Tọa đàm “Vai trò của ngành ngân hàng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế” do Thời báo Ngân hàng tổ chức ngày 8/5 đã cho thấy rõ hơn những thách thức trên.
Tín dụng không phải “chiếc đũa thần”
2026 là năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, đồng thời cũng là năm bản lề mở ra giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao hơn, nhanh hơn và bền vững hơn. Quốc hội đã xác định mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, đồng thời kiểm soát CPI bình quân khoảng 4,5%.
Đây là một mục tiêu đầy tham vọng nếu đặt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn còn nhiều bất định. Xung đột Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 khiến giá dầu tăng vọt, lạm phát toàn cầu đối mặt nguy cơ quay trở lại, trong khi các ngân hàng trung ương lớn buộc phải thận trọng hơn với lộ trình nới lỏng chính sách tiền tệ.
TS. Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê - Ổn định tiền tệ, tài chính (NHNN) cho biết, nếu năm 2025 thế giới chứng kiến 153 lượt điều chỉnh lãi suất chính sách với xu hướng chủ đạo là giảm lãi suất thì 4 tháng đầu năm 2026, nhịp độ này chậm lại rõ rệt, chỉ còn 11 lượt điều chỉnh, trong đó có 2 lượt tăng và 9 lượt giảm. Fed nhiều khả năng tiếp tục giữ nguyên lãi suất điều hành trong vùng 3,5-3,75%/năm đến hết năm 2026.
Điều này đồng nghĩa dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của Việt Nam không còn nhiều như giai đoạn trước. Dù nền kinh tế vẫn duy trì sức bật khá tốt với GDP năm 2025 tăng 8,02% và quý I/2026 tăng 7,83% - mức cao nhất cùng kỳ trong 9 năm trở lại đây - nhưng các áp lực mới cũng xuất hiện.
 |
TS. Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê - Ổn định tiền tệ, tài chính (NHNN) phát biểu tại sự kiện |
Lạm phát bình quân 4 tháng đầu năm 2026 đã tăng 3,99%, tiến sát mục tiêu kiểm soát. Cán cân thương mại đảo chiều với mức nhập siêu 7,11 tỷ USD. Tỷ giá chịu áp lực lớn hơn khi cán cân thanh toán tổng thể quý I/2026 ước thâm hụt 1,1 tỷ USD. Trong khi đó, tín dụng tăng nhanh khiến tỷ lệ tín dụng/GDP tiếp tục neo ở mức cao, khoảng 145-146%.
Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà nhấn mạnh, trong bối cảnh đó, vai trò của ngành Ngân hàng là hết sức quan trọng, nhưng cũng đòi hỏi sự thận trọng rất lớn.
“Ngành Ngân hàng có trách nhiệm huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính, đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, đầu tư và tiêu dùng; hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng; đồng thời góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng”, ông Hà nói.
NHNN dự kiến tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 khoảng 15%, có điều chỉnh phù hợp với thực tế. Con số này thấp hơn mức tăng 19,07% của năm 2025, phản ánh rõ quan điểm điều hành: tín dụng vẫn là động lực quan trọng, nhưng không thể trở thành “chiếc đũa thần” thay thế cho cải cách thể chế và nâng cao năng lực hấp thụ vốn của nền kinh tế.
Thực tế cho thấy, nhu cầu vốn lớn nhưng khả năng hấp thụ vốn của nhiều khu vực còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn khó tiếp cận tín dụng không hẳn vì thiếu room, mà vì thiếu phương án kinh doanh khả thi, thiếu tài sản bảo đảm hoặc dòng tiền chưa đủ minh bạch. Điều đó khiến câu chuyện tăng trưởng tín dụng năm nay không còn là “đẩy vốn ra bao nhiêu”, mà là “vốn đi vào đâu và hiệu quả đến đâu”.
Tiền rẻ không còn là lời giải
Một điểm đáng chú ý trong điều hành năm nay là sự đồng thuận khá cao của hệ thống ngân hàng trong việc giảm lãi suất huy động và lãi suất cho vay sau cuộc họp triển khai công tác ngân hàng ngày 9/4. Theo Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà, đây là tín hiệu quan trọng cho thấy quyết tâm của toàn ngành trong việc chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp và người dân, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, giảm lãi suất trong bối cảnh hiện nay không phải là bài toán đơn giản.
TS. Nguyễn Phi Lân chỉ ra rằng, áp lực lãi suất thị trường đang gia tăng từ nhiều phía: lạm phát có xu hướng tăng trở lại do giá năng lượng leo thang; huy động vốn từ nền kinh tế nhiều khả năng không đạt tốc độ tăng tương ứng với tín dụng; nhập siêu gia tăng khiến tỷ giá chịu sức ép; thanh khoản VND vì thế trở thành vấn đề phải đặc biệt lưu tâm.
Nói cách khác, việc giữ mặt bằng lãi suất cho vay thấp không chỉ là câu chuyện của chi phí vốn, mà còn là bài toán đánh đổi giữa tăng trưởng và ổn định. Nếu nới lỏng quá mức, áp lực lạm phát và tỷ giá có thể quay lại rất nhanh. Nhưng nếu quá thận trọng, dòng vốn sẽ bị nghẽn, ảnh hưởng trực tiếp tới sản xuất - kinh doanh và mục tiêu tăng trưởng.
 |
Toàn cảnh Toạ đàm |
Chính vì vậy, NHNN tiếp tục lựa chọn cách tiếp cận “điều hành mềm”, tức duy trì lãi suất điều hành ở mức thấp, đồng thời sử dụng linh hoạt các công cụ thị trường mở, tỷ giá, thanh khoản liên ngân hàng để giữ ổn định mặt bằng chung thay vì những cú điều chỉnh mạnh.
