Độ trễ một năm kể từ ngày Nghị định 139/2007/NĐ-CP có hiệu lực đã không tạo nên áp lực để các bộ, ngành chủ động tiến hành rà soát và công bố các điều kiện kinh doanh không hội tụ hai điều kiện để đảm bảo tính hợp pháp. Trong suốt một năm qua, có lẽ chỉ có Bộ Xây dựng tạo nên bước đột phá khi chủ động tiến hành rà soát, phát hiện ra 33 thủ tục trong đầu tư xây dựng và đề xuất cắt giảm xuống còn 7 thủ tục. Cho dù những nghiên cứu cụ thể hơn của các chuyên gia tư vấn Công ty Tài chính quốc tế (IFC) cho thấy, con số thực tiễn những trình tự có thể gọi là thủ tục liên quan đến hoạt động này nhiều hơn rất nhiều, song những phát hiện của Bộ Xây dựng về các điều kiện "nhánh" được cho là khá đầy đủ và có trách nhiệm. Tuy nhiên, sau nhiều lần hội thảo lấy ý kiến rộng rãi, kết quả cuối cùng của đề xuất này vẫn chưa có.
Trong khi đó, nhìn vào thực tiễn hệ thống giấy phép kinh doanh, điều kiện kinh doanh đang tồn tại dưới nhiều hình thức mà Tổ công tác thi hành Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư đã tiến hành rà soát thời gian qua cho thấy, trong số khoảng 400 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và điều kiện kinh doanh tương ứng, số được coi là giấy phép con chiếm khoảng một nửa. Một nửa trong số này thuộc diện đương nhiên hết hiệu lực. Số còn lại đều thiếu một trong hai yêu cầu về tính hợp pháp và được các chuyên gia đặt vào danh sách nghi ngờ về tính hợp pháp.
Một lời bình rằng, trong thời gian một năm qua, nếu như các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện đúng trách nhiệm trong phạm vi, lĩnh vực mình quản lý, những phát hiện như trên sẽ được đưa ra sớm hơn. Điều đáng nói là với trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, những công bố thông tin sẽ không dừng lại ở các danh sách liệt kê như hiện nay, mà sẽ là những đánh giá, phân tích cụ thể về tính hợp pháp, hợp lý của các điều kiện kinh doanh. Rất có thể, những điều kiện kinh doanh cần thiết không hội đủ các điều kiện hợp pháp do yếu tố lịch sử đã có thể kịp thời gian để hoàn thiện tính pháp lý cho chính mình.
Chính vì điều này mà ông Nguyễn Đình Cung, Trưởng ban Nghiên cứu chính sách kinh tế vĩ mô, chuyên gia Tổ công tác thi hành Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư cho rằng, cần xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong các lĩnh vực có điều kiện. Nếu như việc bãi bỏ các giấy phép, điều kiện kinh doanh mà gây ảnh hưởng đến hoạt động của DN cũng như hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực này thì trách nhiệm cũng sẽ thuộc về các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực đó.
Bởi, với vai trò của mình, cơ quan quản lý nhà nước này chịu trách nhiệm trước pháp luật về hiệu quả quản lý nhà nước đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Nếu như trong một năm qua, cơ quan quản lý này tiến hành rà soát, phân tích tính hợp pháp, cần thiết của các điều kiện kinh doanh, chứng minh được tính cần thiết của các giấy phép kinh doanh, điều kiện kinh doanh, họ đã có thể kịp thời nâng tầm quy định của văn bản, đảm bảo yếu tố hợp pháp cần phải có theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, cho đến khi giờ G đã đến, hàng loạt giấy phép con đương nhiên hết hiệu lực, không một công bố rõ ràng nào về danh sách các loại giấy phép hết hiệu lực được đưa ra. Và như vậy, hiệu quả của quy định được coi là sẽ "gây sốc" trong lĩnh vực quản lý nhà nước đã không đạt được như mong muốn. Sẽ khó có DN nào, cơ quan đăng ký kinh doanh nào chủ động gạt ra ngoài các điều kiện kinh doanh, ngành nghề kinh doanh có điều kiện hết hiệu lực. Lý do là việc thực hiện chính sách ở địa phương bao giờ cũng cần phải có những hướng dẫn cụ thể bằng văn bản. Rất hiếm khi các hành động cụ thể ở cấp địa phương căn cứ thẳng vào quy định của pháp luật.
Theo ông Cung, danh sách rà soát hơn 400 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và điều kiện tương ứng do Tổ công tác thi hành Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư đã phân tích đầy đủ căn cứ của các điều kiện cũng như cách thể hiện, hình thức thực hiện chúng. Tuy là cơ sở dữ liệu đầy đủ nhất từ trước tới nay liên quan đến vấn đề này, song ông Cung cho rằng, đây là cơ sở quan trọng để các địa phương, bộ, ngành thực hiện trách nhiệm rà soát của mình. Phần việc cụ thể, mất nhiều công sức nhất đã được hoàn thành. Tuy nhiên, để thực hiện rốt ráo quy định của Nghị định 139/2007/NĐ-CP thì trách nhiệm trước hết vẫn thuộc về các bộ, ngành, cơ quan quản lý nhà nước trong các lĩnh vực…
