Đề xuất mới của SEC tạo lối đi pháp lý cho các dự án crypto
Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vừa công bố đề xuất khung pháp lý mới cho phép các dự án tiền mã hóa phát hành token ra công chúng mà không cần đăng ký chứng khoán đầy đủ, mở lại cánh cửa phát hành token công khai cho các nhà đầu tư tại Mỹ. Khung quy định mới này cho phép các dự án khởi nghiệp trong ngành tài sản mã hóa huy động tối đa 5 triệu USD và các dự án quy mô lớn hơn huy động tới 75 triệu USD mỗi năm mà không phải trải qua quy trình đăng ký chứng khoán toàn diện như một đợt chào bán cổ phiếu thông thường.
Đợt phát hành token lần đầu ra công chúng, hay còn gọi là ICO, là hình thức các công ty công nghệ blockchain bán trực tiếp các token mới tạo ra cho nhà đầu tư để đổi lấy các đồng tiền mã hóa phổ biến như Bitcoin hoặc Ether. Vào thời kỳ đỉnh cao hồi tháng 1/2018, các đợt ICO từng huy động được khoảng 3 tỷ USD chỉ trong một tháng duy nhất trước khi suy thoái do tình trạng thao túng giá, các dự án kém chất lượng và các vụ kiện tụng từ cơ quan quản lý.
Đề xuất mới của SEC đưa ra hai mức miễn trừ cụ thể đi kèm các điều kiện minh bạch thông tin bắt buộc và chi phí tuân thủ pháp lý. Một điểm thay đổi cốt lõi trong đề xuất lần này là cơ quan quản lý sẽ không còn mặc định xem một token là hợp đồng đầu tư vĩnh viễn, mà mở ra cơ chế chấm dứt tính chất hợp đồng chứng khoán một khi bên phát hành đã hoàn thành hoặc dừng hoàn toàn các cam kết quản lý và phát triển mạng lưới đã hứa với nhà đầu tư.
Bà Winnie Lau, thành viên cấp vốn tại Strobe Ventures, nhận định đề xuất này mang lại sự lạc quan thận trọng cho tương lai của tài sản mã hóa tại Mỹ khi tạo ra một lộ trình rõ ràng để các nhóm phát triển ban đầu có thể xây dựng mạng lưới và huy động vốn hợp pháp.
Cosmo Jiang, Giám đốc danh mục đầu tư tại quỹ Pantera Capital, cũng nhấn mạnh sự điều chỉnh này giúp tháo gỡ nghịch lý tồn tại lâu nay khi những dự án tạo ra giá trị kinh tế thực tế từng gặp rủi ro pháp lý lớn hơn cả các đồng tiền trào lưu vô giá trị.
Giới chuyên gia cho rằng, khung pháp lý mới của SEC có thể giải quyết được bài toán tuân thủ cho các nhóm phát triển muốn gọi vốn minh bạch tại Mỹ. Tuy nhiên, việc một dự án được cấp phép phát hành hợp pháp chỉ loại bỏ rào cản hành chính, chứ không tự động đảm bảo rằng sản phẩm hay token đó sẽ thành công về mặt kinh tế hoặc sinh lời cho nhà đầu tư.
Dòng tiền đầu cơ chuyển dịch và sự thận trọng của nhà đầu tư
Thị trường tài sản mã hóa hiện tại đã không còn trạng thái dễ dãi như giai đoạn bùng nổ của nhiều năm trước. Khẩu vị đầu cơ tràn lan trên hàng trăm loại coin mới đã thu hẹp lại, nhường chỗ cho sự tập trung cao độ vào Bitcoin và một nhóm nhỏ các đồng tiền mã hóa lớn dẫn dắt thị trường.
Tại các phân khúc giao dịch đòi hỏi đòn bẩy và tốc độ quay vòng vốn nhanh, dòng tiền của các nhà giao dịch đã dịch chuyển sang các sản phẩm phái sinh như hợp đồng tương lai vĩnh cửu và thị trường dự đoán. Hợp đồng tương lai vĩnh cửu là công cụ tài chính cho phép nhà đầu tư đặt cược vào biến động giá của một tài sản số mà không có ngày đáo hạn cố định; thị trường dự đoán là nền tảng nơi người dùng đặt tiền vào kết quả của các sự kiện thực tế trong tương lai.