Cách tiếp cận này đã phát huy hiệu quả nhất định trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026. Thị trường tiền tệ, ngoại tệ nhìn chung ổn định, nhu cầu ngoại tệ hợp pháp được đáp ứng đầy đủ, mặt bằng lãi suất tuy chịu áp lực tăng nhưng vẫn được kiểm soát hợp lý.
Ông Lân thông tin, tính đến ngày 28/4/2026, tín dụng toàn nền kinh tế tăng 4,42% so với cuối năm 2025 và tăng 18,26% so với cùng kỳ, đạt 19,42 triệu tỷ đồng. Đây là mức tăng khá tích cực trong bối cảnh nhiều nền kinh tế trong khu vực đang chứng kiến xu hướng co hẹp tín dụng.
Tuy nhiên, bài toán lớn hơn vẫn là chất lượng tín dụng. Khi tín dụng/GDP đã ở mức cao, mở rộng tín dụng phải gắn với kiểm soát nợ xấu, bảo đảm an toàn hệ thống và tránh tạo thêm rủi ro cho chu kỳ sau. Đó cũng là lý do NHNN liên tục nhấn mạnh yêu cầu “mở rộng tín dụng đi cùng nâng cao chất lượng tín dụng”.
Dòng vốn phải chảy đúng địa chỉ
Ở góc độ ngân hàng thương mại, bài toán tăng trưởng tín dụng bền vững được nhìn rõ nhất ở khu vực nông nghiệp - nông thôn, nơi nhu cầu vốn rất lớn nhưng rủi ro cũng luôn hiện hữu. Ông Vương Văn Quý, Phó trưởng ban Chính sách tín dụng Agribank cho biết, để dòng vốn thực sự đến đúng đối tượng, Agribank đã triển khai nhiều giải pháp mang tính hệ thống, trong đó nền tảng quan trọng nhất là mạng lưới phủ kín 100% địa bàn cấp xã.
Thông qua hơn 60.000 tổ vay vốn cùng các điểm giao dịch lưu động bằng ô tô chuyên dùng, dòng vốn được đưa tới tận vùng sâu, vùng xa, miền núi - những nơi mà khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính truyền thống còn hạn chế.
Không chỉ mở rộng độ phủ, Agribank cũng thay đổi mạnh cách tiếp cận tín dụng. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tài sản bảo đảm, ngân hàng mở rộng cho vay không có tài sản thế chấp, chuyển dần sang cho vay theo dòng tiền và phương án sản xuất - kinh doanh.
Các sản phẩm tín dụng cũng được thiết kế phù hợp hơn với đặc thù của khu vực tam nông như cho vay theo mùa vụ, chu kỳ sản xuất, hạn mức nhỏ; đồng thời triển khai các chương trình ưu đãi cho OCOP, nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp xanh, sản xuất theo chuỗi giá trị.
Theo ông Quý, đây không chỉ là câu chuyện mở rộng tín dụng, mà còn là cách để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và thúc đẩy tài chính toàn diện. Tuy nhiên, nông nghiệp cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất bởi thiên tai, dịch bệnh, biến động giá cả và tác động của biến đổi khí hậu. Vì vậy, Agribank xác định tăng trưởng tín dụng phải song hành với kiểm soát chất lượng tín dụng.
Kinh nghiệm cốt lõi là ưu tiên vốn cho các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng cao như nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp xanh; gắn tín dụng với quản lý dòng tiền để nâng cao khả năng thu hồi vốn; tăng cường quản trị rủi ro, hướng tới sớm áp dụng Basel III; đồng thời phát triển các công cụ bảo hiểm nông nghiệp để giảm thiểu tác động từ thiên tai, dịch bệnh.
“Quan trọng hơn cả là sự đồng hành dài hạn với khách hàng thông qua lãi suất ưu đãi, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, khoanh nợ và hỗ trợ phục hồi khi gặp biến cố bất khả kháng”, ông Quý nói.
Câu chuyện của Agribank cho thấy, vai trò của ngân hàng trong thúc đẩy tăng trưởng không nằm ở việc “bơm tiền” đơn thuần, mà ở năng lực dẫn vốn tới đúng khu vực tạo ra giá trị gia tăng và sức lan tỏa lớn nhất cho nền kinh tế. Trong năm đầu tiên của giai đoạn phát triển mới, áp lực tăng trưởng hai con số là rất lớn, nhưng ổn định vĩ mô vẫn phải là mục tiêu xuyên suốt.
Như Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà nhấn mạnh, ổn định kinh tế vĩ mô là nền tảng để thu hút đầu tư, duy trì niềm tin thị trường và tạo điều kiện cho tăng trưởng bền vững.
 |
Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN) |
Ngành Ngân hàng đang đứng trước một phép thử lớn chưa từng có: phải bảo đảm dòng vốn đủ mạnh để nền kinh tế chạm đích tăng trưởng hai con số, nhưng không được đánh đổi bằng lạm phát, rủi ro tỷ giá hay sự an toàn của hệ thống tài chính.
Trong bối cảnh dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ ngày càng thu hẹp, nhà điều hành phải xử lý cùng lúc “bộ ba bất khả thi” như ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN) chia sẻ: vừa giữ lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng, vừa ổn định tỷ giá trong áp lực nhập siêu và biến động bên ngoài, đồng thời vẫn phải kiểm soát lạm phát và thanh khoản hệ thống.
Khi đó, bài toán không còn là bơm thêm bao nhiêu tín dụng, mà là dẫn vốn thế nào cho đúng địa chỉ, đúng thời điểm và tạo ra hiệu quả thực chất. Đây không chỉ là áp lực của riêng năm 2026, mà là bài kiểm tra năng lực điều hành vĩ mô cho cả một chu kỳ phát triển mới.
