Hoàn thiện quy định về trưng mua, trưng dụng tài sản phù hợp với thực tiễn

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo tiếp thu - Ảnh: Đức Thanh.

Tiếp tục Kỳ họp thứ hai, sáng 3/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản sửa đổi (dự thảo).

Trước đó, dự thảo đã được thảo luận tại tổ với 51 ý kiến, Bộ Tài chính (cơ quan chủ trì soạn thảo) đã có báo cáo tiếp thu tối đa ý kiến đại biểu, đồng thời đã chỉnh lý dự thảo luật để Quốc hội cho ý kiến tại hội trường.

Dự thảo luật đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung sau khi thảo luận ở tổ theo hướng cụ thể, rõ ràng hơn, nhất là về điều kiện, trường hợp trưng mua, trưng dụng tài sản, quyền và nghĩa vụ của người có tài sản, trách nhiệm của cơ quan nhà nước và các điều khoản thi hành, là nhận xét của đại biểu Trần Đình Gia (Hà Tĩnh).

Góp thêm ý kiến hoàn thiện dự thảo, một trong các vấn đề được đại biểu quan tâm là thẩm quyền của cấp xã trong trưng mua, trưng dụng tài sản.

Theo dự thảo, chủ tịch UBND cấp xã được quyền quyết định trưng mua tài sản thuộc địa bàn quản lý để phục vụ trực tiếp công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn, với điều kiện cấp trung ương, cấp tỉnh không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận địa bàn

Nhận xét quy định kèm theo điều kiện nêu trên còn chưa rõ ràng, khó áp dụng trong thực tiễn và có thể hạn chế tính chủ động của chính quyền cơ sở, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) đề nghị giao cho chủ tịch UBND cấp xã chủ động quyết định trưng mua tài sản thuộc địa bàn quản lý trong trường hợp thật sự cần thiết để phục vụ trực tiếp công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn và chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình.

Đại biểu Đào Chí Nghĩa (Cần Thơ) góp ý, cần phải xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm phối hợp, nhất là đối với các tài sản có giá trị lớn liên quan đến nhiều địa bàn hoặc là tình huống khẩn cấp đòi hỏi phải có những quyết định ngay lập tức.

Cũng góp ý về thẩm quyền cấp xã, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) nhận xét, dự thảo giới hạn thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã trong tình huống phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn khi cấp trên chưa tiếp cận được địa bàn, đồng thời giới hạn loại tài sản được trưng dụng là điều cần thiết, phù hợp với yêu cầu xử lý kịp thời tại cơ sở.

Tuy nhiên, theo đại biểu, thực tiễn thiên tai có thể xảy ra ở nhiều xã trong khi nguồn tài sản và khả năng cân đối kinh phí là rất khác nhau. Vì vậy, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị bổ sung trách nhiệm của cấp xã trong việc thông báo ngay quyết định và tình huống huy động cho cấp tỉnh, xác lập cơ chế đầu mối thống nhất khi nhu cầu vượt địa bàn hoặc vượt khả năng xử lý, làm rõ đầu mối hỗ trợ kinh phí thanh toán và hoàn trả. Việc này không làm phát sinh thủ tục xin phép trước mà tăng cường kiểm soát sau quyết định và tránh đùn đẩy trách nhiệm sau này.

Đại biểu Lò Thị Luyến (Điện Biên) băn khoăn khi quy định 'không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận được địa bàn' chưa xác định rõ điều kiện phát sinh thẩm quyền.

Đại biểu lấy ví dụ khi xảy ra lũ quét, sạt lở tại xã miền núi thì lực lượng cấp tỉnh chưa đến được hiện trường nhưng vẫn có thể chỉ đạo từ xa bằng điện thoại, thì Chủ tịch UBND cấp xã có được quyết định ngay không, hay phải chờ ý kiến của cấp tỉnh? Nếu không làm rõ thì có thể dẫn đến tình trạng chậm quyết định khi có tình huống cấp bách xảy ra.

Từ đó, vị đại biểu Điện Biên đề nghị tiếp tục nghiên cứu xác định rõ thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã được thực hiện ngay khi tình huống đòi hỏi phải xử lý khẩn cấp tại địa bàn. Việc chờ quyết định của cấp trên có nguy cơ gây thiệt hại, đồng thời quy định trách nhiệm thông báo, báo cáo cấp tỉnh ngay sau khi ra quyết định nhưng không đặt thêm thủ tục làm chậm việc cứu hộ, cứu nạn.

Báo cáo tiếp thu, giải trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết sẽ tiếp thu đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội hoàn thiện dự án luật, trình Quốc hội sớm thông qua để áp dụng trong thực tiễn.

Theo Bộ trưởng, Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản đã được ban hành từ năm 2008, trước khi Hiến pháp năm 2013 ra đời. Đến nay, các loại hình tài sản đã thay đổi (như tài sản cho hạ tầng số), Hiến pháp quy định rất rõ việc trưng mua, trưng dụng tài sản trong trường hợp thật cần thiết và phải bồi thường theo nguyên tắc thị trường, đặc biệt là đã tổ chức hệ thống chính quyền địa phương hai cấp, đòi hỏi phải sửa Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản theo điều kiện mới.

Mục đích xây dựng luật là quy định rất rõ những điều kiện, bối cảnh phải trưng mua, trưng dụng tài sản; rõ thẩm quyền, rõ quy trình và đặc biệt là quy định rõ các hình thức, mức bồi thường thiệt hại của tổ chức và cá nhân có tài sản được trưng mua, trưng dụng. Đây là nguyên tắc quán triệt rất đầy đủ quy định tại khoản 3 Điều 32 của Hiến pháp, Bộ trưởng nêu rõ.

Bộ trưởng cũng cho biết sẽ tiếp thu các ý kiến hợp lý của đại biểu, trong đó có quy định về thẩm quyền của chủ tịch UBND cấp xã, trưng dụng tài sản liên xã, phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra để hoàn thiện Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản phù hợp với điều kiện thực tiễn và sớm được áp dụng.

Theo nghị trình, Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản sửa đổi sẽ được Quốc hội bấm nút vào ngày 21/11.