Tác động kép từ xung đột tại Trung Đông
Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, ông Đào Đức Thanh, Người công bố thông tin của Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại TNG (mã TNG) cho biết, ngành dệt may Việt Nam bắt đầu chịu tác động rõ nét từ biến động chi phí đầu vào trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu và chi phí logistics gia tăng.
Theo ông Thanh, nửa đầu tháng 3, áp lực chi phí của doanh nghiệp may mặc chưa thể hiện rõ, do các đơn hàng hiện tại vẫn đang sử dụng nguồn nguyên liệu được nhập trước đó. Tuy nhiên, từ cuối tháng 3, khi doanh nghiệp bắt đầu ký kết và sản xuất các đơn hàng mới với mức giá nguyên liệu cập nhật, áp lực tăng chi phí sẽ dần rõ nét hơn. Ông Thanh ước tính chi phí đầu vào, đặc biệt là chi phí vận chuyển có thể tăng từ 3 - 5%, đồng nghĩa với việc biên lợi nhuận khó có thể cải thiện, thậm chí chịu sức ép nếu khả năng chuyển giá bị hạn chế.
Thông tin được ông Trần Như Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Dệt may - Đầu tư - Thương mại Thành Công (mã TCM) chia sẻ, giá dầu tăng nên hiện tại chi phí vận chuyển tăng thêm khoảng 20 - 25%. Hiện tại, TCM phải điều chỉnh lại cước vận chuyển theo yêu cầu của đơn vị logistics và “cố thoả thuận với khách hàng để xin tăng thêm 1% giá bán” nhưng theo ông Tùng, điều này rất khó, không phải khách hàng nào cũng chịu chia sẻ chi phí với doanh nghiệp.
Nhận định được Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP) đưa ra, căng thẳng leo thang tại khu vực Trung Đông đang tạo ra cú sốc chi phí trên toàn cầu, khi giá dầu và cước vận tải tăng vọt. Bên cạnh đó, phí bảo hiểm chiến tranh đối với tàu thương mại hoạt động tại khu vực Trung Đông cũng tăng mạnh. Theo chỉ số giá cước vận chuyển container trên 8 tuyến đường biển chính trên thế giới Drewry World Container Index, cước vận tải toàn cầu đã tăng 8,4% trong tuần kết thúc vào ngày 12/3/2026, đạt mức 2.123 USD cho mỗi container cỡ 40 feet.
Bên cạnh đó, vận tải hàng không, kênh vận tải quan trọng đối với các sản phẩm thủy sản tươi sống - cũng chịu tác động đáng kể từ biến động giá dầu. Theo ước tính của các hãng phân tích logistics quốc tế, xung đột tại Trung Đông đã làm giảm khoảng 12% công suất vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không trên toàn cầu. Đối với ngành thủy sản, đây là yếu tố đặc biệt quan trọng. Chi phí logistics vốn chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành xuất khẩu, đặc biệt đối với các sản phẩm đông lạnh hoặc cần vận chuyển nhanh như cá ngừ tươi. Khi giá nhiên liệu và bảo hiểm tăng, chi phí vận chuyển container lạnh, vận tải hàng không và bảo quản chuỗi lạnh đều tăng theo.
Theo VIS Rating, những ngành có biên lợi nhuận thấp và chi phí logistics chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm sẽ chịu ảnh hưởng rõ rệt hơn từ biến động giá cước vận tải như dệt may, thủy sản và đồ gỗ.
Hiện chi phí vận tải đường biển chiếm khoảng 10% giá trị đơn hàng xuất khẩu dệt may và có thể lên tới 20 - 30% đối với ngành gỗ. Khi chi phí vận chuyển tăng, giá bán sản phẩm cũng phải tăng theo, tác động tiêu cực đến nhu cầu tiêu dùng và triển vọng đơn hàng của doanh nghiệp xuất khẩu gỗ.
Chi phí gia tăng không phải là chuyện riêng của các doanh nghiệp xuất thủy sản, đồ may mặc, đồ gỗ, mà đang là nỗi lo chung của toàn nền kinh tế, bởi đà tăng của giá nhiên liệu tác động trực tiếp và gián tiếp tới chi phí của mọi ngành nghề, hoạt động.
