Giá thực phẩm và xăng dầu giảm kéo CPI tháng 7/2026 giảm nhẹ. Ảnh: Đức Thanh
Áp lực lạm phát và bài toán điều hành
Mặt bằng giá tiêu dùng tiếp tục hạ nhiệt, với giá xăng dầu đang giảm theo giá nhiên liệu thế giới và giá lương thực, thực phẩm cũng giảm nhờ nguồn cung dồi dào. Thế nên, theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) tháng 7/2026 đã giảm 0,12% so với tháng trước, đưa CPI bình quân 7 tháng ước tăng 4,39% so với cùng kỳ năm trước.
Con số trên vẫn trong ngưỡng mục tiêu điều hành cả năm (4,5%). Bởi vậy, báo cáo tại Phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 7/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh: “Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát”.
Tuy vậy, khi đề cập những khó khăn, thách thức của nền kinh tế, Bộ trưởng chỉ ra rằng, dư địa điều hành lạm phát còn rất hạn chế, trong khi lạm phát thường có xu hướng tăng trong những tháng cuối năm và giá xăng dầu thế giới tiếp tục biến động khó lường.
Thực tế, mức tăng 4,39% của CPI bình quân 7 tháng đầu năm 2026 đã tiệm cận mục tiêu đề ra (4,5%). Với khoảng cách như vậy, dư địa kiểm soát lạm phát cả năm ở mức 4,5% là rất nhỏ.
Bên cạnh đó, còn nhiều yếu tố cho thấy, áp lực lạm phát trong thời gian tới có thể tiếp tục gia tăng, nhất là khi xung đột tại Trung Đông còn phức tạp, khiến giá dầu thế giới tiếp tục biến động, ảnh hưởng đến giá xăng dầu, hàng hóa, dịch vụ trong nước. Chưa kể, còn các yếu tố liên quan đến tâm lý, kỳ vọng lạm phát.
Trao đổi với báo giới mới đây, ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia kinh tế trưởng của ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam nhấn mạnh việc phải lưu ý về áp lực lạm phát, cũng như chuyện nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu và sự phụ thuộc đáng kể vào nguyên vật liệu đầu vào nhập khẩu.
Cùng với đó, theo báo cáo của Bộ Tài chính, việc đẩy mạnh đầu tư đang làm tăng nhu cầu và giá vật liệu xây dựng. Việc tăng lương cơ sở, cũng như tăng lương hưu, trợ cấp có thể làm tăng cầu tiêu dùng ở một số nhóm hàng, qua đó ảnh hưởng đến giá cả thị trường. Thêm vào đó, việc mở rộng tín dụng để thúc đẩy sản xuất và tăng trưởng có thể tạo áp lực cầu kéo, tác động đến việc kiểm soát lạm phát của nền kinh tế.
Không chỉ các cơ quan hoạch định chính sách của Việt Nam, các chuyên gia kinh tế trong và ngoài nước cũng đề cập những vấn đề liên quan đến áp lực lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam và coi đây là vấn đề cần được quan tâm trong thời gian tới. Trong đó, ông Vũ Bình Minh, CFA, Giám đốc Kinh doanh vốn và tiền tệ, Khối Thị trường vốn và Dịch vụ chứng khoán, HSBC Việt Nam nhắc tới 3 biến số vĩ mô cần theo sát, bao gồm cán cân thương mại, lạm phát và tỷ giá, đi cùng mặt bằng lãi suất.
Bên cạnh lạm phát, cán cân thương mại đúng là một vấn đề cần chú ý. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, 7 tháng đầu năm 2026, cán cân thương mại đã nhập siêu hơn 20 tỷ USD. Phát biểu tại Phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 7/2026, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng nhấn mạnh con số nhập siêu 3,6 tỷ USD của tháng 7/2026, cao hơn khá nhiều so với mức 2,64 tỷ USD của tháng 6/2026.
Theo lý giải của Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, nhập siêu chủ yếu là do biến động giá xăng dầu, linh kiện điện tử thế giới và doanh nghiệp tăng nhập khẩu tư liệu sản xuất.
Số liệu thống kê cho thấy, trong tổng kim ngạch nhập khẩu trên 340 tỷ USD của 7 tháng năm 2026, tăng 34,8% so với cùng kỳ năm trước, nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 319,95 tỷ USD, chiếm 94,1% (trong đó, nhóm hàng máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng chiếm 56,9%; nhóm hàng nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 37,2%; riêng nhóm xăng dầu, khí đốt đã nhập siêu khoảng 18 tỷ USD, tăng 38% so với cùng kỳ). Còn kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng vật phẩm tiêu dùng đạt 20,1 tỷ USD, chiếm 5,9%.
