Khơi thông nguồn lực, mở thêm dư địa cho tăng trưởng

Bộ trưởng Bộ Tài chính báo cáo rõ thêm một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm thảo luận. Ảnh: Đức Thanh

Còn động lực, còn dư địa để tăng tốc

Cuối tuần này, theo nghị trình, Quốc hội sẽ thông qua Nghị quyết về Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội năm 2027. Trước khi bấm nút, Quốc hội đã dành 1 ngày cuối tuần qua để thảo luận tại hội trường về các vấn đề cần quan tâm trong thực hiện kế hoạch năm 2026, dự kiến kế hoạch năm 2027, sau khi thảo luận tại tổ ngay đầu kỳ họp.

Báo cáo giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, các đại biểu Quốc hội đã đóng góp nhiều nhiệm vụ, giải pháp sát thực tiễn, khả thi hoàn thiện 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp triển khai kế hoạch năm 2027 của Chính phủ, đạt mục tiêu tăng trưởng trên 2 con số và kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4,5%.

Trên cơ sở đó, Bộ trưởng cho biết, sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến để hoàn thiện, trình Quốc hội thông qua Nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2027.

Đề cập về tăng trưởng và lạm phát - vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm thảo luận ở tổ và tại hội trường, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ, tốc độ tăng trưởng 9 tháng đầu năm là 9,01%, lạm phát ở mức 4,52% “là một cố gắng rất lớn, được dư luận quốc tế và trong nước đánh giá rất cao”.

“Tăng trưởng thực chất” là khẳng định của Thủ tướng Lê Minh Hưng (khi phát biểu tại tổ) và Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng (trong phát biểu tại hội trường), khi đề cập con số 9,01% nói trên.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng của cả năm 2026 là 10%, thì quý IV cần phải tăng 12,5%. Phát biểu trước Quốc hội cuối tuần qua, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nói: “Chính phủ xác định đây là một thách thức rất lớn, nhưng không phải là nhiệm vụ bất khả thi khi nền kinh tế còn nhiều động lực để tăng tốc và dư địa nền kinh tế còn khá lớn, đặc biệt là có sự quyết tâm rất cao của Chính phủ, các bộ, ngành, các tỉnh, thành phố”.

Vẫn theo Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Chính phủ đang tập trung bám sát kịch bản để chỉ đạo tháo gỡ ngay những vướng mắc về thể chế, đất đai, thủ tục, vật liệu xây dựng, đặc biệt là vốn và thị trường cho các doanh nghiệp, thúc đẩy các dự án đủ điều kiện để sớm đi vào sản xuất - kinh doanh.

Phó thủ tướng cho biết, chỉ đạo của Chính phủ còn tập trung vào việc phát huy các động lực về đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu, hỗ trợ các doanh nghiệp giữ vững và đa dạng hóa thị trường, mở rộng đơn hàng và nâng cao giá trị gia tăng, chỉ đạo và hỗ trợ cho các địa phương, đặc biệt các địa phương là các cực tăng trưởng để hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng đặt ra.

Thời gian ở nghị trường có hạn, vì thế thông tin từ Phó thủ tướng và Bộ trưởng Bộ Tài chính đều mang tính chất khái quát. Tuy nhiên, hàng trăm con số và lý giải cụ thể về các vấn đề lớn của nền kinh tế, trong đó có khả năng mở rộng dư địa tăng trưởng, đã được thể hiện tại báo cáo dài 26 trang gửi tới các đại biểu Quốc hội trước phiên thảo luận.

Giải bài toán khó về vốn

Để có thêm dư địa cho tăng trưởng, bên cạnh tiếp tục khơi thông nguồn lực thể chế, nhiều đại biểu đặc biệt quan tâm về việc giải bài toán khó về vốn để nền kinh tế giảm phụ thuộc vào nguồn vốn tín dụng của ngân hàng. Theo đại biểu Phạm Ngọc Lâm, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, tỷ lệ tín dụng trên GDP năm 2027 có thể khoảng 160 - 165% là con số cần được lưu tâm.

