Nhiều doanh nghiệp tìm cách tái cơ cấu nợ

Lãi suất neo cao, áp lực đảo nợ

Áp lực thanh khoản trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã giảm đáng kể so với giai đoạn cao điểm, song rủi ro đáo hạn vẫn là vấn đề cần theo dõi trong những tháng cuối năm 2026. Công ty Chứng khoán BIDV (BSC) nhận định, giai đoạn này sẽ có nhiều lô trái phiếu được gia hạn 2 năm kể từ sau khủng hoảng trái phiếu năm 2022, cùng với một số khoản nợ lớn của các tập đoàn bước vào kỳ đáo hạn.

Về mặt bằng lãi suất, BSC cho rằng, trong 5 tháng đầu năm 2026, tình trạng thiếu thanh khoản mang tính cấu trúc khiến các ngân hàng thương mại tăng mạnh lãi suất huy động để bảo đảm nguồn vốn. Theo dự báo, lãi suất có thể đi ngang trong phần còn lại của năm, nhưng trên nền cao hiện tại.

Ghi nhận trên thị trường cho thấy, một số ngân hàng thương mại đang đẩy mạnh huy động vốn. Nhóm ngân hàng Big4 đã xuất hiện mức lãi suất kỳ hạn 1 năm trên 8%/năm, trong khi tại một số ngân hàng thương mại, lãi suất dành cho khách hàng ưu tiên có thể lên tới 9,1-9,2%/năm.

Mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao tạo thêm áp lực lên doanh nghiệp, đặc biệt với những khoản vay ngắn hạn sắp đáo hạn. Báo cáo tài chính quý II/2026 cho thấy, nhóm doanh nghiệp bán lẻ và phân phối sản phẩm ICT đang sử dụng đòn bẩy tương đối cao, với tỷ trọng lớn là nợ vay ngắn hạn.

Tại Tổng công ty cổ phần Dịch vụ Tổng hợp Dầu khí (Petrosetco, mã PET), tính đến ngày 30/6/2026, tổng nợ vay ngắn hạn lên tới 6.805,2 tỷ đồng, tương đương 240,6% vốn chủ sở hữu, cao hơn đáng kể mức trung bình ngành 114%. Trong khi đó, Petrosetco sở hữu lượng tiền mặt 4.623,7 tỷ đồng, chiếm 33,2% tổng tài sản.

Theo thuyết minh báo cáo tài chính, các khoản vay của Petrosetco được phân bổ tại nhiều ngân hàng thương mại nhà nước và tư nhân. Trong nửa đầu năm 2026, dù dư nợ vay giảm nhẹ, chi phí tài chính của doanh nghiệp tăng mạnh, từ 92,5 tỷ đồng lên 211,4 tỷ đồng.

Tại Công ty cổ phần Thế giới Số (Digiworld, mã DGW), cuối quý II/2026, nợ vay ngắn hạn tăng 315,3 tỷ đồng so với đầu năm, lên 3.214,5 tỷ đồng, tương đương 85,5% vốn chủ sở hữu.

Nhiều khoản vay của Digiworld lần lượt đáo hạn từ tháng 8 đến tháng 10/2026. Cụ thể, khoản vay 1.525 tỷ đồng tại Vietcombank đáo hạn ngày 20/9/2026, với lãi suất 7,1-7,9%/năm; khoản vay 733,9 tỷ đồng tại HSBC Việt Nam đáo hạn ngày 22/10/2026, lãi suất 6,6-7%/năm; khoản vay 505,7 tỷ đồng tại ANZ Việt Nam đáo hạn ngày 20/8/2026, lãi suất 7-7,5%/năm. Ngoài ra, một số khoản vay khác lần lượt đáo hạn trong tháng 9.

Việc nhiều khoản vay tập trung trong thời gian ngắn khiến Digiworld đứng trước nhu cầu tái cấp vốn trong bối cảnh mặt bằng lãi suất đã cao hơn. Nếu các khoản vay được gia hạn hoặc thay thế bằng nguồn vốn mới với chi phí cao hơn, áp lực chi phí tài chính có thể tiếp tục gia tăng.

Doanh nghiệp tìm cách đảo nợ

Dòng tiền mới đang được sử dụng ngày càng nhiều để xử lý các nghĩa vụ tài chính hiện hữu, thay vì dành chủ yếu cho các dự án đầu tư mới.

Áp lực nợ vay đang hiện hữu ở nhiều lĩnh vực khi thanh khoản thị trường chứng khoán chưa thực sự ổn định, thị trường bất động sản vẫn trầm lắng và chi phí vốn duy trì ở mức cao. Để giảm áp lực tài chính, các doanh nghiệp niêm yết đang sử dụng nhiều giải pháp để bổ sung dòng tiền.

Tại Tổng công ty 36 - CTCP (mã G36), doanh nghiệp đã ký hợp đồng vay 252 tỷ đồng với ông Nguyễn Đăng Hùng, em trai Chủ tịch Hội đồng quản trị Nguyễn Đăng Giáp. Khoản vay có thời hạn 1 tháng, lãi suất 9,4%/năm và được sử dụng cho hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Tại ngày 30/6/2026, Tổng công ty 36 ghi nhận tổng nợ vay 924,7 tỷ đồng, tương đương 84,4% vốn chủ sở hữu. Khoản vay ngắn hạn từ cá nhân có liên quan là một trong những giải pháp doanh nghiệp sử dụng để bổ sung thanh khoản.