Như vậy, nhập khẩu là để chuẩn bị cho sản xuất và xuất khẩu. Nếu lượng máy móc, thiết bị và nguyên liệu nhập khẩu này được chuyển hóa thành năng lực sản xuất và giá trị gia tăng trong nước ở các quý tới, thì nhập siêu có thể được coi là “chi phí” cần thiết của một giai đoạn tăng trưởng mới.
“Tuy nhiên, nếu nhập khẩu chậm chuyển hóa thành hoạt động sản xuất - kinh doanh và xuất khẩu, thì sẽ ảnh hưởng tới tăng trưởng, thị trường ngoại hối, tỷ giá...”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết.
Nhìn trên góc độ này, câu chuyện với ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam không đơn thuần là lạm phát, mà còn là vấn đề nhập siêu, tỷ giá, lãi suất. Hiện tại, lãi suất ở Việt Nam vẫn có xu hướng tăng.
Ổn định hôm nay, dư địa cho ngày sau
Ổn định kinh tế vĩ mô là nền tảng quan trọng cho tăng trưởng kinh tế bền vững và lâu dài. Điều này đã được khẳng định lâu nay, đặc biệt trong bối cảnh dư địa điều hành kinh tế vĩ mô đang chịu nhiều áp lực.
Ngay cả khi quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng luôn nhấn mạnh việc tăng trưởng cao phải được đặt trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô.
Còn Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, khi phát biểu tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, từng ví tăng trưởng cao và bền vững như hai cánh của một con chim, gắn bó chặt chẽ, tương hỗ lẫn nhau. “Chúng ta chỉ có thể đạt được tăng trưởng cao trong một thời gian dài khi có nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và ngược lại”, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nói.
Phó thủ tướng nhấn mạnh, Chính phủ tiếp tục xác định ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết, là yếu tố nền tảng để đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, liên tục và ổn định.
Phát biểu tại Phiên họp báo thường kỳ Chính phủ tháng 7/2026 mới đây, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong cũng nói rằng, phải làm sao duy trì lạm phát trong mục tiêu đề ra. “Nếu tăng lương một mà tăng giá hai thì không có ý nghĩa”, Bộ trưởng Đặng Xuân Phong nói.
Đứng trên các góc độ này, ổn định kinh tế vĩ mô là yếu tố quan trọng và cần thiết. Thậm chí, trong bối cảnh hiện nay, để thu hút đầu tư nước ngoài cho phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực cho tăng trưởng 2 con số, yếu tố ổn định kinh tế vĩ mô cũng rất được các nhà đầu tư coi trọng. Kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô không chỉ để giữ ổn định giá cả, mà còn để củng cố niềm tin thị trường và tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững trong giai đoạn tới.
Để ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng, hai chính sách tiền tệ và tài khóa là rất quan trọng. Theo khẳng định của Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, thời gian tới, chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm, trọng điểm sẽ tiếp tục được áp dụng. Cùng với đó, các chính sách gia hạn, miễn giảm thuế phí sẽ tiếp tục được thực hiện, nhằm tạo thêm nguồn lực giúp người dân, doanh nghiệp có điều kiện kinh doanh, vốn, tài chính tốt hơn.
“Chúng tôi cũng sẽ điều chỉnh linh hoạt một số quy định về thuế xăng dầu, nhiên liệu bay phù hợp với diễn biến giá thế giới”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nói và cho biết, xăng dầu là mặt hàng ảnh hưởng nhiều đến các hoạt động của nền kinh tế và tác động đến giá cả. Do vậy, các chính sách đối với mặt hàng này sẽ tiếp tục được xem xét, điều hành phù hợp.
“Trong quá trình xảy ra xung đột ở Trung Đông, trước tình hình giá xăng dầu có biến động mạnh, ngân sách nhà nước đã ứng 8.000 tỷ đồng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu để sử dụng cho việc hỗ trợ giá các mặt hàng xăng dầu. Kết quả đã phát huy tác dụng rất tốt trong giai đoạn vừa qua”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nói.
Cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, Bộ Tài chính đang tiếp tục phối hợp với Bộ Công thương, các bộ, ngành có liên quan xây dựng các phương án giá, phương án thuế, phí, lệ phí liên quan để ứng phó với các kịch bản, nếu như có những biến động phức tạp và cần có giải pháp của Chính phủ nhằm giữ được ổn định kinh tế vĩ mô và lạm phát, bảo đảm các mục tiêu chung.
Trong khi đó, theo khẳng định của Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục bám sát diễn biến tình hình kinh tế thế giới cũng như trong nước để trong những tháng cuối năm điều hành chính sách tiền tệ một cách chủ động, linh hoạt và phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm vừa ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng, và giữ an toàn cho hệ thống các tổ chức tín dụng.