Đồng thời, một phần đáng kể dòng vốn đầu cơ mạo hiểm cũng đã phân tán sang các lĩnh vực công nghệ mới nổi, tiêu biểu là cổ phiếu gắn liền với trí tuệ nhân tạo và ngành chế tạo robot. Các quỹ đầu tư mạo hiểm lớn trong ngành crypto đã giảm mạnh số lượng giao dịch mua token mới và mở rộng danh mục đầu tư sang các mảng công nghệ này.
Ông Carlos Guzman, chuyên gia phân tích tại công ty đầu tư GSR, nhận định rằng các đợt phát hành token của năm 2026 đã hoàn toàn khác biệt so với năm 2018. Theo ông, thời kỳ mà một dự án chỉ cần một bản cáo bạch giới thiệu ý tưởng, gọi là white paper, và một chiếc ví mã hóa là có thể dễ dàng thu hút vốn đầu tư đã chính thức khép lại.
Ông Tom Schmidt, đối tác tại quỹ mạo hiểm Dragonfly, cũng cho rằng đề xuất miễn trừ của SEC là một tín hiệu tích cực nhưng đã xuất hiện quá muộn so với nhu cầu thực tế của thị trường. Ông nhận định trọng tâm quan tâm của ngành hiện nay nằm ở các quy định quản lý hoạt động giao dịch thứ cấp và sự hoàn thiện của các dự luật quản lý tài sản số tại Quốc hội Mỹ, hơn là chỉ dừng lại ở khâu huy động vốn ban đầu.
Khoảng cách giữa các loại tài sản và diễn biến thị trường
Dù các chỉ số giá có sự phục hồi trong ngắn hạn, nhưng thị trường vẫn chưa tìm lại được sự sôi động như trước đây. Tâm lý chung của các nhà đầu tư tổ chức lẫn cá nhân hiện nay là từ chối tài trợ vốn cho một dự án chỉ vì dự án đó có phát hành token đi kèm.
Về mặt hiệu suất tài sản, Bitcoin thường được cộng đồng ủng hộ định vị như một dạng vàng kỹ thuật số để phòng ngừa lạm phát, nhưng diễn biến thực tế trong năm 2026 lại có sự phân hóa. Giá vàng thế giới đã ghi nhận mức tăng hơn 7% kể từ đầu năm, trong khi giá Bitcoin vẫn ghi nhận mức giảm gần 10% dù đã có nhịp hồi phục gần đây.
Tuy vậy, kênh quỹ giao dịch hoán đổi (ETF) vẫn tiếp tục là lực đỡ chủ đạo cho dòng vốn chính thống. Dữ liệu tổng hợp từ Bloomberg cho thấy các quỹ ETF theo dõi tài sản số và vàng đã thu hút kỷ lục 7 tỷ USD chỉ trong 5 phiên giao dịch tính đến ngày 25/8, đưa các quỹ này vào nhóm dẫn đầu về dòng vốn vào trên thị trường tài chính quốc tế.
Cùng lúc đó, các tiêu chuẩn định giá doanh nghiệp truyền thống cũng đang đặt ra thách thức cho các tổ chức nắm giữ tài sản số. Điển hình là việc tổ chức xếp hạng chỉ số MSCI đang cân nhắc các quy định có thể loại công ty Strategy Inc. ra khỏi các chỉ số chứng khoán toàn cầu của mình.
Edward Yoon, chiến lược gia chỉ số tại Macquarie Capital, cho biết cuộc thảo luận của MSCI đang xoay quanh câu hỏi cốt lõi về việc một doanh nghiệp cần đáp ứng những tiêu chí hoạt động sản xuất kinh doanh nào để được giữ lại trong rổ chỉ số cổ phiếu truyền thống, điều có thể gây áp lực lên mô hình tài chính sử dụng nợ để gom giữ Bitcoin của doanh nghiệp này.
Sự đón nhận mạnh mẽ của dòng vốn thông qua các quỹ ETF đối lập với sự thận trọng đối với các đợt phát hành token đơn lẻ cho thấy thị trường đang phân hóa rõ rệt theo hướng ưu tiên các tài sản có tính thanh khoản và tổ chức cao. Nhà đầu tư mới tham gia cần cẩn trọng phân bổ tỷ trọng vốn, đánh giá kỹ năng lực vận hành thực tế của đội ngũ phát triển và không nên đánh đồng việc SEC nới lỏng cơ chế phát hành với việc thị trường sẽ bước vào một đợt sốt giá diện rộng.
