Đề xuất điều chỉnh vị trí ga đường sắt tốc độ cao trên địa bàn TP. Đà Nẵng

Ảnh minh họa.

UBND TP. Đà Nẵng vừa có văn bản đề nghị Bộ Xây dựng thống nhất điều chỉnh vị trí ga đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam khu vực phía Bắc thành phố từ Km701 về khu vực nút giao Quốc lộ 14B với cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, tại khoảng Km706+300.

Lợi thế của vị trí mới

Theo UBND TP. Đà Nẵng, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đi qua địa bàn thành phố dài khoảng 116,42 km (từ Km683+680 đến Km800+100), điểm đầu tại phường Hải Vân, điểm cuối tại xã Núi Thành, đi qua địa bàn 24 xã, phường. Theo quy hoạch hiện nay, trên địa bàn thành phố có 3 ga đường sắt tốc độ cao, gồm ga hành khách tại phường Hòa Khánh (khoảng Km701, phía Bắc nút giao đường Bà Nà - Suối Mơ với đường bộ cao tốc), ga hành khách tại xã Chiên Đàn (khoảng Km768) và ga hàng hóa tại xã Tam Mỹ.

Đối với ga hành khách phía Bắc thành phố, UBND TP. Đà Nẵng đề xuất nghiên cứu điều chỉnh từ vị trí hiện nay sang khu vực nút giao Quốc lộ 14B với cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, tại khoảng Km706+300, cách vị trí cũ khoảng 5 km về phía Đông Nam.

Theo đánh giá của địa phương, vị trí mới có nhiều lợi thế để hình thành đầu mối giao thông đa phương thức (HUB) kết nối trục Bắc - Nam với khu vực phía Tây thành phố. Đây là điểm giao cắt của Quốc lộ 14B, Quốc lộ 14G và cao tốc Bắc - Nam, thuận lợi kết nối với các cửa khẩu Nam Giang, Tây Giang, khu vực Tây Nguyên, Quảng Ngãi và các tỉnh duyên hải miền Trung.

Bên cạnh đó, Quốc lộ 14B và đường Thăng Long có thể kết nối trực tiếp ga với trung tâm TP. Đà Nẵng, sân bay quốc tế Đà Nẵng cũng như các đô thị vệ tinh phía Tây và phía Nam. Vị trí mới cũng nằm sát nút giao cao tốc, giúp rút ngắn thời gian di chuyển đến các khu vực Điện Bàn, Duy Xuyên, Quế Sơn và tạo điều kiện kết nối thuận lợi với Cảng Liên Chiểu thông qua Vành đai 2, Vành đai phía Tây và tuyến cao tốc.

Đáng chú ý, theo UBND TP. Đà Nẵng, khoảng cách từ vị trí ga mới đến sân bay quốc tế Đà Nẵng chưa tới 10 phút di chuyển, tạo điều kiện hình thành chuỗi liên kết "Sân bay - Ga đường sắt tốc độ cao - Logistics - TOD", qua đó thu hút khách du lịch, chuyên gia và doanh nhân, đồng thời gia tăng giá trị khai thác quỹ đất và hình thành cực tăng trưởng mới của đô thị. Từ vị trí này, thời gian tiếp cận các điểm du lịch như bán đảo Sơn Trà, Non Nước và Hội An cũng ngắn hơn đáng kể so với phương án hiện nay.

Ngoài lợi thế về kết nối giao thông, khu vực đề xuất còn có địa hình tương đối bằng phẳng, chủ yếu là đồi thấp và đồng ruộng, thuận lợi cho thi công nền ga, khu đỗ xe, logistics; đồng thời giảm khối lượng đào đắp, tiết kiệm chi phí và rút ngắn thời gian xây dựng.

Địa phương cũng đánh giá khu vực này có quỹ đất lớn, thuận lợi phát triển mô hình đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), với bán kính phát triển khoảng 800 - 1.000 m, thậm chí có thể mở rộng 2 - 3 km. Đây sẽ là điều kiện để phát triển các trung tâm thương mại, dịch vụ, văn phòng, khách sạn, nhà ở chất lượng cao và trung tâm hội nghị, qua đó hình thành cực tăng trưởng mới ở khu vực phía Tây - Tây Nam thành phố, giảm áp lực phát triển cho khu vực trung tâm hiện hữu.

Theo đề xuất, ga đường sắt tốc độ cao sẽ kết nối với trung tâm TP. Đà Nẵng và sân bay quốc tế qua tuyến đường Thăng Long. UBND TP. Đà Nẵng cho rằng, khác với vị trí hiện hữu bị bao quanh bởi đồi núi và nghĩa trang tập trung, vị trí mới nằm gần sông, giúp hành khách tiếp cận ngay không gian mặt nước khi rời ga, tạo ấn tượng về một đô thị du lịch hiện đại và nâng cao giá trị của "cửa ngõ" thành phố.

