Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm – thước đo quan trọng cho chi phí vay vốn và giá tài sản toàn cầu – đã tăng lên 5,34%, mức cao nhất kể từ năm 2002, sau khi ghi nhận mức tăng theo quý lớn nhất trong thế kỷ này trong quý III vừa qua.
Xu hướng này đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu do chi phí năng lượng leo thang thúc đẩy lạm phát, đồng thời sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và việc xây dựng các trung tâm dữ liệu làm gia tăng kỳ vọng về tăng trưởng kinh tế cũng như mức lãi suất ngắn hạn trong tương lai.
Lãi suất cao hơn làm tăng chi phí tài chính cho các doanh nghiệp và hộ gia đình, đồng thời buộc chính phủ phải chi nhiều hơn cho việc trả lãi, từ đó thu hẹp nguồn lực dành cho các mục đích khác.
Trong đó, trái phiếu của các quốc gia có nợ công cao đang bị bán tháo mạnh hơn cả.
Trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm vừa trải qua quý tồi tệ nhất kể từ năm 1987, với lợi suất của loại trái phiếu này đã tăng thêm 10 điểm cơ bản trong ngày 1/10 lên mức 4,96%, tiến sát mốc tâm lý quan trọng 5%.
"Trái phiếu chính phủ Pháp đang bị bán mạnh do đây là thời điểm thảo luận ngân sách và tình hình đang trở nên phức tạp. Trái phiếu Ý cũng có diễn biến tương tự”, Giám đốc chiến lược vĩ mô khu vực EMEA tại State Street nhận định.
Một dấu hiệu khác cho thấy lo ngại về nước Pháp là phần bù rủi ro vỡ nợ đối với trái phiếu nước này đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2013.
Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 30 năm cũng đã vượt mốc 6%, mức cao nhất kể từ năm 1998.
Tại Nhật Bản, lợi suất trái phiếu chính phủ đã ghi nhận quý thứ năm liên tiếp tăng ở mức hai chữ số, một diễn biến chưa từng có.
“Đợt giảm giá của trái phiếu Kho bạc Mỹ là điều tất yếu phải xảy ra… Chúng ta đã duy trì một trạng thái cân bằng không ổn định, trong đó lạm phát cơ bản ở mức cao không bền vững”, Andrew Lilley, Trưởng bộ phận chiến lược lãi suất tại Barrenjoey nhận định.
Những kỳ vọng trước đó về việc cắt giảm lãi suất tại Mỹ trong năm nay đã nhanh chóng bị đảo ngược. Sau đợt tăng lãi suất vào tháng trước, thị trường đang dự báo Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ có thêm ít nhất ba đợt tăng lãi suất nữa trước giữa năm 2027.
Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã tăng lãi suất hai lần trong năm nay và thị trường đang định giá cho ba đợt tăng nữa, mỗi đợt 25 điểm cơ bản từ nay đến giữa năm sau.
“Lợi suất trái phiếu cao hơn có thể sẽ trở thành trạng thái bình thường mới, và các thị trường tài chính đang trong quá trình xác định mức nào sẽ trở thành mốc tham chiếu dài hạn mới. Vì vậy, một số liệu lạm phát đơn lẻ cao hoặc thấp hơn đôi chút so với dự kiến sẽ không thể tự nó giúp thị trường lấy lại trạng thái ổn định. Đây là điều kiện cần, nhưng khó có thể là điều kiện đủ để đưa lợi suất nhanh chóng trở lại mức thấp hơn”, Fred Neumann, chuyên gia kinh tế châu Á của HSBC cho biết.
Các nhà phân tích cho biết dường như không có tác nhân cụ thể nào châm ngòi cho biến động mới nhất trên thị trường trái phiếu, khi giá dầu vẫn tương đối ổn định ở mức trên 100 USD/thùng và không có dữ liệu kinh tế mới nào gây hoang mang cho thị trường.
"Chúng ta đã chứng kiến đợt bán tháo trái phiếu kéo dài, diễn biến này có sự tương quan với giá dầu cũng như các dữ liệu kinh tế mạnh mẽ của Mỹ. Hiện không có đủ người mua trái phiếu và điều đó đang gây bất lợi", Rory McPherson, Trưởng bộ phận chiến lược thị trường tại Wren Sterling cho biết.
Theo Viện Tài chính Quốc tế (IIF), các nền kinh tế lớn hiện chi cho chi phí lãi vay nhiều hơn số tiền toàn cầu đầu tư vào bất kỳ lĩnh vực nào trong số các mảng: trí tuệ nhân tạo (AI), quốc phòng hoặc năng lượng sạch.
Lợi suất trái phiếu cũng tạo ra những tác động lan tỏa trên thị trường. Lợi suất cao hơn có thể khiến cổ phiếu trở nên kém hấp dẫn hơn, mặc dù kết quả kinh doanh khả quan cho đến nay vẫn giúp nhiều thị trường cổ phiếu duy trì đà tăng giá. Ngoài ra, một số nhà đầu tư tổ chức, chẳng hạn như các quỹ phòng hộ hoạt động trên nhiều thị trường cũng có thể chịu áp lực.
