Lợi thế của Bitcoin
Thị trường chứng khoán, với lịch sử bắt đầu từ Amsterdam năm 1602, khi Công ty Đông Ấn Hà Lan được thành lập, đã trải qua hơn 400 năm phát triển và trở thành mô hình huy động vốn phổ biến toàn cầu.
Trong khi đó, Bitcoin - đại diện cho thị trường tài sản mã hóa - mới chỉ xuất hiện năm 2009 qua white paper (tài liệu kỹ thuật) của Satoshi Nakamoto, người đã đề xuất một hệ thống tiền mặt điện tử ngang hàng sử dụng công nghệ Blockchain.
Tuy vậy, theo phân tích của nhà đầu tư Jordi Visser, AI đang đẩy nhanh chu kỳ đổi mới đến mức có thể khiến các công ty đại chúng trở thành “phương tiện đầu tư kém hiệu quả” trong 50 năm tới. Điều này đặt ra câu hỏi nghiêm túc về tương lai của thị trường chứng khoán truyền thống.
Ngay cả những “gã khổng lồ công nghệ” như Facebook, Amazon, Apple, Netflix và Google, dù đang đầu tư mạnh vào AI nhưng vẫn phải đối mặt với thách thức theo kịp tốc độ phát triển công nghệ chóng mặt.
Thị trường chứng khoán vốn hoạt động theo mô hình tập trung, với các công ty phải công bố thông tin định kỳ và tuân thủ quy định chặt chẽ, có thể gặp khó khăn trong việc thích ứng nhanh với những thay đổi đột phá mà AI mang lại.
Với thị trường tiền mã hóa, nếu như lịch sử thị trường này thường bị ám ảnh bởi “lời nguyền” chu kỳ 4 năm - thời điểm giá Bitcoin lao dốc sau sự kiện Halving (cơ chế giảm một nửa phần thưởng khối của Bitcoin để kiểm soát lạm phát) - thì năm 2026 đang được định hình để trở thành một ngoại lệ.
Theo báo cáo của Grayscale, thay vì rơi vào “mùa đông crypto” (thị trường suy thoái) như quy luật cũ sau đợt Halving tháng 4/2024, chúng ta đang bước vào “Kỷ nguyên Tổ chức”. Sự thay đổi này xuất phát từ việc dòng vốn không còn bị chi phối bởi cảm xúc sợ bỏ lỡ (FOMO) của nhà đầu tư nhỏ lẻ, mà được dẫn dắt bởi các định chế tài chính lớn.
Trong các chu kỳ tăng giá trước đây, Bitcoin thường tăng ít nhất 1.000% trong vòng một năm. Tuy nhiên, trong chu kỳ hiện tại, mức tăng tối đa chỉ khoảng 240% (tính đến tháng 3/2024). Sự khác biệt này phản ánh dòng vốn tổ chức ổn định hơn, thay vì sự đầu cơ ngắn hạn của nhà đầu tư cá nhân như trước đây.
Khác với cổ phiếu đại diện cho quyền sở hữu công ty, Bitcoin đại diện cho một cuộc cách mạng tiền tệ dựa trên Blockchain. Cấu trúc này dường như được sinh ra để dành cho kỷ nguyên AI.
Công nghệ Blockchain cung cấp tính minh bạch và bảo mật cao, đáp ứng nhu cầu về dữ liệu có thể xác minh của AI. Với nguồn cung cố định chỉ 21 triệu đồng, Bitcoin tạo ra sự khan hiếm tự nhiên, khác biệt hoàn toàn với cổ phiếu có thể được phát hành thêm bất cứ lúc nào theo quyết định của các công ty.
Về mặt vận hành, AI có thể tối ưu hóa hoạt động khai thác Bitcoin. Dựa trên khả năng phân tích dữ liệu của AI, giờ đây, các thợ đào đã có thể dự đoán thời điểm khai thác tốt nhất để tiết kiệm điện năng, giải quyết bài toán năng lượng - vốn là điểm yếu của mạng lưới này. Hơn thế, AI còn đóng vai trò như một “người gác cổng” cao cấp, phát hiện các lỗi phần mềm hoặc dấu hiệu tấn công mạng sớm hơn con người, từ đó củng cố độ tin cậy của hệ thống.
Ông Visser thậm chí so sánh Bitcoin với vàng - tài sản đã tồn tại hàng nghìn năm và cho rằng sự kết hợp giữa AI và Blockchain có thể giúp Bitcoin vượt qua cả vàng như một kho lưu trữ giá trị trong tương lai.
Đặc biệt, năm 2026 dự báo sẽ chứng kiến sự hình thành của Agent Economy (nền kinh tế tác nhân), nơi thị trường tài sản mã hóa sẽ cung cấp hạ tầng thanh toán mà AI đang thiếu hụt.
Hãy tưởng tượng các hệ thống thanh toán phí 0 đồng cho phép các AI tự động trả tiền cho nhau để mua dữ liệu hoặc năng lực tính toán - điều mà hệ thống ngân hàng truyền thống cồng kềnh không thể xử lý hiệu quả. Bên cạnh đó, các dự án như World giúp xác thực danh tính để phân biệt người và robot, hay Story Protocol giúp bảo vệ sở hữu trí tuệ, đang tạo nên một hệ sinh thái thực tế, chứ không còn là câu chuyện đầu cơ.
