Giá dầu tăng vọt, nguồn cung khan hiếm và việc gần như toàn bộ hoạt động vận tải hàng không ở Trung Đông bị đình trệ đã dẫn đến sự sụt giảm nhu cầu với tốc độ và mức độ nghiêm trọng chưa từng có.
Theo IEA, xung đột đã dẫn đến sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử và mức tăng giá hàng tháng lớn nhất từ trước đến nay trong tháng 3. Trong đó, nhu cầu dầu mỏ toàn cầu đã giảm 3,4% trong tháng 3 và dự kiến sẽ tiếp tục giảm 1,1% trong tháng 4 xuống còn 100,4 triệu thùng mỗi ngày, mức thấp nhất trong hơn ba năm.
Trong khi vẫn còn nhiều bất ổn xung quanh triển vọng hàng năm về cán cân dầu mỏ toàn cầu, với nhiều yếu tố phụ thuộc vào việc eo biển Hormuz có sớm mở cửa trở lại hay không, IEA cho biết nhu cầu dầu mỏ năm 2026 nhìn chung được dự báo sẽ suy giảm.
Đây sẽ là lần giảm hàng năm đầu tiên - không tính đến đại dịch Covid - kể từ khi nền kinh tế toàn cầu đóng băng vào năm 2009, trong cuộc suy thoái kinh tế lớn nhất kể từ Đại suy thoái.
IEA cho biết, trong khi sự sụt giảm ban đầu về nhu cầu tập trung vào Trung Đông và châu Á - hai khu vực bị ảnh hưởng trực tiếp nhất bởi sự sụt giảm mạnh nguồn cung qua eo biển - các nước phương Tây cần chuẩn bị cho tình trạng thiếu hụt lan rộng.
“Ban đầu, mức giảm mạnh nhất trong nhu cầu sử dụng dầu đến từ Trung Đông và châu Á Thái Bình Dương, chủ yếu là đối với naphtha, LPG và nhiên liệu máy bay. Tuy nhiên, sự sụt giảm nhu cầu sẽ lan rộng khi tình trạng khan hiếm và giá cả cao hơn tiếp diễn”, báo cáo cho biết.
Việc vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz đã bị đình trệ kể từ khi xung đột bùng nổ vào cuối tháng 2. Mặc dù nhu cầu thấp hơn đang giúp bù đắp một phần nguồn cung bị mất do xung đột, nhưng sự thiếu hụt ngắn hạn trên thị trường là rất lớn, với khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày sản lượng bị gián đoạn.
IEA đã giúp điều phối việc giải phóng kỷ lục 400 triệu thùng dầu dự trữ chiến lược để giúp bù đắp sản lượng bị mất từ vùng Vịnh, trong khi các thùng dầu thuộc sở hữu thương mại bổ sung cũng đã được bán ra.
Theo IEA, hơn 205 triệu thùng dầu - tương đương với khoảng 2 ngày nhu cầu dầu toàn cầu - đã được lấy từ kho dự trữ bên ngoài vùng Vịnh kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu. Tuy nhiên, tổng lượng tồn kho dầu toàn cầu giảm ít hơn, chỉ giảm 85 triệu thùng, nhưng phần lớn sự chênh lệch này là do lượng dầu bị ứ đọng tại khu vực Vịnh và không thể tiếp cận thị trường thế giới.
Theo dữ liệu của IEA, cuộc xung đột đã gây ra sự sụt giảm mạnh trong lượng dầu giao hàng toàn cầu trong tháng 3, giảm 800.000 thùng/ngày so với năm ngoái. Dự kiến lượng dầu giao hàng sẽ giảm 2,3 triệu thùng/ngày trong tháng 4, mức giảm hàng tháng lớn nhất kể từ đầu năm 2021.
Iran đã ngăn chặn việc đi lại tự do qua eo biển Hormuz kể từ ngày 28/2 và vào ngày 13/4, Mỹ đã bắt đầu phong tỏa eo biển và hạn chế cả việc bán dầu của Iran.
Nếu xung đột kết thúc và eo biển được mở cửa trở lại tương đối nhanh chóng, thị trường dầu toàn cầu vẫn có thể kết thúc năm 2026 với lượng cung dư thừa nhỏ so với sản lượng, mặc dù con số này thấp hơn nhiều so với dự đoán trước khi xung đột xảy ra.
Theo ước tính mới nhất của IEA, nguồn cung dư thừa trên toàn cầu trung bình sẽ dưới 500.000 thùng/ngày vào năm 2026. Chỉ một tháng trước, con số được ước tính là 2,4 triệu thùng/ngày.