UBND TP. Đà Nẵng cho biết, trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính, trên cơ sở quy mô, không gian phát triển và quỹ đất của TP. Đà Nẵng cũ, ga hành khách đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được dự kiến bố trí tại khu vực phía Bắc đường Hoàng Văn Thái, thuộc phường Hòa Khánh, nhằm bảo đảm khả năng kết nối và tạo động lực phát triển trong phạm vi đô thị hiện hữu.

Tuy nhiên, sau khi TP. Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam sáp nhập, không gian phát triển đô thị - kinh tế của thành phố được mở rộng đáng kể, hình thành những dư địa mới về quỹ đất, hạ tầng và khả năng tổ chức các mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

“Trong bối cảnh mới, việc rà soát, đánh giá lại và nghiên cứu điều chỉnh vị trí ga đường sắt tốc độ cao được địa phương cho là cần thiết, nhằm phù hợp với cấu trúc không gian phát triển mới của thành phố, nâng cao hiệu quả đầu tư và khai thác vai trò động lực của nhà ga đối với phát triển đô thị, liên kết vùng”, Phó chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Lê Quang Nam cho biết.

Sẽ cập nhật lại phương án tuyến

Theo lãnh đạo UBND TP. Đà Nẵng, vị trí ga dự kiến hiện nay tại phường Hòa Khánh, thuộc khu vực xã Hòa Sơn, huyện Hòa Vang cũ, khoảng Km701, phía Bắc nút giao đường Bà Nà - Suối Mơ với đường bộ cao tốc, bộc lộ một số hạn chế về địa hình, khả năng kết nối giao thông và dư địa phát triển đô thị - dịch vụ.

Cụ thể, khu vực này chủ yếu là đồi núi, địa hình gấp khúc, độ dốc lớn, gây khó khăn cho thi công và phát triển hạ tầng, đặc biệt là các công trình phụ trợ. Điều kiện địa hình và địa chất cũng khiến việc bảo đảm quỹ đất cho một đầu mối giao thông quy mô lớn của tuyến đường sắt tốc độ cao gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh đó, cấu trúc đất đai hiện hữu hạn chế khả năng phát triển các chức năng phụ trợ và chuyển tiếp như trung tâm dịch vụ, khách sạn, trung tâm logistics, trung tâm thương mại. Khả năng kết nối với sân bay cũng tương đối hạn chế, làm giảm hiệu quả phối hợp khai thác giữa hai đầu mối hạ tầng quan trọng là sân bay và ga đường sắt.

Mặc dù đường Bà Nà - Suối Mơ, tức đường Hoàng Văn Thái, là một trục giao thông chính của đô thị, tuyến đường này chủ yếu được xây dựng để phục vụ giao thông du lịch và giao thông đô thị quy mô nhỏ, với tốc độ thiết kế 60 km/h, chưa phù hợp với lưu lượng hành khách lớn của tuyến đường sắt tốc độ cao.

Đoạn cuối đường Hoàng Văn Thái kết nối với Quốc lộ 1 có nhiều điểm giao cắt với các tuyến đường đô thị nhỏ, gây hạn chế lớn trong tổ chức vận tải đa phương thức và kết nối ga đường sắt tốc độ cao với sân bay, trung tâm thành phố cùng các công trình hạ tầng đầu mối khác.

Cần phải nói thêm rằng, không chỉ Đà Nẵng, thời gian gần đây, một số địa phương có tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đi qua cũng đã đề xuất điều chỉnh cục bộ hướng tuyến hoặc vị trí nhà ga để phù hợp hơn với điều kiện thực tế và định hướng phát triển không gian đô thị.

Mới đây nhất, UBND tỉnh Khánh Hòa đã có văn bản đề nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam ra ngoài phạm vi khu vực bảo vệ II của Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Hòa Lai.

Theo địa phương, phương án điều chỉnh nhằm bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông quốc gia với công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, đồng thời hạn chế tác động đến khu vực di tích.

Liên quan đến các kiến nghị này, Bộ Xây dựng cho biết đang chỉ đạo Ban Quản lý dự án Thăng Long - chủ đầu tư Dự án, khẩn trương hoàn tất các thủ tục lựa chọn tư vấn để lập Báo cáo nghiên cứu khả thi tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Theo Bộ Xây dựng, trong quá trình khảo sát và lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, chủ đầu tư sẽ chỉ đạo đơn vị tư vấn nghiên cứu kỹ các điều kiện địa hình, địa chất, hiện trạng sử dụng đất và công tác giải phóng mặt bằng tại khu vực dự án đi qua, đồng thời tiếp thu các ý kiến của địa phương.

Trên cơ sở đó, đơn vị tư vấn sẽ đề xuất phương án hướng tuyến và vị trí các nhà ga tối ưu, bảo đảm hạn chế tối đa tác động đến đời sống người dân, các khu di tích lịch sử, văn hóa, tâm linh; đồng thời đáp ứng yêu cầu kết nối giao thông khu vực với tuyến đường sắt tốc độ cao, qua đó khai thác đồng bộ, phát huy hiệu quả đầu tư và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương có dự án đi qua.