Cơ hội và sự chuyển dịch quyền lực
Mặc dù vậy, cả hai thị trường đều đối mặt với những thách thức riêng. Các công ty niêm yết, dù có lịch sử lâu dài với lợi nhuận ổn định khoảng 7 - 10% mỗi năm, theo chỉ số S&P 500 (theo dõi 500 công ty lớn nhất niêm yết tại Mỹ), vẫn phải chứng minh khả năng thích ứng với tốc độ thay đổi của AI.
Các nhà đầu tư đang chuyển hướng sang danh mục đa dạng hóa và quỹ chỉ số (index funds - quỹ đầu tư theo chỉ số thị trường) để giảm thiểu rủi ro từ việc từng công ty riêng lẻ không theo kịp đổi mới công nghệ.
Trong khi đó, thị trường tài sản mã hóa vẫn đối mặt với biến động giá mạnh, vấn đề khả năng mở rộng (scaling - xử lý khối lượng giao dịch lớn) và rủi ro từ quy định pháp luật chưa rõ ràng.
Sự xuất hiện của điện toán lượng tử (quantum computing) trong tương lai xa cũng được các chuyên gia nhận định có thể ảnh hưởng đến mô hình bảo mật của Bitcoin, mặc dù hiện tại điều này vẫn chỉ mang tính lý thuyết. Cộng đồng Bitcoin sẽ cần phát triển các giải pháp chống lượng tử (quantum-resistant) để duy trì tính bảo mật trong dài hạn.
Theo đánh giá của ông Đào Việt Dũng, Quản lý cấp cao mảng quản trị rủi ro tại Fidelity International, chứng khoán là công cụ tài chính truyền thống, được định giá dựa trên dòng tiền, lợi nhuận, tài sản hữu hình và môi trường pháp lý rõ ràng.
Giá trị của cổ phiếu phần lớn phản ánh kỳ vọng tăng trưởng kinh doanh của doanh nghiệp và các yếu tố vĩ mô (lãi suất, chính sách tiền tệ, chu kỳ kinh tế...). Ngược lại, crypto, đặc biệt là các tài sản gốc trên Blockchain như BTC, ETH hay token Web3 - là một loại tài sản số mới, không đại diện cho quyền sở hữu doanh nghiệp, mà phản ánh giá trị mạng lưới (network value), niềm tin vào công nghệ và kỳ vọng ứng dụng tương lai của Web3 (DeFi, NFT, Layer 2, AI chain integration…).
Do đó, việc phân bổ crypto như một “ngành công nghệ mới” trong danh mục đầu tư là không đủ phản ánh rủi ro hệ thống riêng của nó. Thay vào đó, nên xem crypto là một lớp tài sản tách biệt - giống như cách vàng, hàng hóa hay quỹ đầu tư tư nhân được định vị - với đặc tính về mô hình rủi ro/lợi nhuận khác biệt.
Trong giai đoạn thị trường biến động, đơn cử như risk-on (thanh khoản dồi dào, kỳ vọng tăng trưởng cao), crypto thường có tương quan dương mạnh với các cổ phiếu tăng trưởng, đặc biệt là nhóm công nghệ, NASDAQ.
Lý do chính vì dòng vốn đầu cơ chảy mạnh vào tài sản rủi ro, phản ánh hành vi tương quan do thanh khoản thúc đẩy. Trong giai đoạn risk-off (khủng hoảng thanh khoản, lãi suất thắt chặt, hay biến động địa chính trị…), crypto thường giảm mạnh hơn, vì là lớp tài sản non trẻ, thiếu kênh phòng thủ.
Tuy nhiên, Bitcoin đang dần thể hiện vai trò như một tài sản phòng ngừa rủi ro vĩ mô khi nhà đầu tư tìm đến như “vàng kỹ thuật số” trong môi trường bất định tiền tệ.
Nhìn về phía trước, sự hội tụ giữa AI và Blockchain đang mở ra kỷ nguyên mới cho tài chính phi tập trung, trong đó Bitcoin có thể đóng vai trò then chốt. Trong khi thị trường chứng khoán truyền thống phải vật lộn với cấu trúc cứng nhắc và quy trình phức tạp, Bitcoin và các tài sản mã hóa khác đang tận dụng AI để tạo ra hệ sinh thái linh hoạt, minh bạch và hiệu quả hơn.
Tương lai 50 năm tới có thể chứng kiến sự chuyển dịch vốn từ thị trường truyền thống sang tài sản số, nhưng điều này phụ thuộc vào khả năng của cả hai thị trường trong việc thích ứng với những thay đổi công nghệ, kinh tế và xã hội không ngừng diễn ra.
Theo các chuyên gia phân tích từ Grayscale, triển vọng tăng trưởng của tài sản mã hóa được củng cố bởi hai trụ cột: vĩ mô và pháp lý.
Trong bối cảnh nợ công và lạm phát làm xói mòn giá trị tiền pháp định, Bitcoin nổi lên như một “hàng hóa kỹ thuật số khan hiếm” với nguồn cung cố định 21 triệu đồng. Dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn khi ước tính hiện chỉ có dưới 0,5% tài sản được tư vấn tại Mỹ được phân bổ vào tài sản mã hóa.
