Tài khoản chứng khoán tăng mạnh trong bối cảnh thanh khoản suy giảm
Luỹ kế từ đầu năm 2026, số lượng tài khoản chứng khoán của nhà đầu tư trong nước đã tăng gần 1,3 triệu tài khoản. Tính đến cuối tháng 5, nhà đầu tư cá nhân có tổng cộng hơn 13 triệu tài khoản, tương đương khoảng 13% dân số. Con số này đưa Việt Nam hoàn thành vượt mục tiêu trước hạn trong đề án phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030.
Trong tháng 5, khối ngoại có thêm 367 tài khoản, cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Trong đó, nhà đầu tư cá nhân chiếm 356 tài khoản mở mới trong khi tổ chức chỉ mở thêm 11 tài khoản. Tính đến cuối tháng 5, nhà đầu tư nước ngoài có tổng cộng 51.843 tài khoản.
Sự gia tăng của số lượng tài khoản diễn ra trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam có một tháng 5 nhiều biến động. Xét về chỉ số, VN-Index duy trì đà tăng tích cực trong nửa đầu tháng, có thời điểm lên vùng 1.930 điểm, mức cao nhất lịch sử. Từ vùng đáy tháng 3, chỉ số đã tăng lên 1.863 điểm vào ngày 29/5, tương đương mức phục hồi 17,1% (khoảng 272 điểm) chỉ trong hơn hai tháng, cho thấy dòng tiền trong nước vẫn duy trì sức chống chịu tương đối tốt.
Thanh khoản bền vững và tỷ lệ tài khoản hoạt động thực sự mới là thước đo đáng tin cậy về sức khỏe của thị trường.
Tuy nhiên, đà phục hồi mang tính tập trung cao, với nhóm bất động sản dẫn dắt mức tăng chung khi tăng 51,8%, chủ yếu nhờ VIC, VHM và VPL, trong khi nhóm tài chính tăng hơn 10%. Đáng lưu ý, nếu loại trừ các cổ phiếu dòng Vingroup, VN-Index chỉ tăng khoảng 5,4% từ đáy tháng 3 và giảm 1,1% tính từ đầu năm.
Diễn biến này tạo nên nghịch lý: chỉ số tăng mạnh nhưng phần lớn tài khoản nhà đầu tư lại có hiệu suất không tương xứng, bởi lực tăng chính đến từ nhóm Vingroup nhưng chưa lan toả rộng tới các cổ phiếu nhóm ngành khác. Tâm lý chán nản xuất hiện khá phổ biến trên các diễn đàn đầu tư.
Theo thống kê, giá trị giao dịch bình quân trong 5 tháng đầu năm vẫn đạt 31.400 tỷ đồng/phiên, cao hơn khoảng 9% so với mức bình quân 28.800 tỷ đồng/phiên của cả năm 2025. Tuy nhiên, nếu xét riêng giá trị khớp lệnh, con số này đã giảm từ 38.600 tỷ đồng/phiên trong tháng 1 xuống khoảng 26.000 tỷ đồng/phiên trong giai đoạn tháng 4-5, cho thấy hoạt động giao dịch có xu hướng hạ nhiệt dần.
Dòng tiền nội vẫn là động lực chủ yếu thúc đẩy thị trường. Từ đầu năm 2026 đến nay, nhà đầu tư trong nước (khối nội) đã mua ròng trong tất cả các tháng với tổng giá trị gần 70.000 tỷ đồng trên HOSE. Nhìn xa hơn, tính từ đầu 2022 đến nay, giá trị mua ròng của khối nội trên HOSE lên đến hơn 280.000 tỷ đồng, chưa bao gồm lượng tiền tham gia vào các đợt chào bán cổ phần của doanh nghiệp.
Mức độ tham gia của nhà đầu tư nước ngoài suy giảm đáng kể, khi tỷ trọng giao dịch trong tổng thanh khoản toàn thị trường giảm xuống khoảng 11% trong tháng 5, từ mức bình quân 13% trong 4 tháng đầu năm. Riêng trong tháng 5, khối ngoại bán ròng 19.600 tỷ đồng; lũy kế từ đầu năm, giá trị bán ròng đạt 72.256 tỷ đồng (khoảng 2,8 tỷ USD). Các yếu tố chính chi phối xu hướng rút vốn kéo dài này bao gồm lo ngại về biến động lãi suất trong nước, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ duy trì ở mức cao, cùng với xu hướng dòng vốn quốc tế tái phân bổ sang các thị trường có lợi thế rõ nét hơn ở các chủ đề trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn.
 |
Đằng sau con số 13 triệu tài khoản
Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, Công ty Chứng khoán An Bình, ông Nguyễn Thế Minh lưu ý, tốc độ mở tài khoản mới gần 1,3 triệu tài khoản chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026 diễn ra trong bối cảnh thanh khoản thị trường suy giảm rõ rệt. Giá trị giao dịch bình quân trên HOSE không tăng tương ứng, thậm chí nhiều phiên ghi nhận thanh khoản co hẹp đáng kể so với giai đoạn 2021-2022. Điều này tạo ra một nghịch lý: tài khoản nhiều hơn nhưng tiền giao dịch không nhiều hơn.
Lý giải hợp lý nhất, theo quan sát thực tế của ông Minh, là phần lớn tài khoản mới mở phản ánh hoạt động cơ cấu lại dư nợ margin giữa các công ty chứng khoán, chứ không phải dòng tiền đầu tư mới thực sự. Khi một công ty chứng khoán nâng vốn chủ sở hữu hoặc cải thiện hệ số an toàn, room cho vay margin được mở rộng và đây chính là cơ hội để các công ty chứng khoán tích cực chào mời khách hàng chuyển dư nợ sang với lãi suất ưu đãi hơn, tỷ lệ ký quỹ linh hoạt hơn. Khi chuyển sang công ty chứng khoán khác, khách hàng sử dụng margin bắt buộc phải mở tài khoản mới. Điều này làm gia tăng số lượng tài khoản nhưng không đồng nghĩa với việc xuất hiện thêm nhà đầu tư mới.
