Giám đốc một DN đang đăng ký giao dịch cổ phiếu trên sàn UPCoM kể rằng, khi biết công ty ông có ý định lên UPCoM, đã có ít nhất 5 lời "chào hàng" tư vấn từ các CTCK. Điều gây bối rối cho vị giám đốc nọ là mức giá các CTCK đưa ra khá chênh lệch: phí tư vấn trọn gói thấp nhất là 10 triệu đồng, trong khi công ty chào cao nhất gấp 5 lần giá này. Cuối cùng, sau khi dành thời gian nghe sự thuyết trình của các CTCK, vị giám đốc đã chọn đơn vị có mức phí cao nhất. Theo lý giải của vị giám đốc nọ, ông bị thuyết phục bởi gói dịch vụ của CTCK đi kèm quản lý sổ cổ đông, hỗ trợ DN công bố thông tin trong năm đầu tiên lên sàn.
Trong nửa đầu năm 2009, hoạt động IPO và niêm yết trầm lắng, kênh huy động vốn của DN qua TTCK chưa khả thi, điều này khiến mảng dịch vụ ngân hàng đầu tư chỉ mang lại khoản thu nhập khiêm tốn cho các CTCK. Tuy nhiên, hơn 3 tháng qua, hoạt động tư vấn đang dần hồi sinh cùng với làn sóng các DN đã và chuẩn bị niêm yết… Nhưng sự cạnh tranh cũng đã bắt đầu diễn ra gay gắt hơn. Nhân viên tư vấn tài chính của một CTCK lớn kể rằng, có những vụ tư vấn lên sàn UPCoM, CTCK vừa tiếp xúc với DN đã được phủ đầu: "Có CTCK X sẵn sàng thực hiện miễn phí cho chúng tôi". Khi đó, hầu hết CTCK lớn thể hiện đẳng cấp bằng cách ứng xử chuyên nghiệp: đề nghị được thuyết trình phương án trước và nếu DN cảm thấy thuyết phục, CTCK sẽ đàm phán về phí sau đó. Thông thường, mức giá không mấy xê dịch với dự kiến ban đầu.
Trong hoạt động tư vấn, mảng tư vấn lên sàn UPCoM được đánh giá là nghiệp vụ chưa quá phức tạp. Vì thế, sự cạnh tranh đang diễn ra theo hai hướng: các CTCK nhỏ cạnh tranh bằng phí tư vấn thấp, trong khi các CTCK lớn cạnh tranh bằng chất lượng tư vấn.
Trong số 103 CTCK đang hoạt động, giới chuyên môn nhìn nhận, mảng tư vấn tài chính chỉ thực sự mạnh và đã định hình ở một số CTCK hàng đầu như SSI, Bảo Việt, Bản Việt, HSC… Đây cũng là các CTCK thời gian qua dành được phần lớn hợp đồng tư vấn niêm yết của các cổ phiếu lớn: BVH, CTG, VPH, BCI… Tuy nhiên, cũng có nhiều CTCK hạng trung cũng đã bắt đầu vươn lên như CTCK Rồng Việt tư vấn niêm yết cho cổ phiếu CSM, NBB. Bên cạnh đó, do mối quan hệ cổ đông sáng lập hay góp vốn giữa DN và CTCK giúp nhiều CTCK nhỏ có các hợp đồng quan trọng như CTCK Standard tư vấn niêm yết DIG. Do đó, hoạt động tư vấn không còn là sân chơi riêng của các CTCK lớn. Tuy nhiên, giá trị hợp đồng vẫn là điều khác biệt, chẳng hạn có công ty vẫn đang thực hiện tư vấn miễn phí cho các DN, nhưng đã có CTCK tư vấn cho DN chuẩn bị niêm yết trên HOSE vào quý IV tới, phí tư vấn vượt xa con số 10 tỷ đồng!
Đối với các dịch vụ tư vấn cao cấp hơn như mua bán sáp nhập (M&A), vì lý do cạnh tranh nên rất ít thông tin được tiết lộ, nhất là khi quá trình đàm phán đang diễn ra. Chỉ một số hợp đồng thành công mới được công bố: Bảo Việt tư vấn sáp nhập CTCP Hiệp Quang vào Dabaco; Bản Việt tư vấn Xi măng Holcim mua Xi măng Cotec, tư vấn PVD Invest sáp nhập PV Drilling; CTCP Xi măng Hà Tiên 2 sáp nhập CTCP Xi măng Hà Tiên 1… Khác với tư vấn niêm yết, mảng dịch vụ này vẫn là sân chơi của một số ít đơn vị và đã có CTCK bước đầu thành công như CTCK Bản Việt. Dù chưa mạnh về môi giới, tự doanh hạn chế nhưng năm nay, Bản Việt đã dự kiến vượt kế hoạch lợi nhuận điều chỉnh (51,5 tỷ đồng) trên 50%. Lý do là Công ty đang thực hiện nhiều hợp đồng tư vấn lớn. Hiện nay, mức phí tư vấn được Bản Việt áp dụng từ 1 - 3% giá trị hợp đồng, tùy thuộc vào độ khó và sự phức tạp. Đây là mức phí không hề cạnh tranh nhưng Bản Việt vẫn thành công dựa vào chất lượng tư vấn của mình.
Tổng giám đốc một CTCK lớn nhận xét, chiến thuật cạnh tranh giá thấp của nhiều CTCK nhỏ là sai lầm. Bởi thứ nhất, trong lĩnh vực tư vấn thì chất lượng quan trọng hơn giá cả. Thứ hai, với mức giá "khuyến mãi" hiện tại, trong tương lai CTCK rất khó đàm phán để đưa mức phí tăng lên, khi có nhiều CTCK khác sẵn sàng "chào" một mức giá cạnh tranh hơn.
Hiện tại, đã có sự manh nha kết hợp giữa những CTCK lớn trong việc thực hiện các hợp đồng có giá trị. Sự liên kết càng mật thiết giữa các CTCK lớn càng làm sự phân cực trong hoạt động tư vấn diễn ra mạnh mẽ. Đã có CTCK lớn dự kiến có các hợp đồng mà phí tư vấn lên tới cả trăm tỷ đồng trong 1 - 2 năm tới. Bên cạnh hướng phát triển truyền thống của một CTCK (tập trung vào môi giới và tự doanh), mô hình ngân hàng đầu tư là định hướng nhiều CTCK bắt đầu nhắm tới.
| Ngân hàng đầu tư là một định chế tài chính quan trọng của thị trường vốn tại các quốc gia phát triển. Nghiệp vụ truyền thống và cơ bản nhất của nó là thực hiện vai trò kết nối các chủ thể thiếu vốn và chủ thể thừa vốn trên thị trường vốn thông qua việc tư vấn, bảo lãnh phát hành các loại chứng khoán (bao gồm chứng khoán vốn và chứng khoán nợ). Ngày nay, ngân hàng đầu tư tham gia vào nhiều loại hình nghiệp vụ đa dạng khác nhau trên thị trường vốn, bao gồm dịch vụ tư vấn ngân hàng đầu tư (tư vấn, bảo lãnh phát hành chứng khoán, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp…), môi giới, đầu tư, nghiên cứu, quản lý tài sản, ngân hàng bán buôn và các dịch vụ khác…
|
