Trong bối cảnh các động lực tăng trưởng như tiêu dùng và xuất khẩu đối mặt với nhiều "cơn gió ngược", lãi suất ngân hàng có xu hướng tăng, đầu tư công càng trở nên quan trọng. Với vai trò là dòng vốn mồi, đầu tư công không chỉ trực tiếp đóng góp vào GDP thông qua phát triển hạ tầng mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy các ngành công nghiệp phụ trợ và dịch vụ. Theo Cục Thống kê, nếu giải ngân vốn đầu tư công tăng thêm 1% so với năm trước, GDP có thể tăng thêm 0,058%, qua đó cho thấy dư địa đáng kể của khu vực này trong việc hỗ trợ tăng trưởng.
Năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư công cho các bộ, cơ quan Trung ương với tổng vốn hơn 995.000 tỷ đồng, tăng khoảng 93.000 tỷ đồng so với năm trước. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vẫn là điểm nghẽn lớn. Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 2/2026, giá trị giải ngân đạt gần 55.740 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch năm. Dù cao hơn khoảng 10.900 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025, con số này vẫn cho thấy áp lực lớn trong việc hoàn thành mục tiêu năm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, phát sinh thủ tục và hoàn thiện hồ sơ đầu tư.
Trong bối cảnh đó, các địa phương đang đồng loạt triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy tiến độ. Tại Hà Nội, hơn 9.500 tỷ đồng được bố trí cho các dự án hạ tầng trọng điểm như cầu Tứ Liên, cầu Trần Hưng Đạo và cầu Ngọc Hồi, với yêu cầu đẩy nhanh thi công và giải ngân. Tỉnh Phú Thọ yêu cầu các chủ đầu tư rút ngắn thời gian chuẩn bị, bảo đảm triển khai 36 dự án với tổng vốn gần 5.000 tỷ đồng trong năm nay.
Tương tự, TP.HCM yêu cầu các sở, ngành và chủ đầu tư tháo gỡ vướng mắc, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, trong đó quý I đạt tối thiểu 15%. Đồng Nai cũng phát lệnh tăng tốc giải ngân, đồng thời đẩy nhanh dự án Vành đai 4 TP.HCM với quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng. Lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh, giải ngân đầu tư công là động lực then chốt để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số; do đó, ngay từ quý II, các chủ đầu tư và địa phương phải tăng tốc, bù lại phần tiến độ đã chậm.
Bên cạnh các dự án đang triển khai, công tác chuẩn bị đầu tư cũng được đẩy mạnh. Thủ tướng yêu cầu các địa phương phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan để sớm hoàn thiện thủ tục cho loạt dự án trọng điểm như cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng và đoạn Hòa Bình - Mộc Châu; tuyến đường kết nối Hà Nội với sân bay Gia Bình phục vụ Hội nghị APEC 2027. Các tuyến Vành đai 4 TP.HCM, Vinh - Thanh Thủy và Hòa Lạc - Hòa Bình cũng cần bảo đảm đầy đủ điều kiện để có thể khởi công vào dịp 19/5 tới. Riêng dự án cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, yêu cầu lựa chọn nhà đầu tư phải hoàn tất ngay trong tháng 4.
Không chỉ đóng vai trò kích thích tăng trưởng, đầu tư công còn là động lực then chốt trong nâng cấp hạ tầng, đặc biệt ở các lĩnh vực giao thông, logistics và năng lượng. Việc cải thiện chất lượng hạ tầng được kỳ vọng sẽ thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, phù hợp với định hướng phát triển của Chính phủ trong giai đoạn tới.
Dù đầu tư công không thể là yếu tố duy nhất giúp nền kinh tế đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm nay, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích, Khối Khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam vẫn nhấn mạnh, đây sẽ là một trong những động lực chính.
Dưới góc độ doanh nghiệp hưởng lợi từ đầu tư công, ông Nguyễn Thế Minh lưu ý, dù quy mô triển khai lớn và tạo nhiều việc làm, biên lợi nhuận của nhóm doanh nghiệp liên quan đến đầu tư công hiện vẫn ở mức thấp, khiến mức độ hấp dẫn với nhà đầu tư chưa cao. Nguyên nhân chủ yếu là do các doanh nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào vốn vay ngân hàng, kéo theo chi phí tài chính cao.
Về mặt định giá, ông Nguyễn Hải Thành, chuyên gia phân tích Công ty Chứng khoán MB cho biết, P/B của nhóm doanh nghiệp xây dựng hiện đang ở mức thấp so với các giai đoạn tăng trưởng trước. Một số cổ phiếu có P/B dưới 1 mà nhà đầu tư có thể quan tâm trong giai đoạn tới gồm CTD, CII và HHV.
