Vetas là đối tác toàn cầu của ngành năng lượng trong các giải pháp năng lượng bền vững. Tham gia Hội nghị Thượng đỉnh Năng lượng Gió khu vực châu Á- Thái Bình Dương năm 2026 (APAC 2026) tổ chức tại Việt Nam trong hai ngày 10 và 11/6 vừa qua, ông Purvin Patel, Chủ tịch khu vực châu Á Thái Bình Dương của Vestas đã có chia sẻ với báo chí xung quanh câu chuyện cơ hội bứt phá của ngành điện gió và để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị điện gió cần tận dụng những lợi thế gì.
Nhiều quốc gia trong khu vực đang thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng nội địa song song với quá trình phát triển điện gió. Theo kinh nghiệm của Vestas, đâu là những điều kiện quan trọng nhất để thu hút đầu tư dài hạn vào sản xuất và chuỗi cung ứng?
Khi Vestas đầu tư vào các cơ sở sản xuất, chúng tôi luôn nhìn ở góc độ rất dài hạn. Một nhà máy sản xuất thiết bị điện gió không được xây dựng để vận hành trong 5 hay 10 năm, mà thường có vòng đời từ 40-50 năm. Vì vậy, các quốc gia cần chứng minh không chỉ cơ hội ngắn hạn mà còn cả tầm nhìn phát triển dài hạn cho ngành.
Điều kiện đầu tiên là phải có một thị trường điện gió ổn định và bền vững. Điều đó bao gồm quy trình cấp phép minh bạch, hợp đồng mua bán điện (PPA) đủ sức hấp dẫn để huy động vốn, cũng như cơ chế giá điện cho phép các chủ đầu tư đạt được lợi nhuận hợp lý trong suốt vòng đời dự án. Nếu không có một danh mục dự án dài hạn và ổn định, rất khó để biện minh cho các khoản đầu tư sản xuất quy mô lớn.
Điện gió trên bờ và ngoài khơi cũng có những yêu cầu rất khác nhau. Việt Nam hiện đã có kinh nghiệm đáng kể trong phát triển điện gió trên bờ, và một trong những bài học quan trọng là vấn đề quỹ đất cũng như hiệu quả của quy trình cấp phép.
Đối với điện gió ngoài khơi, việc hoạch định dài hạn còn quan trọng hơn. Chính phủ cần có chiến lược rõ ràng về phát triển lưới điện và hạ tầng truyền tải để đảm bảo nguồn điện được đưa tới khách hàng. Đồng thời, các nhà đầu tư cần thấy rằng điều kiện thị trường sẽ đủ ổn định để hỗ trợ sự phát triển của chuỗi cung ứng không chỉ trong vài năm mà trong nhiều thập kỷ tới.
Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới của ngành điện gió. Theo ông, đâu là cơ hội để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị điện gió khu vực, không chỉ dừng lại ở việc phát triển dự án?
Tôi cho rằng đây là cơ hội có thể chỉ xuất hiện một lần trong một thế hệ đối với Việt Nam.
Việt Nam nằm ở vị trí chiến lược, ngay trung tâm của nhiều thị trường điện gió lớn nhất châu Á, và hoàn toàn có tiềm năng trở thành một trung tâm sản xuất cũng như chuỗi cung ứng của khu vực. Tuy nhiên, để đạt được điều đó, Việt Nam cần tiếp tục xây dựng một hệ sinh thái chuỗi cung ứng nội địa đủ mạnh để vừa phục vụ thị trường trong nước, vừa hướng tới xuất khẩu.
Việt Nam có vị thế thuận lợi để phục vụ các thị trường lân cận như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Ấn Độ. Khi các quốc gia này tiếp tục mở rộng ngành điện gió, nhu cầu về thiết bị, dịch vụ kỹ thuật, logistics và năng lực sản xuất sẽ ngày càng tăng.
Một lợi thế quan trọng khác là nền tảng công nghiệp hiện có. Việt Nam đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực đóng tàu, công trình biển và dịch vụ dầu khí ngoài khơi – những năng lực có thể chuyển đổi hiệu quả sang ngành điện gió, đặc biệt là điện gió ngoài khơi.
Yếu tố con người cũng rất quan trọng. Việt Nam đã xây dựng được đội ngũ kỹ sư và lao động kỹ thuật chất lượng cao thông qua nhiều thập kỷ phát triển ngành dầu khí. Trên thực tế, hiện có nhiều kỹ sư và chuyên gia Việt Nam đang làm việc cho các dự án năng lượng trên khắp khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đây là nền tảng vững chắc để phát triển một hệ sinh thái điện gió có sức cạnh tranh.
Nếu kết hợp được những lợi thế này với chính sách phù hợp và một danh mục dự án ổn định trong dài hạn, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành không chỉ một thị trường điện gió lớn mà còn là trung tâm sản xuất, dịch vụ và chuỗi cung ứng của khu vực.
Vestas hiện đang thiết kế, sản xuất, lắp đặt và bảo dưỡng các tuabin gió trên bờ và ngoài khơi trên toàn cầu với hơn 197 GW tuabin gió tại 88 quốc gia.
