Hôm thứ Ba (1/9), lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản đã tăng tới 6 điểm cơ bản lên 3% và đạt mức cao nhất kể từ năm 1996. Cùng thời điểm năm 2025, lợi suất chỉ bằng một nửa mức này, cho thấy tốc độ của sự thay đổi đang ảnh hưởng đến nền kinh tế Nhật Bản và thị trường tài chính toàn cầu.
Động lực thị trường trái phiếu của nước này đã thay đổi đáng kể kể từ khi Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BOJ) chấm dứt chính sách lãi suất âm cuối cùng trên thế giới vào năm 2024.
Giá trái phiếu trước đây gần như chịu sự chi phối của BOJ, nhưng hiện được quyết định nhiều hơn bởi các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Họ dựa vào triển vọng lạm phát, tăng trưởng kinh tế và mức độ rủi ro, lợi nhuận của trái phiếu chính phủ so với các tài sản khác để quyết định mua bán, thay vì chủ yếu dựa vào chính sách của BOJ.
Wee Khoon Chong, chiến lược gia thị trường châu Á Thái Bình Dương cấp cao tại BNY cho biết: “Lợi suất tăng sẽ đè nặng lên danh mục đầu tư hiện tại thông qua các khoản lỗ theo giá thị trường nhưng cũng tạo ra điểm vào lệnh hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư có thu nhập cố định. Trái phiếu chính phủ Nhật Bản một lần nữa trở thành một lựa chọn phân bổ đáng tin cậy”.
Trong khi BOJ vẫn nắm giữ một lượng lớn trái phiếu chính phủ Nhật Bản, lợi suất cao hơn đang khuyến khích các tổ chức Nhật Bản mua nhiều hơn và các quỹ toàn cầu ngày càng trở thành nhà đầu tư tích cực trên thị trường. Nhà đầu tư nước ngoài hiện chiếm khoảng 2/3 tổng giao dịch tiền mặt trái phiếu chính phủ Nhật Bản hàng tháng, tăng mạnh từ mức 12% vào năm 2009.
Tất cả điều này đang xảy ra khi lợi suất trái phiếu tăng cao trên toàn thế giới khi giá dầu tăng gây lo ngại về lạm phát và các nhà đầu tư tăng kỳ vọng rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tăng lãi suất, gây ra biến động ở Nhật Bản.
Lợi suất của chỉ số trái phiếu chính phủ toàn cầu do Bloomberg theo dõi tăng phiên thứ tư liên tiếp vào ngày 31/8 lên 3,72%, mức cao nhất kể từ giữa năm 2008.
Lợi suất trái phiếu tăng tại Nhật Bản cũng phản ánh sự phục hồi chung của nền kinh tế từng trì trệ, khi nền kinh tế này đang chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ về lợi nhuận doanh nghiệp cũng như mức lương. Đối với chính phủ, thách thức đặt ra là phải đảm bảo đà tăng trưởng này mang lại nguồn thu thuế đủ lớn để bù đắp chi phí huy động vốn đang gia tăng do lợi suất trái phiếu tăng cao.
Trong bối cảnh này, Bộ Tài chính Nhật Bản đang đề nghị mức kỷ lục 36.600 tỷ yên (230 tỷ USD) cho chi phí trả nợ trong dự toán ngân sách ban đầu cho tài khóa tới.
Chính quyền Thủ tướng Sanae Takaichi được cho là ủng hộ việc tăng lãi suất trong thời gian ngắn nhằm đối phó với tình trạng đồng yên suy yếu kéo dài. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng tăng áp lực lên BOJ để thực hiện các bước tiếp theo về chính sách tiền tệ.
Những lo ngại về tình hình tài khóa nói chung cũng đang góp phần đẩy lợi suất trái phiếu gia tăng. Thủ tướng Takaichi đã công bố kế hoạch chi tiêu chưa từng có nhằm tái định hình nền kinh tế Nhật Bản, nhưng chính phủ vẫn chưa làm rõ cách tài trợ cho việc giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm. Khi lợi suất tăng, các nhà đầu tư cũng ngày càng nhạy cảm với khả năng chính phủ phải vay thêm.
“Một số nhà đầu tư trái phiếu có thể đã cho rằng mức lợi suất hiện tại đủ hấp dẫn để bắt đầu mua vào, nhưng nhiều nhà đầu tư khác vẫn đang cho rằng lợi suất sẽ còn tăng hơn nữa. Ngoài ra, những lo ngại về tài khóa có thể khiến đồng yên tiếp tục suy yếu, vì vậy tôi cho rằng dòng vốn hồi hương đáng kể vẫn chưa xảy ra trong thời gian tới”, Hiroshi Namioka, chiến lược gia trưởng tại T&D Asset Management nhận định.
