Mặc dù sự sụt giảm này làm dấy lên tranh luận về việc liệu bong bóng đầu tư AI có đang hạ nhiệt hay không, các nhà phân tích cho rằng giá cổ phiếu giảm không nhất thiết đồng nghĩa với một bước lùi cho các tham vọng AI rộng lớn hơn của Trung Quốc, cũng không mang ý nghĩa là các thị trường khác sẽ sớm trải qua một đợt điều chỉnh tương tự.
Tính đến ngày 29/10, chỉ số STAR 50 của Trung Quốc đã giảm hơn 40% trong vòng bốn tháng, tương ứng với khoảng 480 tỷ USD vốn hóa thị trường bị bốc hơi.
Quy mô của đợt sụt giảm này đã kéo theo sự xem xét kỹ lưỡng hơn về việc liệu các khoản chi tiêu khổng lồ cho AI có thực sự chuyển hóa thành lợi nhuận cao hơn hay không. Đồng thời, nó cũng đặt ra câu hỏi về ý nghĩa của sự đảo chiều này đối với các tham vọng công nghệ của Trung Quốc cũng như làn sóng đầu tư AI trên toàn cầu.
Stephen Wong, thành viên ban điều hành Greater China thuộc Hiệp hội Chuyên gia Phân tích Đầu tư Thay thế (CAIA) nhận định: "Đợt bán tháo này dường như chủ yếu là sự điều chỉnh lại kỳ vọng, nhưng nó cũng thúc đẩy việc xem xét kỹ lưỡng hơn về khả năng thương mại hóa, lợi nhuận và hiệu quả sử dụng vốn".
Các nhà phân tích cho rằng, mặc dù giá cổ phiếu giảm có thể gây khó khăn cho một số doanh nghiệp Trung Quốc trong việc huy động vốn, nhưng đà suy giảm này khó có thể làm chệch hướng các tham vọng AI rộng lớn hơn của nước này trong bối cảnh ngành công nghệ vẫn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ.
Tại sao đà tăng của cổ phiếu AI tại Trung Quốc lại mất đà?
Làn sóng bán tháo này diễn ra sau khoảng hai năm tăng trưởng liên tục của thị trường chứng khoán Trung Quốc. Đà tăng đó được thúc đẩy một phần bởi sự hào hứng dành cho AI, khiến giá cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là trong các lĩnh vực như bán dẫn và chế tạo robot tăng vọt.
Bất chấp đợt điều chỉnh mạnh, định giá cổ phiếu vẫn ở mức cao.
Theo Reuters, tính đến ngày 26/10, chỉ số STAR 50 vẫn giao dịch ở mức P/E khoảng 100 lần, tính trên tổng lợi nhuận của các doanh nghiệp cấu thành chỉ số trong 12 tháng qua, giảm so với mức đỉnh gần 250 lần. Điều này cho thấy các nhà đầu tư vẫn đang trả một mức giá cao đáng kể cho sự tăng trưởng trong tương lai, khiến cổ phiếu trở nên dễ tổn thương nếu lợi nhuận thực tế không đạt kỳ vọng.
Kelvin Wong, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại nền tảng giao dịch trực tuyến OANDA cho biết, cổ phiếu Trung Quốc đặc biệt nhạy cảm trước những thay đổi đột ngột trong tâm lý nhà đầu tư.
Theo dữ liệu từ Goldman Sachs, các cổ phiếu liên quan đến AI chiếm khoảng 42% tổng vốn hóa thị trường và 57% tổng giá trị giao dịch cổ phiếu loại A (niêm yết tại Trung Quốc đại lục) và cổ phiếu loại H (niêm yết tại Hồng Kông (Trung Quốc)).
Ngoài các hoạt động giao dịch mang tính đầu cơ, các chuyên gia phân tích còn chỉ ra một mối lo ngại căn bản hơn: liệu sự bùng nổ AI tại Trung Quốc có thể chuyển hóa thành lợi nhuận bền vững hay không.
"Vấn đề không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh mức định giá quá cao… Các nhà đầu tư đang đặt câu hỏi liệu nhu cầu thị trường có thể chuyển đổi thành lợi nhuận cao hơn hay không, nhất là khi chi phí đầu tư vốn cho thiết bị và cơ sở hạ tầng vẫn tiếp tục tăng", Gary Ng, chuyên gia kinh tế cấp cao khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis cho biết.
Christopher Beddor, Phó giám đốc nghiên cứu về Trung Quốc tại công ty nghiên cứu Gavekal Dragonomics cho rằng đợt sụt giảm này là một phần của làn sóng bán tháo trên diện rộng trong khu vực, cùng với tình trạng sụt giảm thanh khoản thị trường gần đây.
"Ngoài ra, còn có những lo ngại thực tế về triển vọng lợi nhuận của một số công ty AI tại Trung Quốc, khi họ đang gặp khó khăn trong việc thương mại hóa các mô hình AI mã nguồn mở”, ông cho biết.
Bất chấp sự sụt giảm mạnh, các nhà phân tích cảnh báo không nên nhầm lẫn sự suy giảm của thị trường chứng khoán với bước lùi lớn hơn đối với tham vọng AI của Trung Quốc.
