Dịch vụ trở thành động lực tăng trưởng
Theo báo cáo tài chính quý I/2026 của 27 ngân hàng, mảng dịch vụ ngày càng đóng góp quan trọng vào tăng trưởng lợi nhuận. Tổng lãi thuần từ dịch vụ của các ngân hàng trong quý đầu năm tăng 43% so với cùng kỳ, đạt hơn 20.600 tỷ đồng. Chỉ 8/27 ngân hàng ghi nhận lãi thuần dịch vụ giảm, trong khi phần lớn còn lại đều tăng trưởng, thậm chí có 5 ngân hàng tăng ba chữ số.
Đáng chú ý, nhóm ngân hàng tư nhân tiếp tục vượt nhóm Big4 (Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank) về quy mô lãi thuần dịch vụ.
Techcombank dẫn đầu với hơn 3.100 tỷ đồng lãi thuần từ dịch vụ, tăng hơn 72% so với cùng kỳ. VPBank xếp thứ hai với hơn 2.000 tỷ đồng, tăng 76,6%. Đáng chú ý nhất là VIB khi lãi dịch vụ tăng từ 378 tỷ đồng quý I/2025 lên gần 2.000 tỷ đồng, tương ứng tăng 427%, vượt nhiều ngân hàng lớn như VietinBank, BIDV hay MB. Theo thuyết minh báo cáo tài chính của VIB, động lực chính đến từ phí thanh toán tăng mạnh, từ hơn 643 tỷ đồng lên trên 2.481 tỷ đồng.
Một số ngân hàng khác ghi nhận lãi thuần từ dịch vụ ở mức cao là SHB (1.289 tỷ đồng), TPBank (hơn 1.252 tỷ đồng), ACB (993 tỷ đồng), Vietcombank (943 tỷ đồng)…
Trong đó, tại TPBank, lợi nhuận trước thuế quý I/2026 đạt 2.106 tỷ đồng, gần như đi ngang so với cùng kỳ khi chi phí tiếp tục gia tăng. Trong bối cảnh thu nhập lãi thuần chỉ tăng nhẹ 2%, nguồn thu ngoài lãi tiếp tục trở thành động lực chính khi mảng dịch vụ tăng 38%, đạt hơn 1.252 tỷ đồng. Thu nhập từ hoạt động khác cũng tăng 2,6 lần lên 270 tỷ đồng, chủ yếu nhờ thu hồi các khoản nợ đã xử lý bằng dự phòng.
ACB ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt 5.400 tỷ đồng trong quý I/2026, tăng 17% so với cùng kỳ. Tổng thu nhập đạt 8.900 tỷ đồng, tăng 13%, với thu nhập lãi tăng 10% và thu nhập ngoài lãi tăng 23%, cho thấy cơ cấu thu nhập ngày càng cân bằng. Thu nhập từ phí dịch vụ tăng 14%, trong đó phí hoa hồng bảo hiểm tăng 7%; các nguồn thu phí cốt lõi tiếp tục cải thiện, đặc biệt ở dịch vụ tài khoản (tăng gấp ba lần), thanh toán quốc tế (tăng 22%) và bảo lãnh (tăng 32%).
MB ghi nhận lợi nhuận trước thuế 9.628 tỷ đồng trong quý đầu năm 2026, tăng 14,8% so với cùng kỳ, nhờ thu nhập lãi thuần tăng hơn 27% và lãi dịch vụ tăng trên 38%, đóng góp 1.709 tỷ đồng vào tổng thu nhập hoạt động (TOI). Tổng thu nhập hoạt động tăng 13,8%, trong khi chi phí được kiểm soát, qua đó giúp lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh tăng 15%.
Xét tỷ lệ tăng trưởng đột biến ở mảng dịch vụ, ngoài VIB còn có SHB tăng 291%, NCB tăng 270%, PGBank tăng hơn 237% và ABBank tăng 144%.
Các ngân hàng ghi nhận lãi thuần từ dịch vụ dưới 100 tỷ gồm Kienlongbank, VietABank, PGBank, Eximbank, Vietbank, Bac A Bank và Saigonbank, trong khi BVBank là nhà băng duy nhất báo lỗ từ mảng này, khoảng 19 tỷ đồng (cùng kỳ năm trước lãi 18 tỷ đồng).
Giảm phụ thuộc vào tín dụng
Việc đẩy mạnh nguồn thu ngoài lãi đang trở thành hướng đi tất yếu để các ngân hàng duy trì tăng trưởng lợi nhuận.
