Một đoàn tàu chở container trên tuyến Hà Nội - Đồng Đăng hiện hữu.
Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông báo số 200/TB-BXD về kết luận của Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy tại cuộc họp nghe báo cáo đầu kỳ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng diễn ra ngày 28/4/2026.
Theo đó, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy yêu cầu Ban quản lý dự án đường sắt và đơn vị tư vấn tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại cuộc họp để cập nhật, bổ sung, hoàn thiện báo cáo giữa kỳ Dự án.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng lưu ý phạm vi nghiên cứu phải được đặt trong tổng thể mối quan hệ với hệ thống giao thông vận tải trên hành lang và mạng lưới đường sắt khu vực đầu mối TP. Hà Nội, đồng thời xác định rõ phạm vi đầu tư nhằm tránh chồng lấn với Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Ban quản lý dự án đường sắt và đơn vị tư vấn được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện công tác điều tra, khảo sát, cập nhật số liệu phục vụ nghiên cứu Dự án, đặc biệt là công tác dự báo nhu cầu giao thông, chi phí vận tải, chủng loại hàng hóa chuyên chở và phân bổ thị phần vận tải giữa các phương thức nhằm làm cơ sở khoa học xác định quy mô, hiệu quả và lộ trình đầu tư.
Đáng chú ý, lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu phân tích, đánh giá kỹ lưỡng giữa phương án xây mới và phương án nâng cấp tuyến đường sắt hiện hữu trên cơ sở lượng hóa cụ thể các yếu tố như chi phí đầu tư, chi phí bảo trì, diện tích đất chiếm dụng, tác động đến dân cư dọc tuyến, khả năng tận dụng hạ tầng hiện có và nguy cơ đứt gãy chuỗi vận tải trong quá trình thi công.
“Việc lựa chọn kịch bản tối ưu phải được chứng minh bằng cơ sở khoa học thuyết phục, kết hợp với các luận cứ rõ ràng, chặt chẽ”, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy nhấn mạnh.
Về định hướng kỹ thuật, lãnh đạo Bộ Xây dựng cơ bản thống nhất áp dụng tốc độ thiết kế 160 km/h, đồng thời xem xét dự phòng khai thác ở tốc độ 200 km/h; tổ chức chạy hỗn hợp tàu khách và tàu hàng nhằm đồng bộ tiêu chuẩn với các tuyến đường sắt kết nối Trung Quốc.
Đối với hướng tuyến, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy cơ bản thống nhất trên cơ sở đã có sự đồng thuận của các địa phương. Tuy nhiên, chủ đầu tư và đơn vị tư vấn được yêu cầu rà soát kỹ bản đồ địa chất, đặc biệt là các đới đứt gãy để hạn chế rủi ro kỹ thuật và tránh lãng phí đầu tư.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng yêu cầu việc xác định chức năng, quy mô từng ga đường sắt như ga kỹ thuật, ga liên vận quốc tế, ga biên giới phải bám sát kết quả dự báo nhu cầu vận tải; đồng thời mặt bằng tổng thể các ga phải thể hiện đầy đủ các phân khu chức năng và kết nối giao thông đối ngoại.
Đối với các tuyến đường sắt chuyên dùng kết nối cảng cạn, khu công nghiệp, Bộ Xây dựng yêu cầu nghiên cứu cụ thể về vị trí, phương án kết nối kỹ thuật trên cơ sở nhu cầu thực tế của địa phương và doanh nghiệp.
Về tổ chức vận tải và quản lý khai thác, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy yêu cầu bổ sung thành một chương riêng trong hồ sơ nghiên cứu, trong đó phương án tổ chức chạy tàu phải gắn với lộ trình hình thành mạng lưới đường sắt khu vực đầu mối TP. Hà Nội.
Bên cạnh đó, tổng mức đầu tư Dự án phải được rà soát kỹ lưỡng theo hướng tính đúng, tính đủ, đồng thời tham khảo, phân tích các công trình tương tự để làm cơ sở xác định chi phí.
Về tổ chức thực hiện, Bộ Xây dựng giao Vụ Hợp tác quốc tế chủ trì, phối hợp với Cục Đường sắt Việt Nam làm việc với phía Trung Quốc để thống nhất phương án, vị trí đấu nối ray tại khu vực biên giới nhằm bảo đảm tính đồng bộ kỹ thuật và khả thi trong vận hành liên vận quốc tế.
“Ban quản lý dự án đường sắt chỉ đạo đơn vị tư vấn khẩn trương hoàn thiện hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án, trình Bộ Xây dựng trước ngày 18/5/2026. Vụ Kế hoạch - Tài chính được giao chủ trì rà soát toàn bộ hồ sơ tư vấn, báo cáo lãnh đạo Bộ trước ngày 28/5/2026 để xem xét tổ chức họp báo cáo giữa kỳ Dự án”, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy yêu cầu.
Theo nghiên cứu sơ bộ, tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng có điểm đầu tại ga Bằng Tường Đông trên tuyến đường sắt tốc độ cao Nam Ninh - Bằng Tường (Trung Quốc) và điểm cuối tại ga Gia Lâm, TP. Hà Nội. Sau khi vượt qua biên giới Trung Quốc - Việt Nam, tuyến đi qua địa bàn tỉnh Lạng Sơn và tỉnh Bắc Ninh trước khi kết nối vào ga Gia Lâm. Điểm nối ray được bố trí tại khu vực biên giới hai nước.
Tổng chiều dài chính tuyến trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam khoảng 146,92 km, trong đó chiều dài cầu khoảng 31,93 km, hầm khoảng 9,8 km, chiếm tỷ lệ khoảng 28,4%; toàn tuyến dự kiến bố trí 11 ga. Tuyến được thiết kế theo khổ đường 1.435 mm, cấp I, khai thác hỗn hợp tàu khách và tàu hàng.
Việc đầu tư 3 tuyến đường sắt gồm Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; Hà Nội - Đồng Đăng; và Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái sẽ tạo kết nối liền mạch giữa hệ thống đường sắt Việt Nam và Trung Quốc, qua đó đặt nền tảng hình thành mạng lưới đường sắt liên thông giữa ASEAN và Trung Quốc.
Đặc biệt, cả 3 tuyến đều có thể mở rộng kết nối tới châu Âu, tạo điều kiện tổ chức các đoàn tàu liên vận “Việt - Trung - Âu”, góp phần thúc đẩy lưu chuyển hàng hóa, hành khách và tăng cường năng lực logistics xuyên biên giới.
Trong bối cảnh nhiều tuyến hàng hải quốc tế tiếp tục đối mặt với rủi ro và chi phí gia tăng do biến động địa chính trị, đường sắt đang được xem là một phương thức vận tải thay thế an toàn, ổn định và có tính kết nối dài hạn cao.