Trong khi đó, rủi ro trước mắt hơn là liệu niềm tin yếu đi của nhà đầu tư có thể khiến các công ty công nghệ Trung Quốc gặp khó khăn hơn trong việc huy động vốn, đặc biệt là những công ty có mức chi tiêu cao và doanh thu hạn chế. Tuy nhiên, các công ty có tầm quan trọng chiến lược có thể sẽ tiếp tục được hưởng lợi từ sự hỗ trợ đáng kể của chính phủ, khiến những công ty nhỏ hơn dễ bị tổn thương hơn trước suy thoái.
Theo ông Wong, ngành công nghiệp AI của Trung Quốc vẫn có thể thu hút các quỹ được chính phủ hỗ trợ, cho vay từ ngân hàng, trái phiếu doanh nghiệp và đầu tư tư nhân, qua đó giảm sự phụ thuộc vào việc huy động vốn trên thị trường chứng khoán.
Nhưng đối với tham vọng AI dài hạn của Trung Quốc, một trở ngại lớn hơn là khả năng tiếp cận các con chip tiên tiến.
“Hạn chế thực sự đối với tham vọng AI của Trung Quốc không phải là tài chính mà là khả năng tiếp cận chip”, ông Beddor cho biết.
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đã hạn chế khả năng tiếp cận của các công ty Trung Quốc với một số bộ xử lý AI phức tạp nhất do nước ngoài sản xuất, vốn rất quan trọng để đào tạo và vận hành các mô hình AI ngày càng mạnh mẽ.
Trong khi Trung Quốc tăng cường nỗ lực phát triển các giải pháp thay thế trong nước, các nhà sản xuất chip nước này vẫn phải đối mặt với thách thức trong việc sản xuất bộ xử lý AI tiên tiến với số lượng đủ để đáp ứng nhu cầu.
Liệu làn sóng bán tháo cổ phiếu AI có lan rộng?
Sự biến động của thị trường chứng khoán Trung Quốc đã đặt ra câu hỏi cho các nhà đầu tư ở thị trường khác. Liệu một đợt điều chỉnh tương tự có sắp xảy ra, đặc biệt tại Mỹ, nơi các tập đoàn công nghệ lớn đã rót hàng tỷ đô la vào AI?
Ông Wong của đã mô tả làn sóng bán tháo tại thị trường chứng khoán Trung Quốc là một cảnh báo sớm về rủi ro định giá và tài chính, chứ không phải là dấu hiệu cho thấy nhu cầu toàn cầu về AI đang chững lại.
“Kinh nghiệm của Trung Quốc cho thấy tâm lý có thể đảo chiều nhanh như thế nào khi các nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi về các giả định về thu nhập làm nền tảng cho một đợt tăng giá kéo dài”, ông cho biết.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo không nên so sánh trực tiếp hai thị trường.
Theo ông Wong, các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ như Microsoft, Alphabet, Amazon và Meta đều có hoạt động kinh doanh đã được thiết lập, tạo ra doanh thu và dòng tiền đáng kể. Điều này mang lại cho họ nền tảng tài chính vững chắc hơn để hỗ trợ các khoản đầu tư vào AI.
“Thị trường chứng khoán Trung Quốc vận động theo nhịp điệu riêng, rất khác so với thị trường Mỹ và đôi khi còn khác cả diễn biến của nền kinh tế Trung Quốc”, ông Beddor cho biết.
Ở những thị trường châu Á khác, diễn biến trái chiều của các doanh nghiệp liên quan đến AI cho thấy không thể xem lĩnh vực này là một nhóm tài sản đầu tư đồng nhất.
Tại Hàn Quốc, các nhà sản xuất chip SK Hynix và Samsung Electronics đã công bố lợi nhuận hoạt động quý vừa qua đạt mức kỷ lục trong tuần này, nhờ nhu cầu mạnh mẽ về chip nhớ được sử dụng trong hệ thống AI.
Đối với các nhà đầu tư, trọng tâm ngày càng tăng là liệu việc tăng chi tiêu cho AI có phù hợp với mức tăng trưởng về doanh thu và lợi nhuận hay không.
Dự báo lợi nhuận không đạt kỳ vọng từ các công ty công nghệ lớn của Mỹ, điều kiện tài chính thắt chặt hơn và nhu cầu bán dẫn yếu hơn là những yếu tố để đánh giá lại cổ phiếu AI trên phạm vi rộng hơn.
Trong khi đó, các nhà đầu tư cũng nên nhìn xa hơn bên ngoài các cổ phiếu công nghệ niêm yết, vì kỳ vọng về nhu cầu AI được phản ánh trong các khoản đầu tư từ trung tâm dữ liệu và trái phiếu doanh nghiệp đến cơ sở hạ tầng năng lượng và tín dụng tư nhân.
Ông Wong cũng nhấn mạnh rằng nhà đầu tư cần phân biệt giữa triển vọng dài hạn của AI và việc liệu từng doanh nghiệp riêng lẻ có thực sự xứng đáng với mức định giá hiện tại hay không.
“Nhà đầu tư có thể nhận định đúng về xu hướng đầu tư dài hạn nhưng vẫn chọn sai cổ phiếu đầu tư, đánh giá sai cấu trúc vốn hoặc định giá không chính xác”, ông cho biết.