Bên cạnh đó, làn sóng dịch chuyển nhân sự môi giới diễn ra khá sôi động trong khoảng một năm trở lại đây, cùng với sự xuất hiện của các công ty chứng khoán mới và những thay đổi về chính sách. Điều này cũng khiến nhiều tài khoản được mở mới theo sự dịch chuyển của các môi giới.
Tóm lại, theo ông Minh, con số 13 triệu tài khoản là tín hiệu tích cực về độ phủ, nhưng chiều sâu thị trường được đo bằng thanh khoản bền vững, tỷ lệ tài khoản hoạt động thực sự và quy mô danh mục bình quân mới là thước đo đáng tin cậy hơn cho sức khỏe thị trường vốn Việt Nam giai đoạn hiện tại. Tuy vậy, xét theo chu kỳ hàng năm, giai đoạn tháng 5-7 thường là thời điểm thanh khoản ở mức thấp và thường hồi phục từ tháng 8 trở đi. Do đó, tôi kỳ vọng thanh khoản thị trường sẽ cải thiện từ tháng 8, khi dòng tiền trong nước quay trở lại đón đầu câu chuyện nâng hạng.
Chia sẻ với người viết, bà Trần Thị Thanh Nhàn, Trưởng phòng Nghiên cứu Khách hàng tổ chức, Khối Phân tích, Công ty Chứng khoán Maybank Investment Bank Việt Nam (MSVN) cho rằng, số lượng tài khoản chứng khoán vượt 13 triệu là một tín hiệu tích cực, nhưng cần nhìn nhận rằng không phải toàn bộ tài khoản mở mới đều đi kèm với dòng tiền đầu tư ngay lập tức. Trên thực tế, một bộ phận nhà đầu tư mở tài khoản để chuẩn bị cho cơ hội đầu tư trong tương lai, trong khi một số khác mở thêm tài khoản tại nhiều công ty chứng khoán nhằm tiếp cận các dịch vụ, sản phẩm hoặc chính sách margin cạnh tranh hơn.
Điều quan trọng hơn là quy mô nhà đầu tư tiềm năng của thị trường đang tiếp tục mở rộng. Theo các ước tính đã điều chỉnh yếu tố một nhà đầu tư có thể sở hữu nhiều tài khoản, tỷ lệ nhà đầu tư thực sự tham gia thị trường tại Việt Nam hiện mới khoảng 5,8-6% dân số, thấp hơn đáng kể so với Trung Quốc (khoảng 27%), Ấn Độ (9%) hay Thái Lan (5-10% tùy phương pháp thống kê). Theo bà Nhàn, dư địa phát triển của cơ sở nhà đầu tư vẫn còn rất lớn.
Một điểm đáng chú ý khác, theo chuyên gia MSVN, là tỷ trọng tài sản tài chính trong tổng tài sản hộ gia đình Việt Nam vẫn còn thấp. Chứng khoán hiện chỉ chiếm khoảng 9% tài sản hộ gia đình, so với mức bình quân khoảng 24% trên toàn cầu. Con số này cho thấy phần lớn tài sản của người dân vẫn đang nằm ở bất động sản, tiền gửi hoặc các tài sản vật chất khác.
Trong bối cảnh Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi, việc số lượng tài khoản của cả nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tiếp tục gia tăng mang ý nghĩa quan trọng.
“Đây không chỉ là sự chuẩn bị cho dòng vốn ngoại trong tương lai mà còn phản ánh kỳ vọng ngày càng lớn của nhà đầu tư đối với sự phát triển dài hạn của thị trường vốn. Khi niềm tin thị trường cải thiện và các cơ hội đầu tư xuất hiện rõ nét hơn, lượng tài khoản được mở trong thời gian qua có thể chuyển hóa thành dòng tiền thực tế, qua đó hỗ trợ thanh khoản và độ sâu của thị trường trong những năm tới”, bà Nhàn kỳ vọng.
Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn”
Dự kiến ngày 15/7 tới, tại Hà Nội, Báo Tài chính - Đầu tư sẽ tổ chức Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn”. Hội thảo có sự tham gia của lãnh đạo Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, doanh nghiệp niêm yết, các tổ chức đầu tư trong, ngoài nước và đông đảo nhà đầu tư có nhiều năm gắn bó với thị trường vốn.
Đây là sự kiện nằm trong chuỗi hội thảo chuyên đề về thị trường vốn được Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức thường niên từ năm 2020 đến nay, nhằm tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và các thành viên thị trường về những vấn đề trọng tâm của nền kinh tế và thị trường vốn.
Sự kiện là diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và thành viên thị trường cùng trao đổi sự xoay trục của các dòng vốn, các giải pháp phát triển thị trường vốn Việt Nam, từ đó phần nào định hình, tìm kiếm cơ hội đầu tư trong bối cảnh mới.
Thông qua những tham luận, chia sẻ kinh nghiệm từ các tổ chức tài chính và doanh nghiệp; thảo luận, đối thoại chính sách, Hội thảo kỳ vọng sẽ đóng góp thêm các kiến nghị, giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ các nguồn lực cho nền kinh tế. Đồng thời, sự kiện cũng là dịp nhìn lại chặng đường 30 năm phát triển của ngành chứng khoán Việt Nam, qua đó góp phần định hình các động lực tăng trưởng mới cho thị trường vốn trong giai đoạn tới.