Cho rằng, tỷ lệ cao chưa hẳn đồng nghĩa với nguy cơ, nhưng ông Lâm đề cập sự tích tụ rủi ro khi tăng trưởng tín dụng vượt khả năng hấp thụ vốn hiệu quả, nguồn vốn dài hạn chưa đáp ứng nhu cầu và chất lượng tài sản ngân hàng có thể suy giảm. Nếu vốn mở rộng liên tục mà năng suất dòng tiền, khả năng trả nợ không tăng tương xứng, thì rủi ro có thể lan từ bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp sang hệ thống ngân hàng và nền kinh tế, nguy cơ tạo ra bong bóng tài sản và nợ xấu tiềm ẩn.

Từ đó, ông Lâm đề nghị Chính phủ chỉ đạo làm rõ kịch bản vốn cho tăng trưởng năm 2027, mức tăng tín dụng dự kiến, vốn huy động thực chất từ thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các kênh khác. Trên cơ sở đó, tính toán tỷ lệ tín dụng GDP tương ứng để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10%, bảo đảm sự đồng bộ, gắn kết nội dung giữa Dự thảo Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và Dự thảo Nghị quyết về dự toán ngân sách và phân bổ ngân sách trung ương năm 2027.

Đại biểu Trịnh Xuân An, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh của Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ xây dựng phương án vốn cho tăng trưởng năm 2027 và các năm tiếp theo, làm rõ cần bao nhiêu, huy động từ đâu, kỳ hạn nào, định hướng phân bổ cho ai và tạo ra kết quả gì.

Cho rằng, muốn tăng trưởng cao, phải bảo đảm cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, có thể tiếp cận vốn với lãi suất phù hợp để duy trì hoạt động và đầu tư phát triển, đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị, Chính phủ coi giảm lãi suất cho vay thực tế là một trọng tâm điều hành, phối hợp điều tiết thanh khoản, giảm chi phí vốn, tiết giảm chi phí hoạt động ngân hàng; minh bạch lãi suất sau ưu đãi và các khoản phí để doanh nghiệp thực sự giảm gánh nặng vay vốn.

“Đồng thời, đổi mới bảo lãnh tín dụng, cho vay theo dòng tiền, đơn hàng và chuỗi cung ứng. Nghiên cứu hỗ trợ lãi suất có mục tiêu, thời hạn và nguồn lực rõ ràng; cơ cấu lại thời hạn trả nợ đối với doanh nghiệp khó khăn tạm thời, nhưng có phương án phục hồi khả thi; xem xét khoanh nợ trong những trường hợp đủ điều kiện, được kiểm soát chặt chẽ”, đại biểu An góp ý.

Hồi âm lo ngại của đại biểu về sự phụ thuộc quá lớn vào thị trường tín dụng ngân hàng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đã nhận biết vấn đề này từ sớm, từ xa và có giải pháp với Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán. Việc triển khai bước đầu đạt nhiều kết quả, từ thị trường được nâng hạng đến việc trình Quốc hội tiếp tục sửa Luật Chứng khoán.

Bộ trưởng dẫn số liệu huy động vốn trên thị trường chứng khoán 9 tháng đầu năm 2026 tăng 15% so với cùng kỳ. Từ cuối năm 2025 đến nay, có 10 doanh nghiệp IPO đã huy động trên 60.000 tỷ đồng, gấp 9 lần cả giai đoạn 2021 - 2025. Mục tiêu đặt ra tại Chiến lược là đến năm 2030, tổng vốn hóa thị trường đạt 120% GDP (mức hiện nay khoảng 90%), thị trường trái phiếu khoảng 50% GDP và thị trường sản phẩm phái sinh khoảng 20 - 30% GDP.

Bên cạnh thị trường vốn, báo cáo của Bộ Tài chính cũng đề cập công việc quan trọng là tháo gỡ các dự án tồn đọng. Theo đó, đối với 1.131 dự án đang tiếp tục xử lý, Chính phủ đã xác định rõ nguyên tắc phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm của cơ quan được giao quản lý dự án, bảo đảm xử lý đúng thẩm quyền, đúng quy định, không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Chính phủ xác định, việc tháo gỡ dứt điểm các dự án tồn đọng, kéo dài là giải pháp quan trọng để khơi thông các nguồn lực đầu tư đã huy động, tạo thêm dư địa và động lực cho tăng trưởng kinh tế trong năm 2026 và những năm tiếp theo - báo cáo của Bộ Tài chính nêu rõ.