Theo thống kê sơ bộ, hiện cả nước có gần 20 SGDV đang hoạt động, trong đó khá nhiều sàn vàng hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần, không phải do cổ đông ngân hàng góp vốn. Hiện có khoảng vài chục ngàn tài khoản giao dịch vàng được mở, doanh số tổng cộng tại các SGDV lên tới chục ngàn tỷ đồng/ngày. Tại những SGDV có tính thanh khoản cao, mỗi ngày có đến 500.000 lượng vàng được giao dịch. Thời gian gần đây, mặc dù TTCK sôi động trở lại, nhưng đầu tư vàng qua sàn vẫn là lựa chọn của không ít NĐT. Điều này là do SGDV tạo được ấn tượng khi trong suốt năm 2008 và những tháng đầu năm 2009 (thời điểm kinh tế khó khăn), vàng đã trở thành kênh đầu tư hấp do chứng khoán thoái trào. Không biên độ, thanh khoản tốt và đòn bẩy tài chính mạnh là những yếu tố hấp dẫn NĐT đến với SGDV.
Có thể nói, việc SGDV ra đời ồ ạt là xuất phát từ nhu cầu khách quan của NĐT. Tuy nhiên, các SGDV này ra đời mà không có chuẩn mực, thống nhất về tiêu chí hoạt động đang tiềm ẩn những rủi ro. Không chỉ rủi ro cho NĐT, mà đối với ngân hàng kinh doanh SGDV thì rủi ro có thể liên quan đến thanh toán, khả năng thanh khoản của ngân hàng. Chính vì thế, một quy chế về SGDV là hết sức cần thiết vào lúc này.
Theo định hướng quản lý của NHNN, việc quản lý SGDV là chặt chẽ, nhưng vẫn tạo điều kiện cho thị trường hoạt động, đảm bảo tính minh bạch, ngăn ngừa rủi ro cho NĐT. Theo tìm hiểu của ĐTCK, chỉ ngân hàng thương mại đáp ứng đủ điều kiện của NHNN mới được cung ứng dịch vụ kinh doanh vàng trên tài khoản. Ngoài ra, ngân hàng phải có thời gian hoạt động tối thiểu 5 năm, có thời gian hoạt động kinh doanh vàng tối thiểu 3 năm, được phép kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài theo quy định của NHNN; có đủ trình độ ứng dụng khoa học công nghệ, đáp ứng việc giao dịch với khách hàng; có đội ngũ cán bộ am hiểu về nghiệp vụ tài chính - ngân hàng, hoạt động kinh doanh vàng. Như vậy, không phải ngân hàng nào cũng được kinh doanh vàng trên tài khoản. Nếu đối chiếu điều kiện kể trên, hiện chỉ có khoảng 5 - 6 ngân hàng đáp ứng được.
Đại diện một công ty kinh doanh SGDV cho biết, trên thế giới không có quốc gia nào cho ngân hàng kinh doanh SGDV. Ngân hàng chỉ đứng ra làm chức năng thanh toán, lưu ký tiền, vàng và cho vay đối với NĐT trên SGDV. Còn vận hành SGDV như thế nào phải là một tổ chức trung gian. Điều này đảm bảo SGDV vận hành một cách khách quan, trung thực chịu sự giám sát của nhiều bên. Theo thông lệ thế giới, SGDV nên là một pháp nhân, hoàn toàn độc lập với ngân hàng để tránh rủi ro mang tính hệ thống. Thông lệ này cũng giống như việc tách bạch giữa ngân hàng thương mại và ngân hàng đầu tư.
Một chuyên gia tài chính cho rằng, cần tôn trọng thực tế ngân hàng thương mại bắt tay với tổ chức kinh doanh vàng để thành lập, vận hành SGDV. Điều này không chỉ phù hợp với yêu cầu của kinh doanh vàng tài khoản (ký quỹ giao dịch, thanh khoản vàng vật chất, khớp lệnh giao dịch…), mà còn chia sẻ rủi ro trong góp vốn kinh doanh giữa các bên. Mặt khác, nó cũng tạo ra sự yên tâm cho NĐT (khi có sự giám sát của nhiều bên trong vận hành SGDV), quyền lợi NĐT được đảm bảo.
Lãnh đạo một SGDV có địa chỉ tại phía Nam cho rằng, để quản lý ngành kinh doanh này, NHNN cần nghiên cứu sâu để có thể đưa ra những quy định pháp lý vững chắc, mà không phải thay đổi nhiều trong thời gian ngắn. Với 20 SGDV đang hoạt động, chiếu theo quy định mới, sẽ co lại còn khoảng 5 - 6 SGDV. Do đó, không ít SGDV đang hồi hộp về số phận của mình. Chưa biết phương án cuối của NHNN ra sao, nhưng điều dễ nhận thấy là khi tập trung số lượng lớn NĐT vào một vài SGDV, không ai dám chắc hoạt động phục vụ NĐT sẽ tốt hơn và không có tiêu cực trong quá trình giao dịch.
