Theo các nhà phân tích tại Societe Generale, việc thiếu hụt nhiên liệu máy bay từ Trung Đông đang nhanh chóng trở thành một vấn đề hậu cần nghiêm trọng đối với châu Âu.
Nhu cầu nhiên liệu máy bay trung bình hàng ngày của châu Âu vào khoảng 1,6 triệu thùng, thường được đáp ứng chủ yếu thông qua sản xuất trong nước khoảng 1,1 triệu thùng/ngày. Nhưng 500.000 thùng còn lại được đáp ứng thông qua nhập khẩu, với 75% trong số đó theo truyền thống đến từ Trung Đông.
Nhưng nguồn cung Trung Đông phần lớn đã cạn kiệt kể từ khi kênh vận chuyển qua eo biển Hormuz đóng cửa hiệu quả sau khi cuộc xung đột Trung Đông bắt đầu vào ngày 28/2.
Benedict George, Trưởng bộ phận định giá sản phẩm châu Âu tại Argus cho biết, trong khi nhiên liệu máy bay vẫn còn, nhưng nó không đủ để thay thế nguồn cung mà châu Âu thường nhập khẩu từ vùng Vịnh.
“Mặc dù chúng ta có thể nhập khẩu nhiều hơn từ Mỹ và Nigeria, nhưng chúng ta phải tranh giành từng lô hàng sẽ đến…Chúng ta phải cạnh tranh với Singapore, với Úc và giá ngày càng tăng cao”, ông cho biết.
Trước khi xung đột bắt đầu, khoảng 360.000 thùng nhiên liệu máy bay phản lực thường được vận chuyển qua eo biển Hormuz mỗi ngày - chiếm khoảng 20% tổng lượng nhiên liệu vận chuyển toàn cầu.
Mỹ đang nổi lên như một nguồn cung cấp chính cho châu Âu. Theo Societe Generale, xuất khẩu nhiên liệu máy bay phản lực toàn cầu của Mỹ đã tăng vọt, đạt mức kỷ lục 442.000 thùng/ngày vào đầu tháng 4, và khoảng 372.000 thùng/ngày trung bình trong bốn tuần.
Con số này cao hơn khoảng 200.000 thùng/ngày so với mức trung bình 5 năm là 172.000 thùng/ngày. Trong lịch sử, Mỹ đã xuất khẩu khoảng một nửa số này sang các nước láng giềng Mexico, Canada và Panama, nhưng giờ đây châu Âu cũng đang tranh giành nguồn nhiên liệu máy bay phản lực này.
Trước xung đột, châu Âu thường nhận được từ 30.000 đến 60.000 thùng/ngày từ Mỹ. Con số này kể từ đó đã tăng vọt lên khoảng 200.000 thùng/ngày. Nhưng lượng dầu từ Trung Đông vẫn thiếu hụt khoảng 53% so với lượng dầu thông thường, tương đương 175.000 thùng/ngày.
“Do đó, châu Âu sẽ cần phải đấu thầu mạnh hơn để có thêm các lô hàng nhằm duy trì lượng tồn kho mùa hè”, các nhà phân tích của Societe Generale cho biết.
Theo Societe Generale, sản lượng trong nước đáp ứng khoảng 63% tổng nhu cầu của sáu quốc gia tiêu thụ nhiên liệu máy bay lớn nhất châu Âu - Anh, Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ và Ý - tương đương khoảng 1,1 triệu thùng/ngày.
Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào lọc dầu trong nước so với nhiên liệu máy bay nhập khẩu lại khác nhau rõ rệt. Tây Ban Nha thường là nước xuất khẩu ròng nhiên liệu máy bay, trong khi Anh - quốc gia tiêu thụ lớn nhất châu Âu - lại phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu, với khoảng 65% nhu cầu đến từ nước ngoài.
Ngay cả những nước xuất khẩu ròng nhiên liệu máy bay như Hà Lan cũng không tránh khỏi tác động của giá cả tăng cao.
Thách thức hiện hữu
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) hồi đầu tháng này đã cảnh báo rằng châu Âu có thể cạn kiệt nhiên liệu máy bay trong vài tuần tới.
Các nhà phân tích của Societe Generale cảnh báo rằng việc phòng ngừa rủi ro về giá giữa các hãng hàng không có thể không đủ nếu nhiên liệu thực sự trở nên khan hiếm.
“Sự khác biệt là rất quan trọng…Trả nhiều tiền hơn cho năng lượng là điều có thể quản lý được, nhưng thiếu hụt nhiên liệu là vấn đề sống còn”, ông cho biết.
Ông George cho biết tình trạng thiếu hụt chưa sắp xảy ra, vì vẫn còn lượng nhiên liệu dự trữ, nhưng các hãng hàng không sẽ phải cân bằng giữa việc duy trì thị phần và cố gắng bù đắp chi phí nhiên liệu.
“Đến một lúc nào đó, các hãng hàng không sẽ dự đoán rằng họ sẽ không thể lấp đầy máy bay nếu như chuyển chi phí nhiên liệu này cho người tiêu dùng…Đối với mỗi hãng hàng không riêng lẻ, điều đó có thể rất khác nhau”, ông cho biết.
Mặt khác, chi phí nhiên liệu máy bay tăng cao do giá dầu tương lai tăng có thể được chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá vé cao hơn và các khoản phụ phí khác. Nhưng các chuyến bay bị hủy do không có nhiên liệu sẽ là kết quả rất khác và gây gián đoạn nghiêm trọng hơn nhiều.
Viễn cảnh hủy bỏ hàng loạt chuyến bay cùng với việc tăng giá mạnh trên các tuyến còn lại đang hiện hữu khắp châu lục. Tuần trước, hãng hàng không Lufthansa của Đức đã hủy khoảng 20.000 chuyến bay, mà hãng cho biết sẽ giúp tiết kiệm hơn 40.000 tấn nhiên liệu máy bay.
“Lufthansa đang thực hiện nhiều biện pháp khác nhau để đạt được điều này, chẳng hạn như đảm bảo nguồn cung cấp dầu hỏa và bảo vệ giá. Về nguyên tắc chung, chiến lược phòng ngừa rủi ro của chúng tôi được thiết kế để mang lại sự ổn định trong kế hoạch, chứ không phải để loại bỏ hoàn toàn rủi ro thị trường”, Lufthansa cho biết.
Người phát ngôn của Tập đoàn Hàng không Quốc tế (IAG) cho biết: “Chúng tôi không thấy sự gián đoạn nguồn cung nhiên liệu máy bay, nhưng giá nhiên liệu đã tăng mạnh và mặc dù chiến lược phòng ngừa rủi ro của chúng tôi mang lại một số biện pháp giảm thiểu ngắn hạn, chúng tôi vẫn không thể tránh khỏi tác động”.
Hãng hàng không EasyJet cho biết hiện tại họ “không thấy sự gián đoạn nào về nguồn cung nhiên liệu” và các chuyến bay của hãng vẫn hoạt động bình thường.
“Chúng tôi luôn tập trung vào việc giữ giá vé thấp và đã xác nhận sẽ không thêm phụ phí cho bất kỳ chuyến bay đặt trước và các gói kỳ nghỉ nào, hoặc cho bất kỳ đặt chỗ nào trong mùa hè này", phát ngôn viên của EasyJet cho biết.
