Đầu năm 2026, kỳ vọng Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi đã tạo ra làn sóng chuẩn bị IPO, niêm yết và tăng vốn quy mô lớn. Nhiều doanh nghiệp kỳ vọng dòng tiền mới sẽ giúp các đợt phát hành diễn ra thuận lợi, đồng thời tạo nguồn lực để triển khai các dự án đầu tư trong chu kỳ tăng trưởng mới.
 |
Chỉ số VN-Index bắt đầu giao dịch dưới đường MA200. |
Tuy nhiên, bước vào tháng 7, diễn biến thị trường không còn thuận lợi như kỳ vọng. Dù VN-Index vẫn duy trì ở vùng điểm cao, nhiều cổ phiếu đã giảm về mức thấp nhất trong 3-5 năm. Đặc biệt, nhịp bán tháo vào nửa cuối tháng 7 khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn, thanh khoản suy giảm và khả năng huy động vốn qua thị trường chứng khoán cũng bị ảnh hưởng. Theo đó, nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch phát hành nhằm phù hợp với điều kiện mới.
 |
Định giá P/E của thị trường về vùng thấp trong 5 năm. Nguồn: Chứng khoán VNDirect |
Một trong những trường hợp đáng chú ý là CTCP Ngoại thương và Phát triển Đầu tư TP.HCM (Fideco, mã FDC - HOSE). Doanh nghiệp dự kiến tổ chức Đại hội đồng cổ đông bất thường để hủy phương án chào bán tối đa 38,62 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu và 222,7 triệu cổ phiếu phát hành riêng lẻ đã được thông qua từ đầu năm, đồng thời trình cổ đông phương án tăng vốn mới.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Fideco đang có nhu cầu vốn rất lớn. Tại ngày 30/6/2026, doanh nghiệp chỉ còn 20,4 tỷ đồng tiền mặt nhưng vẫn ghi nhận dư nợ vay gần 53 tỷ đồng.
Trong khi đó, công ty đang chuẩn bị triển khai hai dự án quy mô lớn gồm khu nhà ở tại xã Cần Giờ, TP.HCM với tổng vốn đầu tư 4.300,5 tỷ đồng và khu đô thị mới tại xã Đông Anh, TP. Hà Nội có tổng vốn đầu tư 6.869 tỷ đồng. Tổng mức đầu tư của hai dự án lên tới hơn 11.169 tỷ đồng, cao gấp hơn 10 lần tổng tài sản 1.050,3 tỷ đồng của doanh nghiệp tại thời điểm cuối quý II/2026.
Điều này cho thấy khả năng huy động vốn sẽ đóng vai trò quyết định đối với tiến độ triển khai các dự án trong giai đoạn 2026-2030. Nếu việc tăng vốn tiếp tục chậm trễ, doanh nghiệp có thể đối mặt với áp lực kéo dài trong quá trình chuẩn bị đầu tư.
Fideco từng là một mắt xích trong hệ sinh thái của CTCP Phát triển Nhà Thủ Đức (Thủ Đức House, mã TDH - sàn HOSE) khi doanh nghiệp này từng nắm giữ 43% vốn. Tuy nhiên, sau giai đoạn khó khăn, Thủ Đức House giảm sở hữu xuống còn 13,88% vào năm 2021 và không còn quyền kiểm soát.
Sau khi cổ đông lớn thoái vốn, Fideco ghi nhận khoản lỗ kỷ lục 198 tỷ đồng trong năm 2022 do phải trích lập dự phòng 199,25 tỷ đồng liên quan khoản phải thu tại CTCP Dệt may Liên Phương. Đến năm 2025, doanh nghiệp báo lãi 214,2 tỷ đồng và xóa toàn bộ lỗ lũy kế nhờ hoàn nhập khoảng 180 tỷ đồng dự phòng khoản phải thu này.
Dù đã cải thiện kết quả kinh doanh, hai dự án trọng điểm của Fideco đều dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2029-2030, đồng nghĩa doanh nghiệp vẫn đang ở giai đoạn đầu của chu kỳ đầu tư và sẽ cần nguồn vốn rất lớn trong những năm tới.
Không chỉ Fideco, CTCP Bất động sản Sài Gòn Vi Na (Land Saigon, mã LSG - UPCoM) cũng đang lấy ý kiến cổ đông về việc điều chỉnh phương án chào bán cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, đồng thời giải trình tổng mức đầu tư và nguồn vốn thực hiện dự án Dragon Riverside City.
Trước đó, doanh nghiệp đã thông qua kế hoạch phát hành 200 triệu cổ phiếu theo tỷ lệ 9:20 với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến huy động khoảng 2.000 tỷ đồng sau khi được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận.
Ở nhóm doanh nghiệp sản xuất, CTCP Phú Tài (mã PTB - HOSE) cũng lựa chọn hủy phương án phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với tỷ lệ 20%, tương ứng phát hành thêm 20,08 triệu cổ phiếu giá 12.000 đồng/cổ phiếu để huy động gần 241 tỷ đồng.
Theo kế hoạch ban đầu, khoảng 192,3 tỷ đồng sẽ được sử dụng để trả nợ ngân hàng, phần còn lại bổ sung vốn đầu tư cho các dự án nhà máy chế biến đá granite, sản xuất viên nén gỗ xuất khẩu và chế biến lâm sản.
 |
Cổ phiếu PTB đang lao dốc từ đầu năm tới nay. |
Tuy nhiên, diễn biến thị trường không còn thuận lợi đã khiến doanh nghiệp quyết định dừng kế hoạch phát hành. Từ ngày 27/2 đến 6/8/2026, cổ phiếu PTB đã giảm gần 25%, từ 45.870 đồng xuống còn 34.500 đồng/cổ phiếu và giao dịch dưới đường trung bình động MA200.
Trong bối cảnh tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng, thanh khoản suy giảm và khối ngoại tiếp tục bán ròng, việc phát hành cổ phiếu với quy mô lớn được đánh giá là khó đạt hiệu quả như kỳ vọng. Phú Tài cho biết việc hủy phương án tăng vốn không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như kế hoạch đầu tư đã đề ra.
Việc một số doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch huy động vốn cho thấy "cửa sổ" phát hành cổ phiếu đang thu hẹp đáng kể so với kỳ vọng đầu năm. Trong ngắn hạn, khả năng gọi vốn sẽ phụ thuộc không chỉ vào mức độ cải thiện của tâm lý nhà đầu tư và sức hấp thụ của thị trường, mà còn vào diễn biến mặt bằng lãi suất. Trong bối cảnh lãi suất cho vay vẫn duy trì ở mức cao từ đầu năm, chi phí sử dụng vốn gia tăng cũng khiến doanh nghiệp chịu áp lực lớn hơn nếu phải chuyển sang vay ngân hàng để bù đắp nguồn vốn thiếu hụt. Nếu thị trường sớm lấy lại đà ổn định, các kế hoạch phát hành có thể được kích hoạt trở lại; ngược lại, doanh nghiệp sẽ buộc phải tìm kiếm những kênh vốn thay thế hoặc chấp nhận kéo giãn tiến độ đầu tư, đặc biệt với các dự án có quy mô lớn.
