Giao dịch được phép, thanh toán nội địa vẫn bị cấm
Đạo luật mới về tiền kỹ thuật số và quyền kỹ thuật số có hiệu lực từ 1/9/2026 được xem là khung quản lý toàn diện đầu tiên của Nga dành cho thị trường tài sản mã hóa. Văn bản đưa hoạt động phát hành, lưu ký, hạch toán và giao dịch tài sản mã hóa vào một hệ thống quản lý chung; đồng thời xác định rõ vai trò của sàn giao dịch, công ty môi giới, tổ chức lưu ký, đơn vị thanh toán bù trừ và nhà đầu tư.
Thay đổi quan trọng nhất là Nga chuyển hoạt động giao dịch tài sản mã hóa từ vùng pháp lý chưa đầy đủ sang mô hình có cấp phép và giám sát. Tuy nhiên, đây không phải là sự công nhận Bitcoin như một loại tiền tệ sử dụng tự do. Luật tiếp tục cấm dùng tiền mã hóa và “quyền kỹ thuật số” để thanh toán hàng hóa hoặc dịch vụ trong lãnh thổ Nga, đồng thời cấm quảng cáo các hình thức thanh toán bằng tài sản mã hóa.
Nói đơn giản, người dân có thể mua, bán hoặc nắm giữ tài sản mã hóa theo quy định, nhưng không thể dùng Bitcoin để trả tiền tại cửa hàng, thanh toán hóa đơn hay thay thế đồng ruble trong giao dịch nội địa. Cách tiếp cận này cho thấy Nga muốn quản lý tài sản mã hóa như một loại tài sản đầu tư và công cụ giao dịch, thay vì một đồng tiền song song với ruble.
Việc tách bạch giữa quyền giao dịch và quyền thanh toán cho thấy Nga đang mở đường cho thị trường đầu tư có kiểm soát, trong khi vẫn bảo vệ vai trò trung tâm của đồng ruble trong thanh toán nội địa.
Điều kiện để nhà đầu tư tham gia thị trường
Khung mới chia người tham gia thành hai nhóm: nhà đầu tư không chuyên và nhà đầu tư đủ điều kiện. Nhà đầu tư không chuyên là người dân thông thường, chưa đạt các tiêu chí chuyên môn hoặc kinh nghiệm theo quy định. Nhóm này được mua các đồng tiền mã hóa có tính thanh khoản cao thông qua trung gian được cấp phép, nhưng bị giới hạn tối đa 300.000 ruble mỗi năm tại mỗi đơn vị trung gian, tương đương khoảng 3.700–3.800 USD.
“Thanh khoản cao” có thể hiểu đơn giản là loại tài sản có lượng mua bán lớn, dễ mua và bán hơn, ít rủi ro bị kẹt lệnh hơn các token nhỏ. Danh sách các tài sản đủ điều kiện sẽ do cơ quan quản lý công bố. Cả nhà đầu tư không chuyên lẫn nhà đầu tư đủ điều kiện đều phải hoàn thành bài kiểm tra đánh giá mức độ hiểu biết về rủi ro của tài sản mã hóa.
Nhà đầu tư đủ điều kiện, thường là người đáp ứng yêu cầu về kinh nghiệm hoặc lịch sử giao dịch, có phạm vi tiếp cận rộng hơn và không bị giới hạn giá trị mua theo cùng cách như nhà đầu tư nhỏ lẻ. Tuy nhiên, họ vẫn phải vượt qua bài kiểm tra phù hợp do cơ quan quản lý yêu cầu.
Luật cũng đưa ra cơ chế bảo vệ pháp lý đáng chú ý: người sở hữu tài sản mã hóa được quyền yêu cầu tòa án bảo vệ tài sản, không phụ thuộc vào việc họ đã khai báo tài sản đó trước hay chưa. Đây là điểm quan trọng vì trước đây việc xác lập và bảo vệ quyền đối với tài sản mã hóa trong tranh chấp dân sự thường gặp nhiều khoảng trống.
Sàn giao dịch vào khuôn khổ, tài sản mã hóa được mở cho thương mại quốc tế
Luật mới yêu cầu các sàn giao dịch, công ty môi giới, tổ chức lưu ký và các đơn vị cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải hoạt động trong hệ thống được đăng ký hoặc cấp phép. Sàn muốn được đưa vào danh sách đặc biệt phải có vốn chủ sở hữu tối thiểu 15 triệu ruble, tương đương khoảng 185.000–187.000 USD, và phải tham gia một tổ chức tự quản của thị trường tài chính.
Các nền tảng đang hoạt động được dành thời gian chuyển tiếp để hoàn tất đăng ký và đáp ứng tiêu chuẩn mới. Các báo cáo công bố cho thấy mốc chuyển tiếp được áp dụng khác nhau đối với từng nhóm quy định, nhưng khung chung hướng tới việc đưa hoạt động giao dịch vào hệ thống được quản lý đầy đủ trong năm 2027. Sau giai đoạn này, ngân hàng có thể phải từ chối những giao dịch bị nghi thực hiện thông qua đơn vị không tuân thủ khung pháp lý.
Ngân hàng Trung ương Nga được trao vai trò trung tâm trong mô hình này. Cơ quan này sẽ xác định loại tài sản nào được phép chào bán qua trung gian được cấp phép và ban hành các quy định chi tiết để khung luật vận hành. Theo ông Olga Goncharova, người đứng đầu Trung tâm Chuyên gia về Tài sản Tài chính Số và Tiền kỹ thuật số thuộc Hiệp hội Ngân hàng Nga, luật chỉ là điểm bắt đầu; để thị trường vận hành thực tế, cộng đồng ngân hàng và Ngân hàng Trung ương Nga còn phải xây dựng nhiều cơ chế triển khai. Bà cho biết cơ quan quản lý dự kiến ban hành khoảng 80 văn bản hướng dẫn tiếp theo.
Một điểm khác biệt quan trọng nằm ở giao dịch xuyên biên giới. Trong khi cấm tài sản mã hóa làm phương tiện thanh toán trong nước, Nga lại cho phép sử dụng tài sản mã hóa trong một số giao dịch thương mại quốc tế giữa chủ thể cư trú và không cư trú. Các ngoại lệ cũng bao gồm một số giao dịch liên quan đến tiền đào được và hoạt động trên nền tảng tài sản số.
Khung pháp lý mới đánh dấu thay đổi lớn trong cách Nga tiếp cận thị trường tài sản mã hóa. Nhưng với nhà đầu tư, đây không phải câu chuyện tự do tham gia mà là thị trường được mở có điều kiện: chỉ giao dịch qua đơn vị đủ chuẩn, chỉ một số tài sản được phép tiếp cận rộng rãi, và nhà đầu tư nhỏ lẻ bị giới hạn quy mô mua. Từ ngày 1/9/2026, thị trường tài sản mã hóa tại Nga sẽ bước gần hơn vào hệ thống tài chính chính thức dưới sự quản lý chặt chẽ của cơ quan chức năng.