Công ty cổ phần Khoáng sản Công nghiệp Yên Bái (mã YBM) cho biết, cước vận tải biển tăng mạnh sẽ ảnh hưởng lớn tới hiệu quả hoạt động của Công ty, do Công ty có tỷ lệ doanh thu xuất khẩu chiếm 40% tổng doanh thu. Bên cạnh đó, lạm phát năm nay có thể vượt 5%, đẩy mặt bằng lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng lên trên ngưỡng 7 - 8%/năm, các doanh nghiệp sẽ phải chịu chi phí vốn cao hơn. Đây là những thách thức đặt ra cho Khoáng sản Công nghiệp Yên Bái trong năm 2026.
Xu hướng chính trong kế hoạch kinh doanh năm nay của các doanh nghiệp là tăng trưởng nhưng thận trọng. Nhu cầu thị trường có thể tăng nhẹ nhờ sự phục hồi từng phần của các ngành tiêu thụ, tuy nhiên mặt bằng giá bán nhiều khả năng tiếp tục chịu áp lực tăng và điều này ảnh hưởng tới sức cầu. Trong bối cảnh đó, cạnh tranh giữa các nhà cung cấp dự báo vẫn duy trì ở mức gay gắt, đòi hỏi các công ty phải tập trung vào hiệu quả, chất lượng ổn định và tối ưu chi phí để bảo vệ vị thế trên thị trường.
Doanh nghiệp nỗ lực ứng phó
Ở góc độ vận hành doanh nghiệp, ông Đào Đức Thanh cho biết, các doanh nghiệp sản xuất hàng may mặc như TNG đang chủ động tối ưu chi phí logistics nhằm giảm thiểu tác động từ giá nhiên liệu. Thay vì vận chuyển nhỏ lẻ, Công ty chuyển sang gom hàng, tăng tải trọng mỗi chuyến và sử dụng phương tiện vận tải lớn hơn, dồn đơn hàng đủ một container sẽ chuyển. Giải pháp này giúp giảm số chuyến vận chuyển, qua đó tiết kiệm đáng kể chi phí.
Bên cạnh đó, bài toán chi phí nhân công tiếp tục được giải quyết theo hướng nâng cao năng suất lao động. TNG đẩy mạnh đào tạo lao động, cải tiến quy trình và từng bước ứng dụng công nghệ tự động hóa vào sản xuất. Đây được xem là chiến lược liên tục, nhằm cải thiện hiệu quả trong bối cảnh năng suất lao động ngành may Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng.
Ở phía cầu, tín hiệu tích cực vẫn đang được duy trì. Các thị trường xuất khẩu chủ lực như Mỹ và châu Âu đang trên đà phục hồi từ cuối năm 2025 đến nay. Đặc biệt, nhu cầu đối với nhóm hàng thể thao có xu hướng tăng trở lại, hỗ trợ đơn hàng cho doanh nghiệp.
Hiện tại, xung đột Trung Đông không ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu tiêu dùng của các thị trường xuất khẩu chủ lực của TNG, mà chủ yếu tác động gián tiếp thông qua chi phí vận chuyển và giá năng lượng. Tuy vậy, nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực gián tiếp lên sức mua là điều khó tránh khỏi, khi người tiêu dùng phải cân đối chi tiêu giữa các nhu cầu thiết yếu và hàng may mặc.
Về triển vọng lợi nhuận, TNG cho rằng, tác động trong năm 2026 có thể tương tự câu chuyện thuế quan của năm 2025. Doanh nghiệp nhiều khả năng sẽ phải chia sẻ một phần chi phí gia tăng với khách hàng, nhằm duy trì đơn hàng và quan hệ đối tác. Do đó, biên lợi nhuận được dự báo khó cải thiện đáng kể, dù doanh thu có thể vẫn tăng theo đà phục hồi của thị trường.
Tại YBM, dù nhìn nhận có nhiều khó khăn, thách thức từ biến động giá nhiên liệu và logistics, song Công ty vẫn lên kế hoạch kinh doanh năm 2026 với mục tiêu doanh thu đạt 1.150 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 36,1 tỷ đồng, đều tăng trưởng 31% so với mức thực hiện trong năm 2025.
Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng này, Công ty nỗ lực mở rộng danh mục khách hàng. Thị trường Ấn Độ được xác định tiếp tục là đầu kéo sản lượng của mảng xuất khẩu trong giai đoạn tới. Trong khi với thị trường Trung Quốc, YBM xác định duy trì sản lượng và tối ưu hóa hiệu quả.
Để giảm bớt áp lực lên biên lợi nhuận, các doanh nghiệp đang lên kế hoạch tối ưu chi phí; đồng thời, tập trung nâng cấp năng lực cạnh tranh cốt lõi, tận dụng tối đa nguồn lực, lựa chọn nhà cung ứng đảm bảo kịp thời cho nhu cầu sản xuất.
