Theo Sở Xây dựng TP.HCM, hệ thống thông tin nhà ở và thị trường bất động sản đang được xây dựng trên cơ sở kết nối dữ liệu từ nhiều cơ quan như thuế, công chứng, các sở, ngành liên quan, khi hoàn thiện sẽ trở thành nguồn dữ liệu tham chiếu về giao dịch thực tế, giúp phản ánh sát hơn diễn biến giá của từng khu vực.
Đến nay, Sở đã cấp 1.174 tài khoản cho các sở, ban, ngành, 168 UBND cấp xã, nhà đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bất động sản và sàn giao dịch để thực hiện cập nhật, báo cáo thông tin lên hệ thống do Bộ Xây dựng quản lý.
Song song đó, nhiều nhóm dữ liệu nền tảng cũng đã được chuẩn bị, bao gồm danh sách cá nhân được cấp chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản, các đơn vị đủ điều kiện quản lý vận hành chung cư, sàn giao dịch bất động sản, danh sách cá nhân thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội…
Sau khi hệ thống hoàn thiện, TP.HCM sẽ triển khai cấp mã định danh điện tử cho sản phẩm bất động sản theo quy định, ưu tiên đối với các dự án mới đủ điều kiện huy động vốn, dự án nhà ở thương mại, nhà ở xã hội đang thực hiện thủ tục, sau đó mở rộng sang các nhóm dự án khác.
Việc định danh từng bất động sản được kỳ vọng sẽ tạo ra một “hồ sơ điện tử” cho mỗi sản phẩm, giúp người mua có thêm cơ sở đánh giá giá trị thực, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thông tin từ môi giới hoặc các đợt quảng bá trên thị trường.
Ông Lê Bảo Long - Giám đốc Marketing Batdongsan.com.vn nhận định, việc xây dựng hệ thống dữ liệu bất động sản và công khai thông tin giao dịch sẽ giúp thị trường thoát khỏi tình trạng “mua trong sương mù” kéo dài nhiều năm nay.
Theo ông Long, đặc điểm phổ biến của thị trường bất động sản hiện nay là sự bất cân xứng thông tin. Người bán thường nắm nhiều thông tin hơn người mua, môi giới có lợi thế về dữ liệu giao dịch, trong khi chủ đầu tư kiểm soát phần lớn thông tin liên quan đến sản phẩm do mình phát triển. Trong chuỗi thông tin này, người mua thường là bên chịu nhiều rủi ro nhất.
Khi mỗi bất động sản được gắn mã định danh và tích hợp vào hệ thống dữ liệu tập trung, người dân có thể tiếp cận thông tin đầy đủ hơn về lịch sử giao dịch, tình trạng pháp lý, quy hoạch, thế chấp hoặc các vấn đề liên quan đến tài sản. Điều này giúp giảm tâm lý lo ngại, hạn chế quyết định mua bán dựa trên tin đồn.
Tuy vậy, ông Long cũng cho biết, sự thay đổi này đặt ra yêu cầu mới đối với toàn bộ hệ sinh thái bất động sản. Chủ đầu tư cần nâng cao tính minh bạch trong công bố thông tin; môi giới phải chuyển từ vai trò đơn thuần kết nối giao dịch sang tư vấn chuyên nghiệp dựa trên dữ liệu; trong khi người mua cần chủ động khai thác thông tin để đưa ra quyết định phù hợp.
Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM khẳng định, thị trường minh bạch không chỉ mang lại lợi ích cho bên mua, mà còn hỗ trợ cả bên bán, doanh nghiệp môi giới và các tổ chức tham gia quá trình giao dịch như công chứng.
Một trong những lợi ích quan trọng là Nhà nước có thể nhận diện rõ hơn bản chất giao dịch đâu là nhu cầu mua để ở, đâu là hoạt động đầu tư kinh doanh, đâu là giao dịch lướt sóng, đầu cơ.
“Thông qua dữ liệu định danh, nếu một cá nhân hoặc tổ chức trong thời gian ngắn liên tục mua rồi bán nhiều bất động sản, cơ quan quản lý có thể nhận diện đây là hoạt động lướt sóng, đầu cơ”, ông Châu nói.
Cùng với kết nối dữ liệu nhà ở với cơ sở dữ liệu dân cư trong tương lai, hệ thống này cũng có thể trở thành nền tảng để nghiên cứu chính sách thuế đối với bất động sản, xây dựng các giải pháp điều tiết sát hơn với thực tiễn.
Hiện nay, việc thiếu dữ liệu đầy đủ khiến nhiều đánh giá về thị trường đôi khi chưa phản ánh đúng bản chất. Giá nhà đất, lượng giao dịch, hành vi của nhà đầu tư hay mức độ đầu cơ tại từng khu vực vẫn phụ thuộc nhiều vào khảo sát và nguồn thông tin phân tán.
Dù vậy, để hệ thống phát huy hiệu quả, vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở việc xây dựng cơ sở dữ liệu, mà còn là khả năng kết nối, cập nhật và khai thác thông tin trong thực tế.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, việc chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan liên quan như Sở Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan thuế, tổ chức hành nghề công chứng… hiện đang trong lộ trình kết nối kỹ thuật, chưa hoàn toàn tự động liên thông.
Khi các nút thắt về dữ liệu được tháo gỡ, thị trường bất động sản được kỳ vọng sẽ bước sang giai đoạn phát triển dựa nhiều hơn trên thông tin minh bạch, giảm phụ thuộc vào tin đồn và tâm lý đám đông. Đây cũng là nền tảng quan trọng để hạn chế các cơn sốt đất ảo, hướng dòng vốn vào những sản phẩm có giá trị thực và thúc đẩy thị trường phát triển bền vững hơn.