Chủ tịch Hội đồng quản trị ACB Trần Hùng Huy cho biết, ACB đang xây dựng hệ sinh thái đầu tư trong chiến lược phát triển tập đoàn tài chính. Ngân hàng đã triển khai nhiều sản phẩm như chứng chỉ tiền gửi, chứng chỉ quỹ và sẽ tiếp tục mở rộng sang phân phối trái phiếu doanh nghiệp, sản phẩm đầu tư, phái sinh nhằm gia tăng nguồn thu ngoài lãi.
Tổng giám đốc TPBank Nguyễn Hưng cho rằng, thu nhập ngoài lãi đang trở thành một trong những trụ cột của hệ thống ngân hàng, nhất là trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng bị kiểm soát chặt hơn và phụ thuộc nhiều vào định hướng chính sách vĩ mô. Do đó, để duy trì lợi nhuận và khả năng sinh lời, ngân hàng buộc phải gia tăng tỷ trọng nguồn thu ngoài lãi, trong đó mảng dịch vụ giữ vai trò quan trọng.
Theo ông Hưng, TPBank đã đầu tư từ sớm vào các mảng bảo lãnh, tài trợ thương mại – những nghiệp vụ đòi hỏi chuyên môn cao về thanh toán quốc tế và quản trị rủi ro. Đồng thời, Ngân hàng cũng tận dụng lợi thế kênh số để mở rộng tệp khách hàng, qua đó mở rộng nguồn thu từ các giao dịch giá trị nhỏ nhưng có quy mô khách hàng lớn.
FiinRatings đánh giá, trong bối cảnh biên lãi ròng (NIM) thu hẹp, các ngân hàng thương mại đang chuyển hướng mạnh sang nguồn thu ngoài lãi. Đến cuối năm 2025, thu nhập ngoài lãi chiếm khoảng 23,8% tổng thu nhập hoạt động, tăng so với các năm trước. Dù thu nhập từ ngoại hối và vàng chững lại, nguồn thu từ phí và hoa hồng vẫn duy trì ổn định, đạt khoảng 68.000–69.000 tỷ đồng trong bốn năm liên tiếp.
Theo FiinRatings, dư địa tăng trưởng của nguồn thu ngoài lãi trong năm 2026 vẫn còn lớn, đặc biệt khi việc nâng hạng thị trường chứng khoán và gia tăng phát hành trái phiếu doanh nghiệp có thể thúc đẩy hoạt động môi giới, đại lý phát hành. Cùng với đó, nhu cầu đầu tư hạ tầng cũng được kỳ vọng kéo theo nhu cầu dịch vụ L/C và bảo lãnh.
Bên cạnh đó, việc luật hóa Nghị quyết 42/2017/QH14 (về thí điểm xử lý nợ xấu) trong Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi được đánh giá cải thiện khả năng xử lý tài sản bảo đảm, hỗ trợ thu hồi nợ và tạo nền tảng tích cực cho ngành ngân hàng. Tuy vậy, FiinRatings cho rằng lợi nhuận toàn ngành vẫn chịu áp lực khi NIM giảm xuống khoảng 2,9% năm 2025 và dự kiến duy trì dưới 3% trong năm 2026 do chi phí vốn tăng và lợi suất cho vay thu hẹp.
Thực tế cho thấy, kết thúc quý I/2026, không ít ngân hàng như Eximbank hay Sacombank ghi nhận lợi nhuận suy giảm do thu nhập từ tín dụng đi xuống và áp lực dự phòng tăng mạnh. Eximbank công bố lợi nhuận trước thuế đạt 338 tỷ đồng, giảm gần 60% so với cùng kỳ, trong khi Sacombank ghi nhận hơn 2.100 tỷ đồng, giảm 42,7%.
Mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 được Ngân hàng Nhà nước định hướng ở mức 15%, thấp hơn đáng kể mức tăng gần 19,1% của năm 2025, đang tạo áp lực lên lợi nhuận các ngân hàng thương mại. Tính đến cuối quý I/2026, tín dụng toàn hệ thống tăng khoảng 3,18%, đạt hơn 19,18 triệu tỷ đồng. Trong bối cảnh room tín dụng tiếp tục được kiểm soát, áp lực nợ xấu gia tăng và chi phí vốn đi lên, việc đẩy mạnh nguồn thu ngoài lãi đang trở thành hướng đi tất yếu để các ngân hàng duy trì tăng trưởng lợi nhuận.
