộp phí.
Để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đại biểu Hoàng Minh Hiếu đề nghị bổ sung rõ trường hợp nhà đầu tư khai thác dữ liệu của chính mình thì không phải nộp phí.
