"Đợt cải cách rất sâu rộng"
Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 do Văn phòng Chính phủ tổ chức tối 4/5, báo chí đã đặt câu hỏi với đại diện Chính phủ, đề nghị cho biết tiến độ cắt giảm thủ tục hành chính (TTHC), điều kiện kinh doanh theo Kết luận số 18 của Trung ương, cũng như phương án rà soát để bảo đảm việc cắt giảm đạt thực chất, không "mọc ra" thủ tục khác.
Trả lời câu hỏi này, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, tại phiên họp Chính phủ chiều 3/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thực hiện không quá 30 thủ tục hành chính ở cấp bộ, còn lại phân cấp cho địa phương; cắt giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024; phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện và 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Yêu cầu cơ bản phải hoàn thành trong tháng 4/2026.
Thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Tư pháp đã xây dựng kế hoạch và cùng các bộ, ngành triển khai rất khẩn trương, quyết liệt theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Chính phủ.
Kết quả, qua tổng hợp báo cáo của các bộ, ngành đến ngày 26/4/2026, Bộ Tư pháp cho biết, các bộ, ngành đã đề xuất các phương án cơ bản đạt mục tiêu theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp, đối với phương án thực thi cần điều chỉnh các Nghị định, sẽ áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 14 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để Chính phủ ban hành các nghị quyết theo thủ tục rút gọn để thực thi ngay.
Đối với phương án cần sửa đổi luật, sẽ áp dụng cơ chế đặc biệt giải quyết khó khăn vướng mắc theo Nghị quyết 206 của Quốc hội để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật và nghị quyết.
Đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Đến thời điểm này, Bộ Tư pháp đã thẩm định 3 Nghị quyết quy phạm theo Nghị quyết 206, do Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì soạn thảo, theo đúng yêu cầu, sẽ báo cáo Chính phủ xem xét thông qua vào ngày 5/5.
"Đây là nỗ lực rất lớn, có thể nói là một "chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc" xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo yêu cầu của Kết luận số 18 của Trung ương", ông Tịnh nói.
Cung cấp số liệu chi tiết về việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, hiện cấp Trung ương chỉ còn thực hiện 1.570 thủ tục hành chính, chiếm 32,1%, vượt chỉ tiêu mà Kết luận số 18 của Trung ương giao.
Hiện tại có 198 ngành nghề, các bộ ngành đã đề xuất phương án cắt giảm 60 ngành nghề, đạt 30,3%, đáp ứng yêu cầu Kết luận số 18 của Trung ương giao.
Theo 8 Nghị quyết đã ban hành, sẽ cắt giảm 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết; bãi bỏ 680 thủ tục hành chính; đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính; cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục hành chính, nâng tổng số thời gian giải quyết được cắt giảm là 51.419 ngày/97.020 ngày, đạt 52,9%, vượt chỉ tiêu đề ra; tiếp tục đề xuất cắt giảm chi phí thủ tục hành chính với ước tính hơn 23.000 tỷ đồng/năm.
"Theo hồ sơ mà 3 bộ trình Chính phủ ban hành Nghị quyết theo Nghị quyết 206, sẽ điều chỉnh gần 50 đạo luật để cắt giảm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 158 thủ tục hành chính, cùng nhiều nội dung đơn giản hóa khác", Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho hay.
Đồng thời, ông khẳng định, đây là đợt cải cách rất sâu rộng. Chỉ chưa đầy 1 tháng, chúng ta đã thực hiện được mục tiêu cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính và ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
 |
Toàn cảnh buổi họp báo |
Rõ chế tài để không "mọc ra" rào cản mới
Về câu hỏi "việc cắt giảm có thực chất hay không? Có tình trạng tới đây "mọc ra" các điều kiện kinh doanh mới, các thủ tục mới khác hay không?", Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, đây là vấn đề Thường trực Chính phủ chỉ đạo rất cụ thể, rõ ràng.
Theo đó, căn cứ vào tinh thần Kết luận 18 của Trung ương là triệt để chuyển đổi từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", tư duy cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện thủ tục hành chính hiện nay có sự khác biệt.