Một hướng khác là phát hành trái phiếu để cơ cấu lại các khoản nợ hiện hữu. Tại Công ty cổ phần Container Việt Nam (Viconship, mã VSC), doanh nghiệp đã thông qua phương án phát hành 500 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ. Đây là trái phiếu không chuyển đổi, không kèm chứng quyền, có tài sản bảo đảm, kỳ hạn 36 tháng và dự kiến phát hành trong quý III/2026. Toàn bộ số tiền huy động dự kiến được sử dụng để cơ cấu lại nợ.

Đến ngày 30/6/2026, tổng nợ vay của Viconship tăng 21% so với đầu năm (tương đương tăng thêm 1.129,9 tỷ đồng), lên mức 6.503,5 tỷ đồng, bằng 89,6% vốn chủ sở hữu - cao hơn mức trung bình ngành 27%. Trong đó, nợ vay ngắn hạn là 2.498,5 tỷ đồng, nợ vay dài hạn 4.005 tỷ đồng.

Đòn bẩy tăng nhanh cũng kéo theo chi phí vốn. Trong nửa đầu năm 2026, chi phí lãi vay của Viconship tăng 85,7 tỷ đồng, lên 264,9 tỷ đồng.

Những năm qua, Viconship liên tục gia tăng đầu tư để mở rộng quy mô hoạt động, trong đó có việc mua lại cảng Nam Hải Đình Vũ và góp vốn vào Công ty cổ phần Vận tải và Xếp dỡ Hải An (mã HAH) để mở rộng sang lĩnh vực vận tải. Khi quy mô đầu tư tăng nhanh hơn khả năng tạo dòng tiền, tái cơ cấu nguồn vốn trở thành một phần của bài toán tài chính.

Không chỉ vay và phát hành trái phiếu, một số doanh nghiệp đang sử dụng phương án tăng vốn cổ phần để trả nợ. Tại Công ty cổ phần Rau quả Thực phẩm An Giang (mã ANT), doanh nghiệp đang lấy ý kiến cổ đông về phương án chào bán 20 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 2:1,132, với giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Toàn bộ 200 tỷ đồng dự kiến huy động sẽ được sử dụng để trả nợ vay ngân hàng trong giai đoạn 2026-2027.

Đến ngày 30/6/2026, tổng nợ vay ngắn hạn và dài hạn của Rau quả Thực phẩm An Giang tăng 10,1% so với đầu năm, tương ứng 84,2 tỷ đồng, lên 917,8 tỷ đồng, tương đương 234,6% vốn chủ sở hữu. Trong đó, nợ vay ngắn hạn đạt 788 tỷ đồng và nợ vay dài hạn 129,8 tỷ đồng.

Tương tự, Công ty cổ phần Sản xuất và Đầu tư Hoàng Gia (Royal Invest JSC, mã RYG) sẽ chào bán 22,5 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 2:1, với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến huy động 225 tỷ đồng để trả nợ.

Cuối quý II/2026, tổng dư nợ của Royal Invest JSC tăng 5,9% so với đầu năm, tương ứng 98,8 tỷ đồng, lên 1.770,3 tỷ đồng, bằng 218,7% vốn chủ sở hữu. Trong đó, nợ vay ngắn hạn đạt 1.437,7 tỷ đồng và nợ vay dài hạn 332,6 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Nông sản Thực phẩm An Giang (Afiex, mã AFX) cũng lên kế hoạch chào bán 35 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, dự kiến huy động 350 tỷ đồng.

Theo kế hoạch, Afiex sẽ sử dụng 210 tỷ đồng để trả nợ vay ngân hàng và 140 tỷ đồng bổ sung vốn lưu động. Cuối quý II/2026, tổng nợ vay ngắn hạn và dài hạn của Afiex tăng 7,2% so với đầu năm, tương ứng 53,4 tỷ đồng, lên 791,3 tỷ đồng, bằng 145,1% vốn chủ sở hữu. Trong đó, nợ vay ngắn hạn lên tới 790,9 tỷ đồng, còn nợ vay dài hạn chỉ 0,44 tỷ đồng.

Những trường hợp trên cho thấy một điểm đáng chú ý trong hoạt động huy động vốn hiện nay: dòng tiền mới đang được sử dụng ngày càng nhiều để xử lý các nghĩa vụ tài chính hiện hữu, thay vì dành chủ yếu cho các dự án đầu tư mới.

Trong Báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026, Công ty Chứng khoán SSI lưu ý, lãi suất nhiều khả năng tiếp tục chịu áp lực tăng, phản ánh chênh lệch kéo dài giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Việc các chương trình ân hạn gốc vay mua nhà hết hiệu lực cũng có thể tiếp tục tạo sức ép lên thị trường bất động sản và hệ thống ngân hàng trong các tháng tới.

Trong bối cảnh đó, tái cơ cấu nợ có thể giúp doanh nghiệp kéo dài thời gian và giảm áp lực đáo hạn, nhưng chưa giải quyết được bài toán cốt lõi nếu dòng tiền từ hoạt động kinh doanh không cải thiện. Khi vốn mới chủ yếu được dùng để trả nợ cũ, bài toán lớn hơn nằm ở khả năng tạo ra dòng tiền đủ mạnh để doanh nghiệp từng bước thoát khỏi vòng xoáy đảo nợ.