Bộ Tư pháp khi thẩm định các Nghị quyết quy phạm đều yêu cầu các bộ, ngành đồng thời với việc cắt giảm, bãi bỏ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và các thủ tục "tiền kiểm", thì phải có giải pháp thay thế để bảo đảm việc cắt giảm, đơn giản hóa khả thi, không phải chỉ trên số liệu.
Cụ thể, ông Tịnh cho hay, 8 Nghị quyết đã ban hành và 3 Nghị quyết tới đây sẽ được xây dựng theo hướng chuyển tư duy từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", cùng với quy định của pháp luật thực thi các phương án cải cách thủ tục hành chính thì các bộ, ngành sẽ phải quy định cụ thể các quy chuẩn, tiêu chuẩn về đầu tư kinh doanh dịch vụ.
Khi người dân và doanh nghiệp hội đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn đó thì được tự quyết định việc đầu tư kinh doanh mà không phải qua thủ tục cấp phép. Khi thực hiện mô hình kinh doanh như vậy, người dân và doanh nghiệp sẽ thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước. Căn cứ vào thông báo đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ "hậu kiểm".
"Chúng tôi cũng đề nghị gắn với phân cấp, phân quyền thì chức năng quản lý của bộ, ngành và ở cấp tỉnh sẽ phải gắn liền với cấp xã. Đây chính là yêu cầu tăng cường năng lực quản lý ở cơ sở, cấp chính quyền cơ sở", ông Tịnh nói.
Theo Thứ trưởng, các bộ ngành cũng đã đề xuất các giải pháp rất cụ thể. Ví dụ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa giải pháp thực hiện "hậu kiểm" là yêu cầu các chủ thể thực hiện sản xuất kinh doanh đầu tư tự điền thông tin ở trên Cổng thông tin điện tử của Bộ hoặc của cấp tỉnh, cấp xã. Sau khi có thông tin đầy đủ thì được thực hiện những hoạt động sản xuất, đầu tư kinh doanh dịch vụ.
Để thực thi tốt, tăng cường trách nhiệm thực thi, ông Tịnh cho rằng, pháp luật cũng phải có chế tài. Ví dụ, các chủ thể đăng ký, thông báo hoạt động theo phương án của mình thì phải trung thực và quy định pháp luật phải bảo đảm hội đủ điều kiện để đầu tư ngành nghề kinh doanh.
Nếu không đủ điều kiện, khi "hậu kiểm", cơ quan nhà nước phát hiện được sẽ thu hồi những chứng chỉ hành nghề và cấm cá nhân, tổ chức vĩnh viễn kinh doanh ngành nghề đó và xử phạt vi phạm hành chính rất nặng.
"Với tinh thần trên, việc "mọc ra" các điều kiện kinh doanh, các thủ tục hành chính làm tăng chi phí cho doanh nghiệp sẽ không tái diễn", đại diện Bộ Tư pháp nói.
Mới đây, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ đã ký văn bản truyền đạt ý kiến của Thủ tướng Chính phủ, gửi một số Bộ trưởng về việc yêu cầu bổ sung vào phương án phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục theo kiến nghị của Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV).
 |
| Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Đặng Xuân Phong trả lời tại họp báo tối 4/5 |
Làm rõ nội dung này, tại buổi họp báo, Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Đặng Xuân Phong cho biết, qua nhiều kênh thông tin, trong đó có Ban IV, Thủ tướng Chính phủ có chỉ đạo ngày 2/5/2026 về bổ sung 4 nội dung để 4 Bộ trưởng tiếp tục chỉ đạo, rà soát, đảm bảo tính thực chất.
Thứ nhất là liên quan đến đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Thứ hai là cấp phép xây dựng của Bộ Xây dựng.
Thứ ba là thành lập và hoạt động khu công nghiệp, cụm công nghiệp của Bộ Công Thương.
Thứ tư là phòng cháy chữa cháy của Bộ Công an.
Thủ tướng yêu cầu 4 bộ gửi Bộ Tư pháp để tổng hợp chung, báo cáo Thủ tướng. Thời hạn cho 4 bộ là 10/5 và Bộ Tư pháp tổng hợp báo cáo Thủ tướng ngày 12/5. Việc này Văn phòng Chính phủ đã thay mặt Thủ tướng truyền đạt ý kiến tới các bộ.
